<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<article article-type="research-article" dtd-version="1.3" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
<front><journal-meta><journal-title-group><journal-title>Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Spolecznej</journal-title></journal-title-group><issn>2082-3304</issn></journal-meta><article-meta><title-group><article-title>Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms</article-title></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author"><name><surname>Łukasz Mirocha</surname></name></contrib></contrib-group><article-id pub-id-type="doi">10.36280/AFPiFS.2026.1.96</article-id><volume>46</volume><issue>1</issue><pub-date><year>2026</year></pub-date><fpage>96</fpage><lpage>111</lpage><abstract><p>Artykuł ma na celu przedstawienie i analizę dwóch różnych podejść do kwestii ewolucyjnych źródeł norm społecznych. Poglądy analizowane w pracy pochodzą od znanych dziewiętnastowiecznych filozofów: Herberta Spencera i Piotra Kropotkina. Pierwszy z nich łączony jest na ogół z tak zwanym darwinizmem społecznym. Rozważania zawarte w artykule pokazują, dlaczego taka klasyfikacja Spencera może być myląca. Kropotkin jest z kolei przedstawicielem rosyjskiego ewolucjonizmu, którego cechą charakterystyczną jest nacisk na kooperacyjne zachowania zwierząt, a nie rywalizację między nimi. W artykule zakładam, że myśl Karola Darwina powinna być traktowana jako punkt odniesienia dla rozważań dotyczących ewolucyjnych źródeł moralności. Dlatego zwięzła prezentacja poglądów Darwina poprzedza rozważania dotyczące Spencera i Kropotkina. Analiza dokonana w pracy pokazuje kluczowe zbieżności i różnice między Spencerem i Kropotkinem w odniesieniu do ewolucji i poglądów społecznych. Spencer jawi się jako wyznawca lamarkizmu broniący państwa minimalnego, postrzegający rywalizację i konkurencję jako naturalne dla społeczeństwa. Kropotkin wpisuje się w podejście darwinowskie i jako zaciekły krytyk państwa uważa, że jego porzucenie ujawni naturalne dobro człowieka.</p></abstract><kwd-group><kwd>pochodzenie moralności</kwd><kwd>podejście ewolucyjne</kwd><kwd>przetrwanie najlepiej dostosowanych</kwd><kwd>pomoc wzajemna</kwd><kwd>darwinizm społeczny</kwd><kwd>lamarkizm</kwd></kwd-group></article-meta></front><body /></article>