Research article

Uniformity of judicature and paradigm of judicial interpretation (in light of clara non sunt interpretanda rule)

Article authors
  1. Tomasz Grzybowski

Jednolitość orzecznictwa a paradygmat interpretacyjny (ze szczególnym uwzględnieniem reguły clara non sunt interpretanda)

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 2(7)/2013, s. 25-37

English

Abstract

A subject of the article is uniformity of judicial interpretation in the context of two rules of interpretation, namely a clara non sunt interpretanda rule and an omnia sunt interpretanda rule challenging first mentioned method. The author points out that taking into consideration omnia sunt interpretanda rule, i.e. order to perform interpretation in every case, may lead to disintegration of judicial interpretation and as a consequence destabilization of judicature in general. Main thesis of the article is that institutional conceptualization of the clara non sunt interpretanda rule is an answer to this threat, because application of this rule enhances the argument from precedent in judicature. According to abovementioned version of clara non sunt interpretanda rule, legal text is considered as obvious and needs no interpretation if its meaning is certain in previous judicial interpretation, e.g. there is line of precedents or preliminary ruling. However it must be underlined that clara non sunt interpretanda rule is not unquestionable. It is a defeasible argument in judicial discourse; it only changes an argumentation burden which does not rest on the one who refers to this rule, but on the one who challenges the rule (wants to perform interpretation).

Keywords

  • judicial interpretation
  • clara non sunt interpretanda
  • omnia sunt interpretanda
Full text PDF How to cite

References

82 reference entries

References

  1. Ajdukiewicz, K. (2006). Język i poznanie, t. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

  2. Alexy, R., Dreier, R. (1997). Precedent in the Federal Republic of Germany. In N. MacCormick, R. Summers (Eds.), Interpreting Precedents. A Comparative Study. Dartmouth: Routledge.

  3. Bogucki, O., Choduń, A., Czepita, S., Kanarek, B., Municzewski, A., Zieliński, M. (2009). Zintegrowanie polskich koncepcji wykładni prawa. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 4, 23–39.

  4. Broekman, J.M. (1987). Minimalna zawartość pozytywizmu. Pozytywizm w prawie i teorii prawa. Studia PrawnoEkonomiczne 38, 7–32.

  5. Brożek, B. (2011). Pewność prawa jako stabilność strukturalna. Forum Prawnicze 6, 23–29.

  6. Brożek, B., Stelmach, J. (2006). Metody prawnicze. Kraków: Wolters Kluwer Polska.

  7. Dworkin, R. (2006). Imperium prawa. Warszawa: Wolters Kluwer.

  8. Dworkin, R. (1982). Law as Interpretation. Critical Inquiry 60/1, 179–200.

  9. Fish, S. (1989). Doing What Comes Naturally: Change, Rhetoric, and the Practice of Theory in Literary & Legal Studies. Durham: Duke University Press.

  10. Fish, S. (2008). Praca w łańcuchu: interpretacja w prawie i literaturze. In A. Szahaj ( Ed.), Stanley Fish. Interpretacja, retoryka, polityka. Eseje wybrane. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.

  11. GizbertStudnicki, T., Płeszka, K. (1984). Dwa ujęcia wykładni prawa. Próba konfrontacji. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Nauk Politycznych 20, 17–27.

  12. GizbertStudnicki, T. (2010). Dyrektywy wykładni drugiego stopnia. In A. Choduń, S. Czepita (Eds.), W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga jubileuszowa Profesora Macieja Zielińskiego. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

  13. GizbertStudnicki, T. (1986). Język prawny z perspektywy socjolingwistycznej. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Nauk Politycznych 26, 7–136.

