Archiwum Filozofii Prawai Filozofii Społecznej

Journal of the Polish Section of IVR (ISSN:2082-3304)

IVRwww.ivr.org.pl
  • O NAS
  • Cel i zakres
  • Aktualności
  • Numery
    • Bieżący numer
    • Numery archiwalne
    • Kolekcje tematyczne
  • Redakcja
    • Skład Redakcji
    • Recenzentki i Recenzenci
  • Dla autorów
  • Etyka
  • Kontakt
  • English

Wyniki wyszukiwania dla: common law

Between Protection and Restriction: Academic Freedom in the Case Law of Turkish Administrative Courts Through the Lens of Frederick Schauer

Dr. Muhammet Koçakgöl,

Social Sciences University of Ankara

Dr. Olcay Karacan

Cukurova University

Abstrakt w języku polskim: 

Kwestia wolności słowa to coś więcej niż tylko możliwość wyrażania swoich poglądów. Obejmuje ona również szerszy kontekst, w jakim takie wypowiedzi się pojawiają. Niemniej jednak dyskusje prawne często skupiają się wyłącznie na granicach tego, co można, a czego nie można powiedzieć. Dyskusje te często pozostają ograniczone do binarnego schematu: ograniczenia kontra ochrona, głównie poprzez instrumenty prawne, i rzadko wykraczają poza tę wąską perspektywę. Zgodnie z poglądem Schauera, podejście prawne ma tendencję do klasyfikowania i wydawania ostatecznych osądów „z samej swojej natury”. Jednak, jak sam Schauer podkreśla, nie oznacza to, że wolność wypowiedzi i/lub wolność akademicka są cenne wyłącznie same w sobie. Ramy Schauera oferują zatem sposób na wyjście poza granice ściśle legalistycznych debat. Dostarcza on nie tylko podstaw prawnych, ale także filozoficznych do zbadania, w jaki sposób wypowiedź jest ograniczana lub chroniona. Niniejszy artykuł nie stanowi próby zgłębienia całości argumentów Schauera dotyczących wolności wypowiedzi. Skupia się natomiast na ocenie podejścia tureckiego sądownictwa administracyjnego do akademickiej wolności wypowiedzi, szczególnie przez pryzmat napięcia między ograniczeniami a ochroną. Głównym pytaniem, na które odpowiada, jest: Jakie są dynamiki ochronne i ograniczające kształtujące akademicką wolność wypowiedzi w tureckim orzecznictwie administracyjnym, zwłaszcza w kontekście Akademików dla Pokoju (Academics for Peace)? Opierając się na analizie Schauera dotyczącej instrumentalnej funkcji wypowiedzi i instytucjonalnych ograniczeń wolności akademickiej, artykuł dowodzi, że sedno problemu leży nie tylko w sądownictwie, ale także w ograniczeniach strukturalnych, takich jak uniwersytety i hierarchie akademickie, które mogą sprzyjać autocenzurze. [tłumaczenie – Redakcja]

 

Słowa kluczowe: wolność słowa, wolność akademicka, Frederick Schauer, tureckie sądownictwo administracyjne, Academics for Peace, autocenzura

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 4(45)/2025, s. 46–57.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2025.4.46

Pobierz

Liczba ściągnięć: 209 520

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

W kategorii:Artykuły Tagi:academic freedom, Academics for Peace, autocenzura, Frederick Schauer, freedom of expression, self-censorship, tureckie sądownictwo administracyjne, Turkish administrative judiciary, wolność akademicka, wolność słowa

Finding legal approaches to dealing with the past after the fall of communism from the perspective of legal theory and comparative law

Dr hab. Christoph-Eric Mecke, prof. UZ

Uniwersytet Zielonogórski

Abstrakt w języku polskim: Artykuł porusza kwestię prawnego karania przestępstw, w szczególności przestępstw przeciwko życiu i wolności, które zostały popełnione w byłych państwach socjalistycznych Europy Środkowej i Wschodniej w imieniu państwa lub przynajmniej za jego milczącą zgodą. Kwestia ta jest omawiana w artykule z perspektywy teorii prawa i prawa porównawczego.

