Artykuł ukazuje retrospektywne przedstawienie prób karania zbrodni komunistycznych, popełnionych przez funkcjonariuszy aparatu państw komunistycznych od czasów wojny domowej w Rosji. Mimo że prób takich było niemało, pozostają one nieznane w świadomości społecznej. Dotyczy to w mniejszym stopniu ukaranych osób po upadku systemu komunistycznego w krajach Bloku Sowieckiego i poza nim (w Kambodży). Co oczywiste jednak, wymiar i skuteczność karania zbrodni komunistycznych trudno uznać za zadowalający i nigdy już takim wymiar ten nie będzie.