  14. GizbertStudnicki, T. (2009). Postulat jasności i zrozumiałości tekstów prawnyc h a dostęp do prawa.

  15. In A. Mróz, A. Niewiadomski, M. Pawelec (Eds.), Prawo i język. Warszawa: Lingua Iuris.

  16. GizbertStudnicki, T. (2013). Pozytywistyczny park jurajski. Forum Prawnicze 1, 50–59.

  17. GizbertStudnicki, T. (2003). Rozkład ciężaru argumentacji w dyskursie interpretacyjnym. In J. Stelmach ( Ed.), Studia z filozofii prawa, t. 2. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  18. GizbertStudnicki, T. (1985). Wykładnia celowościowa. Studia Prawnicze 3–4, 51–69.

  19. Grzybowski, T. (2012). Spory wokół reguły clara non sunt interpretanda. Państwo i Prawo 9, 44–56.

  20. Grzybowski, T. (2013). Wpływ zmian prawa na jego wykładnię. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.

  21. Hart, H.L.A. (1961). The Concept of Law. Oxford: Clarendon Press.

  22. Jabłoński, P., Kaczmarek, P. (2 013). O trzech granicach władzy prawniczej. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 1/6, 93–108.

  23. Kozak, A. (2002). Granice prawniczej władzy dyskrecjonalnej. Wrocław: Kolonia Limited.

  24. Leszczyński, J. (1997). Na czym polega ujednolicanie orzecznictwa sądowego? In M. ZirkSadowski (Ed.), Filozoficzno-teoretyczne problemy sądowego stosowania prawa. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

  25. Leszczyński, J. (2007). O charakterze dyrektyw wykładni prawa. Państwo i Prawo 3, 28–44.

  26. Leszczyński, L. (2010). Orzekanie przez sądy administracyjne a kontrola wykładni prawa. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 5–6, 267–279.

  27. Leszczyński, L. (2000). Pewność i jednolitość sądowego stosowania prawa a odesłania pozaprawne. Rejent 4.

  28. Leszczyński, J. (2010). Pozytywizacja prawa w dyskursie dogmatycznym. Kraków: Wydawnictwo Universitas.

  29. Leszczyński, L. (2003). Precedens jako źródło rekonstrukcji normatywnej podstawy decyzji stosowania prawa. In I. Bogucka, Z. Tobor ( Eds.), Prawo a wartości. Księga jubileuszowa Profesora Józefa Nowackiego. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze.

  30. Leszczyński, L. (1997). Ujednolicanie orzecznictwa a precedens w sądowym stosowaniu prawa. In M. Sawczuk ( Ed.), Jednolitość prawa sądowego cywilnego a jego odrębności krajowe. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

  31. Leszczyński, L. (2009). Wykładnia operatywna (podstawowe właściwości). Państwo i Praw o 6, 11– 23.

  32. Łętowska, E. (1996). Bariery naszego myślenia o prawie w perspektywie integracji z Europą. Państwo i Prawo 4–5, 44–58.

  33. Łętowska, E. (2011). Interpretacja a subsumpcja zwrotów niedookreślonych i nieostrych. Państwo i Prawo 7–8, 17–29.

  34. Łętowska, E. (2005). Multicentryczność współczesnego systemu prawa i jej konsekwencje. Państwo i Prawo 4, 3–10.

  35. Matczak, M. (2007). Summa iniuria. O błędzie formalizmu w stosowaniu prawa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

  36. Morawski, L. (2003). Główne problemy współczesnej filozofii prawa. Warszawa: LexisNexis.

  37. Morawski, L. (1996). Precedens a wykładnia. Państwo i Prawo 10, 3–12.

  38. Morawski, L. (2010). Zasady wykładni prawa. Toruń: Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierowania. „Dom Organizatora”.

  39. Opałek, K., Wróblewski, J. (1991). Prawo, metodologia, filozofia, teoria prawa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

  40. Płeszka, K. (2 010). Doktryna acte clair z perspektywy teoretycznych koncepcji wykładni. In A. Choduń, S. Czepita ( Eds.), W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga jubileuszowa Profesora Macieja Zielińskiego. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

  41. Płeszka, K. (2012). Paradygmat interpretacyjny w multicentrycznym systemie prawa. In P. Kardas, W. Wróbel, T. Sroka ( Eds.), Państwo prawa i prawo karne. Księga Jubileuszowa Profesora Andrzeja Zolla. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.