Po wyjaśnieniu pojęcia „zbrodni komunistycznych”, które w krajach takich jak Polska jest nawet pojęciem prawnym obowiązującego prawa, w pierwszej części artykułu przeanalizowano prawnoteoretyczne i prawnofilozoficzne problemy sankcji karnych za masowe naruszenia praw człowieka popełnione pod rządami prawa epoki socjalizmu. Jako prawnoteoretyczne bieguny w tym zakresie, przedstawiono stanowisko Gustawa Radbrucha z jego dwoma słynnymi formułami oraz stanowisko pozytywizmu prawnego Hansa Kelsena. Wskazuje, że w przypadku zbrodni komunistycznych można zastosować tylko pierwszą z dwóch formuł Radbrucha, „formułę niedopuszczalności”.

Perspektywa prawnoporównawcza jest przedmiotem drugiej części artykułu. Pokazuje ona, że spektrum prawa karnego dotyczącego przeszłości komunistycznej po 1989 r. waha się od stosunkowo systematycznego ścigania przynajmniej najpoważniejszych naruszeń praw człowieka, na przykład w przypadku zabójstw na dawnej wewnętrznej granicy Niemiec, do całkowitego zaniechania ścigania przez wymiar sprawiedliwości państw Europy Wschodniej, takich jak Rosja, Białoruś, Gruzja, Bułgaria czy Chorwacja. Tam, gdzie doszło do ścigania karnego, pojawiła się kwestia nie tylko przedawnienia, ale także zasady nulla poena sine lege. Zasada ta, która opiera się na rządach prawa, jest ważna nie tylko w odniesieniu do obowiązywania prawa ustawowego w czasach komunizmu, ale także w odniesieniu do różnych praktyk interpretacyjnych sądów w byłych państwach socjalistycznych [tłumaczenie – Redakcja].

Słowa kluczowe: ocena prawna zbrodni komunistycznych, postsocjalistyczne państwa Europy Środkowo-Wschodniej, pozytywizm prawny Kelsena, dwie formuły Radbrucha, rządy prawa, nulla poena sine lege

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 3(44)/2025, s. 138-155.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2025.3.138

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 182

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

W kategorii:Artykuły Tagi:dwie formuły Radbrucha, nulla poena sine lege, ocena prawna zbrodni komunistycznych, postsocjalistyczne państwa Europy Środkowo-Wschodniej, pozytywizm prawny Kelsena, rule of law, rządy prawa

On the threats to democracy and the rule of law: The philosophy of total states in the views of Szymon Rundstein and Maciej Starzewski

Dr hab. Sławomir Tkacz, prof. UŚ

Dr hab. Aleksandra Wentkowska, prof. UŚ

Uniwersytet Śląski w Katowicach

Abstrakt w języku polskim: Jednym z najważniejszych problemów podejmowanych w ostatnim czasie w piśmiennictwie jest zagadnienie zagrożeń dla demokracji i rządów prawa. Wskazuje się, że konieczność weryfikacji roli i zadań najważniejszych instytucji życia politycznego, w tym przede wszystkim państwa determinuje charakter i dynamika zmian zachodzących we współczesnym świecie. Zagadnienie zagrożeń dla demokracji i kryzysu rządów prawa niejednokrotnie było podejmowane w polskich pracach teoretycznoprawnych i dogmatycznych  powstałych po 1926 roku. Ich autorzy, jak Szymon Rundstein, czy Maciej Starzewski niejednokrotnie podnosili zagadnienie niebezpieczeństw związanych ze zjawiskiem, które określane było mianem  „tendencji antykonstytucyjnych”. Ogłoszone przez nich studia dotyczyły zarówno zagrożeń wewnętrznych, jak również niebezpieczeństw związanych z kształtowaniem się państw faszystowskich oraz państwa sowieckiego. Poczynione w tamtym czasie ustalenia są niezwykle aktualne. Dlatego też zasadne wydaje się przypomnienie, w kontekście wyzwań, z  którymi mierzą się dzisiaj praktyka prawna i prawoznawstwo, sformułowanych niemal 100 lat temu konkluzji.

