Archiwum Filozofii Prawa
i Filozofii Społecznej Journal of the Polish Section of IVR ISSN 2082-3304 Logo Polskiej Sekcji IVR Polska Sekcja IVR ↗

Artykuł naukowy

A Judge Between the Reality of the Political and Ethical Imperatives: A Reply to the Review by M. Wojtanowski

Article authors
  1. Rafał Mańko

Sędzia między realiami polityczności a imperatywami etycznymi. Odpowiedź na recenzję Mateusza Wojtanowskiego

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 4(25)/2020, s. 127-132

DOI 10.36280/afpifs.2020.4.127 ↗
Issue
nr 4(25)/2020
Pages
127-132
Published
Article language
English

Polish

Translated abstract

Projekt krytycznej filozofii orzekania – aplikacji założeń jurysprudencji krytycznej do problematyki sądowego stosowania prawa – stanowi w istotnej mierze polemikę z projektem juryscentryzmu Artura Kozaka. O ile krytyczna filozofia orzekania podziela tezy juryscentryzmu dotyczące w szczególności społecznego tworzenia rzeczywistości prawnej, o tyle nie podziela wywodzonych stąd wniosków o zdeterminowaniu sędziowskich rozstrzygnięć przez imperatywy instytucjonalne. Przyjmując za Duncanem Kennedym umiarkowaną wersję tezy o niezdeterminowaniu, krytyczna filozofia orzekania stoi na stanowisku, że imperatywy wynikające z tzw. tradycyjnych metod prawniczych nie stawiają sędziemu oporu przy poszukiwaniu rozstrzygnięcia dylematu interpretacyjnego. To, co sędzia odczuwa jako opór, ma w istocie charakter imperatywów ideologicznych, politycznych i ekonomicznych, ujętych jedynie w formę prawną. Wypływa stąd wniosek, że w istocie decyzja sędziowska jest decyzją polityczną, gdyż nie jest nigdy do końca zdeterminowana w sposób jednoznaczny przez materiały prawne (przepisy, precedensy, zwyczaje intepretacyjne), lecz zawsze pozostaje w pewnej mierze otwarta. W konsekwencji prowadzi to do stwierdzenia, że w realiach polityczności (strukturalnych konfliktów społecznych) sędzia powinien kierować się nie tylko imperatywami lex i ius, ale także powinien on podążać za imperatywami etycznymi. Te ostatnie obejmują, z jednej strony, wymóg transparentności rozumowań prawniczych (nieukrywania pozaprawnych przesłanek rozstrzygnięcia), a z drugiej – uświadomiony wybór ideologicznych przesłanek orzekania. Krytyczna filozofia orzekania, jako projekt zorientowany emancypacyjnie, preferuje w tej mierze proemancypacyjną orientację sędziego, tj. dążenie do podejmowania rozstrzygnięć maksymalizujących rzeczywisty zakres wolności jednostki i uwolnienie jej od wszelkich form dominacji.

Translated keywords

  • krytyczna filozofia orzekania
  • krytyczna teoria prawa
  • orzekanie
  • ideologia
  • polityczność

English

Abstract

The project of a critical philosophy of adjudication – the application of the presuppositions of critical jurisprudence to the area of judicial application of law – is, to a large extent, a polemic with Artur Kozak’s project of juriscentrism. Whereas the critical philosophy of adjudication accepts, by and large, juriscentrism’s claims concerning especially the social construction of legal reality, it does not accept the views concerning the determination of judicial decisions by institutional imperatives. Adopting Duncan Kennedy’s conception of the moderate indeterminacy thesis, critical philosophy of adjudication claims that the imperatives following from so-called traditional legal methods cannot be seen as limiting the judge when she needs to decide an intepretive dilemma. What the judge may perceive as resistance, are in fact ideological, political and economic imperatives, only cloaked in legal form. This leads to the conclusion that, in essence, a judicial decision has a political character, because it is never fully determined in an unequivocal manner by legal materials (provisions, precedents, intepretive habits), but it always remains, to a certain extent, open. In consequence, the judge, acting under the reality of the political (i.e. structural social conflicts) should not only follow the imperatives of the lex (legislation) and the ius (legal tradition), but also should abide by moral imperatives. The latter include, on the one hand, the requirement of transparency of legal reasoning (e.g. not concealing the extra-legal factors behind a decision), and, on the other hand, a conscious choice of the ideological premises of the decision. Critical philosophy of adjudication, as an emancipatory project, prefers in this respect a pro-emancipatory stance of the judge, i.e. that she strives to make decisions maximising the actual scope of freedom of the individual and liberating her from any form of domination.