  42. Płeszka, K. (2010). Wykładnia rozszerzająca. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.

  43. PolanowskaSygulska, B. (2008). Pluralizm wa rtości i jego implikacje w filozofii prawa. Kraków: Księgarnia Akademicka.

  44. Radwański, Z., Zieliński, M. (2007). Stosowanie i wykładnia prawa cywilnego. In M. Safjan ( Ed.), System prawa prywatnego, t. 1: Prawo cywilne – część ogólna. Warszawa: C.H. Beck.

  45. Safjan, M. ( 2012). Dialog czy konflikt? O relacjach Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z sądem konstytucyjnym. In P. Kardas, W. Wróbel, T. Sroka ( Eds.), Państwo prawa i prawo karne. Księga Jubileuszowa Profesora Andrzeja Zolla. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.

  46. Sarkowicz, R. (1998). O rozumieniu spójnośc i w interpretacji prawniczej. In G. Goździewicz (Ed.), Teoria prawa. Filozofia prawa. Współczesne prawo i prawoznawstwo. Profesorowi Wiesławowi Langowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin. Toruń: Wydawnictwo UMK.

  47. Skrzydło, J. (1997). Doktryna acte éclairé w orzecznictwie Trybunału Wspólnoty Europejskiej i sądów krajów członkowskich Unii Europejskiej. Studia PrawnoEuropejskie 2, 143–180.

  48. Skrzydło, J. (1998). Doktryna acte clair w orzecznictwie Trybunału Wspólnot Europejskich i sądów państw członkowskich Unii Europejskiej. Państwo i Prawo 1.

  49. Spyra, T. (2006). Granice wykładni prawa. Znaczenie językowe tekstu prawnego jako granica wykładni. Kraków: Wolters Kluwer Polska.

  50. Stelmach, J. (2011). Czy interpretacja prawnicza może być gwarantem pewności prawa? Forum Prawnicze 6, 17–22.

  51. Tobor, Z. (2013). W poszukiwaniu intencji prawodawcy. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.

  52. Woleński, J. (1972). Logiczne problemy wykładni prawa. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Prawnicze 56, 7–100.

  53. Wronkowska, S. (1976). Postulat jasności prawa oraz niektóre metody jego realizacji. Państwo i Prawo 10, 13–20.

  54. Wróblewski, J. (1989). Łatwe i trudne przypadki orzecznictwa Sądu Najwyższego. Studia PrawnoEkonomiczne 42, 7–34.

  55. Wróblewski, J. (1988a). Poziomy uzasadnienia decyzji prawnej. Studia PrawnoEkonomiczne 40, 25– 29.

  56. Wróblewski, J. (1971). Precedens i jednolitość sądowego stosowania prawa. Państwo i Prawo 10, 521–533.

  57. Wróblewski, J. (1988b). Pragmatyczna jasność prawa. Państwo i Prawo 4, 3–20.

  58. Wróblewski, J. (199 0). Rozumienie prawa i jego wykładnia. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

  59. Wróblewski, J. (1973). Wartości a decyzja sądowa. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

  60. Wróblewski, J. (1959). Zagadnienia teorii wykła dni prawa ludowego. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze.

  61. Zieliński, M. (199 0). Aspekty reguły clara non sunt interpretanda. In S. Wronkowska, M. Zieliński (Eds.), Szkice z teorii prawa i szczegółowych nauk prawnych. Poznań: Wydawnictwo Naukowe

  62. Zieliński, M. (2012). Clara non sunt interpretanda – mity i rzeczywistość. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 8/6, 9–23.