Słowa kluczowe: faszyzm, demokracja, rządy prawa, państwo totalne, autorytaryzm, prawa obywatelskie, totalizm nazistowski i sowiecki

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 3(44)/2025, s. 38-54.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2025.3.38

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 224

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

W kategorii:Artykuły Tagi:autorytaryzm, demokracja, Faszyzm, państwo totalne, prawa obywatelskie, rule of law, rządy prawa, totalizm nazistowski i sowiecki

The influence of Marxism on the interpretation of law in Poland (some remarks concerning the theory of legal interpretation by Jerzy Wróblewski)

Dr hab. Joanna Helios, prof. UWr

Dr hab. Wioletta Jedlecka, prof. UWr

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt w języku polskim: Celem niniejszego artykułu jest próba konceptualizacji teorii wykładni prawa Jerzego Wróblewskiego w kontekście badania wpływu marksizmu na praktyki interpretacyjne. Jednym z teoretyków prawa, który podjął się zadania wykazania, że teoria wykładni Jerzego Wróblewskiego charakteryzuje się postawą filozoficzną zakorzenioną w przyjęciu marksistowskich przesłanek jako fundamentalnych założeń filozoficznych leżących u podstaw działalności teoretycznej w naukach prawnych, jest Zbigniew Pulka. Niniejszy artykuł omawia trzy zagadnienia: (1) marksistowskie stanowisko filozoficzne – aksjologię marksistowską, (2) ludową wykładnię prawa, (3) klaryfikacyjną koncepcję wykładni [tłumaczenie – Redakcja].

Słowa kluczowe: interpretacja, Marksizm, komunizm, J. Wróblewski, klaryfikacyjna koncepcja interpretacji

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 3(44)/2025, s. 7-19.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2025.3.7

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 225

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

W kategorii:Artykuły Tagi:interpretacja, J. Wróblewski, klaryfikacyjna koncepcja interpretacji, komunizm, marksizm

Information Civilization and the Law: Significance of Limiting Factors. Introductory Insights

Dr Paweł Kłos

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Abstrakt w języku polskim: Artykuł jest próbą konceptualizacji pojęcia społeczeństwa informacyjnego oraz prawa, jako czynnika limitującego jego działanie. Społeczeństwo informacyjne nie ma granic, terytorium a próbą jego uchwycenia jest spojrzenie funkcjonalne. Jednocześnie autor pracy będąc przedstawicielem nauk prawnych widzi możliwości normatywnej reakcji na zmiany w rzeczywistości. Jest to wynikiem powinnościowej postaci prawa, gdzie uzyskujemy narzędzie pozwalające nam zarządzać oraz projektować nowe rozwiązania, reagując tym samym na działanie i kształtując przyszłość społeczeństwa informacyjnego. W celu dokładnego rozpoznania problemu naukowego niezbędna jest ściszlejsza zewnętrzna integracja nauk prawnych, która może doprowadzić do zrekonstruowania i odkrycia zależności współczesnego świata.

Słowa kluczowe: Cywilizacja informacyjna, społeczeństwo informacyjne, prawo, logika, komunikacja.

Język artykułu: angielski.

Opublikowano: nr 1(42)/2025, s. 23-39.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2025.1.23

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 237

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

W kategorii:Artykuły Tagi:Cywilizacja informacyjna, komunikacja, logika, prawo, społeczeństwo informacyjne

„Tam i z powrotem” – the Rule of Law ujęte od źródeł aż po zastosowanie w orzecznictwie TSUE

Dr hab. Karolina M. Cern, prof. UAM

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Dr hab. Barbara Janusz-Pohl, prof. UAM