Keywords

  • critical philosophy of adjudication
  • critical legal theory
  • adjudication
  • ideology
  • the political
Full text PDF How to cite

References

19 reference entries

References

  1. Althusser, L. (2014). On the Reproduction of Capitalism. London-New York: Verso.

  2. Berger, P.L. Luckmann T. (2010). Społeczne tworzenie rzeczywistości. Warszawa: PWN.

  3. Cover, R. (1986). Violence and the Word. Yale Law Journal 95, 1601–1629.

  4. Fusco, G.G. (2017). Normalising sovereignty: reflections of Schmitt’s notions of exception, decision and normality. Griffith Law Review 27/1, 128–146.

  5. Kennedy, D. (1997). A Critique of Adjudication: Fin de Siècle. Cambridge (Mass.): Harvard University Press.

  6. Kukovec, D. (2014). Hierarchies as Law. Columbia Journal of European Law 21, 131–193.

  7. Łakomy, J. (2018). Polityczność (teorii) wykładni prawa. Perspektywa neopragmatyzmu Stanleya Fisha. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 3/18, 24–37.

  8. Mańko, R., Łakomy, J. (2018). W poszukiwaniu presupozycji ontologicznych krytycznej nauki o prawie. Krytyka Prawa 2, 454–456.

  9. Mańko, R. (2014). Koncepcja interpelacji ideologicznej a krytyczny dyskurs o prawie. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 8/1, 41–54.

  10. Mańko, R. (2015). Reality is for Those Who Cannot Sustain the Dream: Fantasies of Selfhood in Legal Texts. Wroclaw Review of Law, Administration & Economics 5/1, 24–47.

  11. Mańko, R. (2016). Ideology and Legal Interpretation: Some Theoretical Considerations. In K. Torgāns (Ed.), Constitutional Values in Contemporary Legal Space. Riga: University of Latvia Press.

  12. Mańko, R. (2018). W stronę krytycznej filozofii orzekania. Polityczność, etyka, legitymizacja. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

  13. Mańko, R. (2020a). Artur Kozak’s Juriscentrist Concept of Law: a Central European Innovation in Legal Theory. Review of Central and East European Law 45, 334–375.

  14. Mańko, R. (2020 b). Dimensions of the Political in Adjudication: A Case Study. Acta Universitatis Lodzienis. Folia Iuridica 92, 5–15.

  15. Pichlak, M. (2014). Artura Kozaka cierpliwość wobec prawa. Filozofia Publiczna i Edukacja Demokratyczna 3/1, 226 – 242.

  16. Sulikowski, A. (2015). Prawa a ideologia. Prawa jednostki z perspektywy krytycznej myśli prawniczej i społecznej (wybrane zagadnienia). Roczniki Nauk Społecznych 4, 17–42.

  17. Sulikowski, A. (2016). O konsekwencjach upadku pewnego mitu. Trybunał Konstytucyjny a polityczność. Państwo i Prawo 4, 3–14.

  18. Wojtanowski, M. (2020). Odczarować zaklęciem? Uwagi na marginesie monografii Rafała Mańko o krytycznej filozofii orzekania. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 4/25, 118–126.

  19. Žižek, S. (2001). Wzniosły obiekt ideologii. Wrocław: WUWr.

Publication information

Author and affiliation

Rafał Mańko

Uniwersytet Wrocławski

Issue data

Issue nr 4(25)/2020

Pages
127-132
Published
AccessOtwarty LicenceCC BY 4.0 ↗

How to cite

Bibliographic description and verified export formats.

Format AFPiFS

R. Mańko, A Judge Between the Reality of the Political and Ethical Imperatives: A Reply to the Review by M. Wojtanowski, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 4(25)/2020, s. 127–132, DOI: 10.36280/afpifs.2020.4.127

Export citation data