  63. Zieliński, M. (1972). Interpretacja jako proces dekodowania tekstu prawnego. Poznań: Wydawnictwo

  64. Naukowe UAM.

  65. Zieliński, M., ZirkSadowski, M. (2011). Klaryfikacyjność i d erywacyjność w integrowaniu polskich teorii wykładni prawa. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2, 99–111.

  66. Zieliński, M. (2011). Osiemnaście mitów w myśleniu o wykładni prawa. Palestra 3–4, 20–31.

  67. Zieliński, M. (2005). Podstawowe zasady współczesnej wykładni prawa. In P. Winczorek ( Ed.), Teoria i praktyka wykładni prawa. Warszawa: Wydawnictwo Liber.

  68. Zieliński, M., Ziembiński, Z. (1988). Uzasadnianie twierdzeń, ocen i norm w prawoznawstwie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

  69. Zieliński, M. (2010). Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Warszawa: Wolters Kl uwer Polska.

  70. Ziembiński, Z. (1975). Logika praktyczna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

  71. ZirkSadowski, M. (2007). Dwie wersje polityki prawa. In J. Góral, R. Hauser, J. Repel, M. ZirkSadowski ( Ed.), Ratio est anima legis. Księga jubileuszowa ku czci Profesora Janusza Trzcińskiego. Warszawa: Naczelny Sąd Administracyjny.

  72. ZirkSadowski, M. (2006). Epistemologia prawa a teorie wykładni. In M. Borucka Arctowa ( Ed.), Prawo – Władza – Społeczeństwo – Polityka. Księga Jubileuszowa Profesora Krzysztofa Pałeckiego. Kraków: Wydawnictwo Adam Marszałek.

  73. ZirkSadowski, M. (1997). Institutional and cultural dimensions of legal interpretation. Studia PrawnoEuropejskie 2.

  74. ZirkSadowski, M. (2001). Pozytywizm prawniczy a filozoficzna opozycja podmiotu i przedmiotu poznania. In J. Stelmach (Ed.), Studia z filozofii prawa. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  75. ZirkSadowski, M. (1984). Rozumienie ocen w języku prawnym. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

  76. ZirkSadowski, M. (2009). Rządność sądów a zarządzanie przez sądy. Zarządzanie Publiczne 1/7, 45– 63.

  77. ZirkSadowski, M. (2012 a). Trzecia władza w procesie autonomizacji prawa. In M. Pichlak ( Ed.), Profesjonalna kultura prawnicza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

  78. ZirkSadowski, M. (2000). Wprowadzenie do filozof ii prawa. Kraków: Kantor Wyd awniczy Zakamycze.

  79. ZirkSadowski, M. (2005). Wykładnia i rozumienie prawa w Polsce po akcesji do Unii Europejskiej.

  80. In S. Wronkowska ( Ed.), Polska kultura prawna a proces integracji europejskiej. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze.

  81. ZirkSadowski, M. (2010). Wykładnia prawa a wspólnoty sędziów. In A. Choduń, S. Czepita ( Eds.), W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga jubileuszowa Profesora Macieja Zielińskiego. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

  82. ZirkSadowski, M. (2012 b). Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego a wykładnia prawa administracyjnego. In L. Leszczyński, B. Wojciechowski, M. Zirk Sadowski (Eds.), System prawa administracyjnego, t. 4: Wykładnia prawa administracyjnego. Warszawa: C.H. Beck.

Publication information

Author and affiliation

Tomasz Grzybowski

Naczelny Sąd Administracyjny

Issue data

Issue nr 2(7)/2013

Pages
25-37
Published
AccessOtwarty LicenceCC BY 4.0 ↗

How to cite

Bibliographic description and verified export formats.

Format AFPiFS

T. Grzybowski, Uniformity of judicature and paradigm of judicial interpretation (in light of clara non sunt interpretanda rule), „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 2(7)/2013, s. 25–37, DOI: 10.36280/afpifs.2013.2.25