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Abstrakt w języku polskim: W niniejszej pracy stawiamy trzy tezy badawcze. W celu ich uzasadnienia zwięźle przywołujemy i dyskutujemy tezy dotyczące źródeł wyłonienia się pojęcia the Rule of Law (dalej jako RoL) w XII wieku w common law, które formułuje amerykański historyk konstytucjonalizmu Charles Howard McIlwain. Ponieważ jego teza o średniowiecznym rozróżnieniu na jurisdictio i gubernaculum została podjęta w pracach Gianluigiego Palombelli, toteż przywołujemy najważniejsze elementy i punkty argumentacji tego współczesnego włoskiego filozofa i teoretyka prawa w odniesieniu do RoL jako różnego od Rechtsstaat (dalej jako RS). Uwzględniając cechy historycznie ukształtowanego pojęcia RoL, analizujemy proces operacyjnego ujmowania RoL przez TSUE, a następnie definicję legalną RoL w Rozporządzeniu (EU, Euratom) 202/2092 Parlamentu Europejskiego z 16 grudnia 2020.

Słowa kluczowe: rządy prawa, praworządność (RoL); common law, jurisdictio i gubernaculum, państwo prawa (Rechtsstaat (RS), Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE)

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 4(41)/2024, s. 36-52

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.4.36

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 349

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

W kategorii:Artykuły Tagi:jurisdictio i gubernaculum, państwo prawa (Rechtsstaat (RS), praworządność (RoL); common law, rządy prawa, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE)

Czy każda kultura zasługuje na obronę? Kilka wątpliwości dotyczących cultural defence i prawa karnego w dobie multikulturalizmu

Mgr Michał Dudek

Uniwersytet Jagielloński


Abstrakt w języku polskim:
Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie kilku wątpliwości dotyczących szeroko dyskutowanego zagadnienia tzw. obrony przez kulturę. Punktem odniesienia dla rozważań stanowi ideologia multikulturalizmu. Szczególną uwagę poświęca się próbie zrekonstruowania i przedstawienia prawdopodobnie nie do końca uświadamianych założeń leżących u podstaw strategii cultural defence, m.in. dotyczących rozumienia pojęcia kultury, czy etnocentryzmu „wojującego”, jakim zdaje się charakteryzować prawo karne. Ponadto, argumentuje się, że konsekwentne stosowanie aktualnie najpowszechniejszego ujęcia cultural defence prowadzi do zapewnienia mniejszej ochrony prawnej przedstawicielom mniejszości kulturowych. Uzasadnia to tezę, że często obrona przez kulturę dotknięta jest tzw. paradoksem multikulturowej wrażliwości. Rozważania wieńczy konkluzja, iż choć istnieją poważne argumenty za omawianą strategią, to jednak w jej obecnym, najpowszechniejszym kształcie jest ona naznaczona kilkoma istotnymi, wewnętrznymi sprzecznościami i być może właściwsze byłoby ograniczenie cultural defence do tzw. przestępstw bez ofiar.

Słowa kluczowe: obrona przez kulturę, multikulturalizm, etnocentryzm, wojujący etnocentryzm, prawo karne, prawa mniejszości

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(3)/2011, s. 47-60.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć:
588

Bibliografia:

  1. Appadurai A., Strach przed mniejszościami. Esej o geografii gniewu, tłum. M. Bucholc, Warszawa 2009 
  2. Arjona C., Truffin B.,  The Cultural Defence in Spain, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  3. Bronitt S., Visions of a Multicultural Criminal Law: an Australian Perspective, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  4. Carstens P.A., The Cultural Defence in Criminal Law: South African Perspectives, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  5. Chiu E.M., Culture as Justification, not Excuse, St. John’s Legal Studies Research Paper No. 06-0043 
  6. Coleman D.L., Individualizing Justice through Multiculturalism: the Liberal’s Dilemma, “Columbia Law Review” 1996, t. 96, nr 5 
  7. Deckha M., The Paradox of the Cultural Defence: Gender and Cultural Othering in Canada, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  8. Donovan M., Garth J.S., Delimiting the Culture Defense, “Quinnipiac Law Review” 2007 
  9. Eisenberg A., Spinner-Halev J., Introduction, w: Eisenberg A., Spinner-Halev J.  (red.), Minorities within Minorities. Equality, Rights and Diversity, Cambridge 2005 
  10. Fish S., Boutique Multiculturalism, or Why Liberals Are Incapable of Thinking about Hate Speech, “Critical Inquiry” 1997, t. 23 
  11. Fontaine R.G., Held E.M., On the Boundaries of Culture as an Affirmative Defense, “Arizona Law Review” 2009 
  12. Gierszewski Z., Kultura – moralność – względność. Doktryna relatywizmu kulturowego M.J. Herskovitsa, Poznań 2000 
  13. Gryniuk A., Prawo jako forma techniki społecznej i jego funkcje, w: Polkowska G. (red.), Prawo i ład społeczny. Księga pamiątkowa dedykowana Profesor Annie Turskiej, Warszawa 2000 
  14. Kaczmarek P., Pytanie o użyteczność perspektywy (etno)centrycznej dla rozważań nad prawem, Błachut M. (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Ponowoczesność, Wrocław 2007 
  15. Kojder A., Godność i siła prawa, Warszawa 2001 
  16. Maier S., Honor Killings and the Cultural Defense in Germany, w: Foblets M.-C., Renteln A.D. (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  17. Merle J.-Ch., Cultural Defence, Hate Crimes and Equality Before the Law, “Ethic@” 2006, t. 5, nr 1 
  18. Morawski L., Główne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian, Warszawa 2005
  19. Oude Breuil B.C., Dealing with Ethnic Order in Criminal Law in Practice: a Case Study from the Netherlands, w: Foblets M.-C., Renteln A.D. (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  20. Paleczny T., Stosunki międzykulturowe: modele pluralizmu w społeczeństwach „ponowoczesnych”, w: Golemo K., Paleczny T., Wiącek E. (red.), Wzory wielokulturowości we współczesnym świecie, Kraków 2006 
  21. Phillips A., Multiculturalism without Culture, Princeton 2009 
  22. Renteln A.D., The Cultural Defense, Nowy Jork 2004 
  23. Renteln A.D., The cultural defense: Challenging the monocultural paradigm, w: Foblets M.-C., Gaudreault-Desbiens J.-F., Renteln A.D. (red.), Cultural Diversity and the Law: State Responses from Around the World, Bruksela 2010 
  24. Rokicki J., O realności i złudzeniu „globalizacji”, „wielokulturowości” i „ponowoczesności”, w: Golemo K., Paleczny T., Wiącek E.  (red.), Wzory wielokulturowości we współczesnym świecie, Kraków 2006 
  25. Shachar A., Multicultural Jurisdictions. Cultural Differences and Women’s Rights, Cambridge 2001 
  26. Siesling M., Ten Voorde J., The Paradox of Cultural Differences in Dutch Criminal Law, w: Foblets M.-C., Renteln A.D. (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  27. Sitarz O., Culture defence a polskie prawo karne, „Archiwum Kryminologii” 2007–2008/ t. XXIX–XXX 
  28. Sulikowski A., Współczesny paradygmat sądownictwa konstytucyjnego wobec kryzysu nowoczesności, Wrocław 2008 
  29. Szahaj A., E pluribus unum? Dylematy wielokulturowości i politycznej poprawności, Kraków 2010 
  30. Warmińska K., Pamięć społeczna w walce o uznanie w społeczeństwie wielokulturowym, w: Golemo K., Paleczny T., Wiącek E. (red.), Wzory wielokulturowości we współczesnym świecie, Kraków 2006 
  31. Wojciechowski B., Interkulturowe prawo karne. Filozoficzne podstawy karania w wielokulturowych społeczeństwach demokratycznych, Toruń 2009 
  32. Woodman G.R., The Culture Defence in English Common Law: the Potential for Development, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  33. Zajadło J., Kontrowersje wokół tzw. obrony przez kulturę – okoliczność wyłączająca winę, okoliczność łagodząca czy nadużycie prawa do obrony, „Przegląd Sądowy” 2007/6 
  34. Zajadło J., Moua zniewala Xeng Xiong, w: J. Zajadło (red.), Fascynujące ścieżki filozofii prawa, Warszawa 2008 
  35. Zajadło J., Po co prawnikom filozofia prawa?, Warszawa 2008 
  36. Zajadło J., Uniwersalizm praw człowieka w konstytucji – bezpieczne i niebezpieczne relatywizacje, „Przegląd Sejmowy” 2007/4

W kategorii:Artykuły Tagi:etnocentryzm, Michał Dudek, multikulturalizm, obrona przez kulturę, prawa mniejszości, prawo karne, wojujący etnocentryzm

Krytyczne podejścia do prawa międzynarodowego według China Miéville i Bhupindera S. Chimniego

Dr hab. Tomasz Srogosz, prof. UKEN

Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

Abstrakt w języku polskim: Cel badań: Celem artykułu jest ocena przydatności marksistowskich podejść do prawa międzynarodowego w dyskusji na temat zastanego i rozwijającego się porządku międzynarodowoprawnego. Jest to propozycja wzbogacenia teoretycznych podstaw dyskursu o prawie międzynarodowym, który ma miejsce w murach polskich ośrodków naukowych i akademickich. Rodzą się pytania, czy marksistowskie podejścia do prawa narodów rozwiązują problem możliwości zmian uwzględniających stanowiska „zwykłego ludu”, czyli Marksowskiej klasy robotniczej, w ramach zastanego imperialnego porządku międzynarodowoprawnego? Czy może porządek ten bezwzględnie broni interesy klasy kapitalistycznej, co sprawia, że żadna ewolucyjna zmiana korzystna dla „zwykłego ludu” nie jest możliwa? Założenia badawcze/metodologia: W artykule zastosowano metodę teoretyczno-prawną, sprowadzającą się do analizy poglądów doktrynalnych dotyczących marksistowskiej teorii prawa, począwszy od Marksa i Engelsa, Paszukanisa, a skończywszy na Chimnim i  Miéville. Podstawowe tezy/ustalenia: Prezentowane marksistowskie podejścia do prawa międzynarodowego (Chimniego i  Miéville) różnią się między sobą w zakresie podstawy teoretycznej (Miéville opiera się na Paszukanisie a Chimni bezpośrednio na Marksie), co w konsekwencji prowadzi do odmiennych poglądów dotyczących istoty prawa międzynarodowego (Chimni głosi „klasowe podejście”, natomiast  Miéville buduje swoją teorię wokół „towarowej teorii prawa” Paszukanisa) oraz możliwości reformy prawa narodów. Oryginalność wyników/wartość poznawcza: Bardziej użyteczne okazuje się podejście Chimniego, który w przeciwieństwie do Miéville dostrzega możliwość zmiany imperialnego porządku międzynarodowoprawnego służącego transnarodowej klasie kapitalistów w ramach international rule of law oraz z wykorzystaniem praw człowieka. Teoria  Miéville jest zbyt sceptyczna i nihilistyczna, co nie powinno przeszkadzać w wykorzystaniu dwóch marksistowskich podejść do prawa międzynarodowego podczas kształcenia prawników.

Słowa kluczowe: marksizm, prawo międzynarodowe, imperializm, reforma, klasa społeczna

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(43)/2025, s. 97-119

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2025.2.97

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 209

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

W kategorii:Artykuły Tagi:imperializm, klasa społeczna, marksizm, prawo międzynarodowe, reforma

Beata Polanowska-Sygulska, Harmonia i dysonans. Wokół rozmów z oksfordzkimi filozofami – uwagi o książce

Prof. dr hab. Andrzej Bator

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt w języku polskim: Tekst jest esejem o książce Beaty Polanowskiej-Sygulskiej Harmonia i dysonans. Wokół rozmów z filozofami oksfordzkimi. Esej zawiera uwagi o kontekście społecznym i politycznym w którym powstawały poszczególne fragmenty książki, o specyfice stylu pisarskiego autorki oraz wyjątkowym charakterze źródeł z których autorka pozyskiwała swoją wiedzę o oksfordzkich filozofach. Z prezentowanych w książce filozofów w tekście niniejszym postanowiłem skupić swoją uwagę tylko na wybranych postaciach: I. Berlinie, L. Kołakowskim oraz J. Grayu. O wyborze dwóch pierwszych zdecydował fenomen problemowej zbieżności zainteresowań obu filozofów. To właśnie podejmowane przez Berlina i Kołakowskiego dylematy etyczne stały się wiodącą ideą całej książki, a nadto wyzwaniem, którego aktualność współcześnie odczuwamy w sposób wyjątkowy (np. kontekst wojny w Ukrainie). W eseju formułuję również pewne krytyczne uwagi gdy chodzi o ocenę autorki teoretycznego ugruntowania filozofii L. Kołakowskiego. We fragmentach poświęconych J. Grayowi i jego Kociej filozofii – zgadzając się krytyczną oceną autorki zarysowanej tam postawy filozoficznej i społecznej – próbuję dodatkowo wskazać na jej destrukcyjny wpływ na filozofię prawa. Rozsądną alternatywą dla etycznego i prawniczego nihilizmu Graya może być właśnie nurt pluralizmu wartości Berlina-Kołakowskiego oraz dostrzegana przez obu filozofów możliwość „pragmatycznej równowagi”, której przykładów dostarczać może nurt Comprehesive Law Movement.

Słowa kluczowe: filozofowie oksfordzcy, harmonia i dysonans, pluralizm wartości, agonizm, holizm prawniczy

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(38)/2024, s. 5-18

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.1.5

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 333

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

W kategorii:Artykuły Tagi:agonizm, filozofowie oksfordzcy, harmonia i dysonans, holizm prawniczy, pluralizm wartości, value pluralism

Krytyka instytucjonalna jako perspektywa badawcza prawoznawstwa w kontekście filozofii Jacquesa Rancière’a

Dr Mariola ŻAK

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku polskim: Artykuł podejmuje refleksję nad kondycją współczesnej krytyki prawa w świetle krytyki instytucjonalnej wywodzącej się z teorii sztuki. Badanie ma na celu weryfikację tezy, że krytyka instytucjonalna jest perspektywą badawczą kształtującą się na tle różnorodnych nurtów krytycznej myśli prawniczej. Owa krytyka ma charakter afirmatywny i konstruktywny. Koncentruje się na analizie funkcjonowania instytucji refleksyjnych oraz na problematyzowaniu napięć kognitywnych wpisanych immanentnie w istotę instytucji prawnych. Instytucje te są analizowane  za pomocą metafory gry estetycznej. Praca przedstawia teoretyczne ugruntowanie związku między krytyką instytucjonalną a krytycznym myśleniem prawniczym w świetle filozofii prawa inspirowanej myślą Jacquesa Rancière’a. Ponadto zostały ukazane wybrane przykłady i kierunki potencjalnego zastosowania owej krytyki w kontekście wykształcania wzorców dialogowej kultury prawnej, w rozumieniu nurtu prawa i humanistyki (law and humanities).

Słowa kluczowe: krytyka instytucjonalna, krytyczne myślenie prawnicze, estetyka prawa, prawo i humanistyka, Jacques Rancière

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(34)/2023, s. 87-101

DOI: https://doi.org/10.36280//AFPiFS.2023.1.87

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 352

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

W kategorii:Artykuły Tagi:estetyka prawa, Jacques Rancière, krytyczne myślenie prawnicze, krytyka instytucjonalna, prawo i humanistyka

Następna strona »

Szukaj

Kategorie

  • Aktualności
  • Artykuły
  • Bez kategorii
  • In Memoriam
  • Recenzje i polemiki
  • Słowo wstępne
  • Sprawozdania
Infrastruktura czasopismaISSN 2082-3304Otwarty dostępCC BY 4.0Crossref DOIDOAJ

Copyright © 2026 Polska Sekcja Międzynarodowego Stowarzyszenia Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej IVR | Administrator strony: Karolina Gmerek

Ta strona używa plików cookies. Zakładamy, że wyrażają Państwo na to zgodę, ale mogą Państwo także wyłączyć pliki cookies w Ustawieniach. //
This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. (Zob. więcej // Read more) Ustawienia // SettingsZGODA // ACCEPT

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT