Archiwum Filozofii Prawai Filozofii Społecznej
Journal of the Polish Section of IVR (ISSN:2082-3304)
Słowa kluczowe: Tożsamość, narratywizm filozoficzny, podmiotowość prawna, filozofia prawa, prawa grup mniejszościowych, prawa osób LGBTQ+.
Język artykułu: polski
Opublikowano: nr 1(42)/2025, s. 112-118.
DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2025.1.112
Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 247
Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Abstrakt w języku angielskim: The most discussed issue in the theory of law is the problem of its interpretation, and main question in this topic is – how to make a proper interpretation? The American common-law, opposite the European theory of law, seems not to have general rules of interpretation, but only the idea of proper interpretation. Also the methodology of statutory interpretation is some kind of the judge-made law. As Henry M. Hart said „The hard truth of the matter is that American courts have no intelligible, generally accepted, and consistently applied theory of statutory interpretation”. According to this, currently the question focuses on finding the generally rules of interpretation, which should be some kind of canons of the statutory interpretation. This article tries to give the answer to the question: „if American jurisprudence has any rules of interpretation of law?”.
Słowa kluczowe: jurysprudencja amerykańska, wykładnia prawa, reguły interpretacyjne, konstytucja
Język artykułu: polski
Opublikowano: Numer 2(9)/2014, s. 125-133
Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 369
Zapraszamy do zapoznania się z numerem 1(42)/2025 „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej”. Numer rozpoczynają podziękowania skierowane do dra Pawła Skuczyńskiego za jego zaangażowanie i wieloletnią pracę w Redakcji „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” (można się z nimi zapoznać tutaj). W tomie znalazły się następujące teksty:
Artykuły:
Dr Filip CYUŃCZYK
Constitutionalized by the Past. The Role of National Identity and Collective Sense of Experience in Central European Constitutionalization
Dr Paweł KŁOS
Information Civilization and the Law: Significance of Limiting Factors. Introductory Insights
Dr Paulina KONCA
Sądowa aktualizacja znaczenia tekstu prawnego w trzech pytaniach
Prof. dr hab. Beata POLANOWSKA-SYGULSKA
Wokół wybranych wątków filozofii moralnej Josepha Raza. Część I
Dr Martyna PŁUDOWSKA, Prof. dr hab. Andrzej SĘKOWSKI
Psychologiczne kompetencje mediatorów. Wybrane aspekty twórczego myślenia w procesie wspomaganego rozwiązywania konfliktów
Dr hab. Tomasz WIDŁAK, prof. UG
Cyfrowy sen Pigmaliona: zarys problematyki filozoficznoprawnej cyfrowych bliźniaków człowieka w zastosowaniach medycznych
Recenzje:
Dr Joanna M. DUTKA
Bartosz Wojciechowski, Tożsamość narracyjna jako warunek autentycznej podmiotowości prawnej, seria: Jurysprudencja, t. 21, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2023, ss. 180
Z numerem można zapoznać się tutaj.
Artykuły:
Dr Filip CYUŃCZYK
Dr Paweł KŁOS
Information Civilization and the Law: Significance of Limiting Factors. Introductory Insights
Dr Paulina KONCA
Sądowa aktualizacja znaczenia tekstu prawnego w trzech pytaniach
Prof. dr hab. Beata POLANOWSKA-SYGULSKA
Wokół wybranych wątków filozofii moralnej Josepha Raza. Część I
Dr Martyna PŁUDOWSKA, Prof. dr hab. Andrzej SĘKOWSKI
Dr hab. Tomasz WIDŁAK, prof. UG
Recenzje:
Dr Joanna M. DUTKA
Abstrakt w języku polskim: Terapeutyczna Jurysprudencja (TJ) miała wpływ na sądownictwo oraz praktykę prawniczą, ponieważ można w ostatnich latach zaobserwować powstawanie sądów specjalnych (problem-solving courts). TJ w rozumieniu Davida B. Wexlera, to podejście łączące doświadczenia z wielu dziedzin naukowych, stanowiące interdyscyplinarny obszar badań, który koncentruje się na terapeutycznych i antyterapeutycznych skutkach prawa, procedur prawnych oraz ról jakie odgrywają legal actors – między innymi sędziowie, prokuratorzy czy pracownicy wymiaru sprawiedliwości. Rola, jaką odgrywają oni w trakcie procesu, jest w tej teorii szczególnie podkreślana w kontekście wywoływania zarówno pozytywnych, jak i negatywnych konsekwencji dla uczestników procesu. Celem tego artykułu jest rekonstrukcja rozumienia empatii i jej roli w TJ oraz pokazanie, jak pojęcie empatii jest rozumiane w kontekście pracy sędziego, szczególnie w odniesieniu do głównych autorów TJ, Davida B. Wexlera i Bruce J. Winicka.
Słowa kluczowe: empatia sędziowska, terapeutyczna jurysprudencja, sędziowie, empatia
Język artykułu: angielski
Opublikowano: Numer 2(35)/2023, s. 53-64.
DOI: https://doi.org/10.36280//AFPiFS.2023.2.53
Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 402
Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Słowa kluczowe: prawo, estetyka, estetyka prawa, filozofia prawa, jurysprudencja
Język artykułu: angielski
Opublikowano: Numer 3(32)/2022, s. 114-118
DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2022.3.114
Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 425
Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Abstrakt w języku polskim: Artykuł analizuje film Inherit the Wind (“Kto sieje wiatr”) z 1960 r. w reżyserii Stanleya Kramera według scenariusza inspirowanego wydarzeniami tzw. „małpiego procesu Scopesa”, który odbył się w 1925 r. w Dayton, Tennessee (USA). Twórcy dzieła dość swobodnie potraktowali motyw kontrowersyjnego „procesu stulecia”, proponując widzowi, zamiast historycznej dokładności, alegorię politycznych wydarzeń lat 50. XX w. w USA a zarazem uniwersalne studium skutków instytucjonalizacji ideologiczno-religijnego fundamentalizmu. Ponadczasowość obrazu Kramera można upatrywać jednak także w kontekście jego pozytywnego zaangażowania w kształtowanie etyki prawniczej. Osią fabuły filmu jest zderzenie postaci prawniczych, nawiązujących do rzeczywiście biorących udział w małpim procesie wybitnych jurystów swojej epoki: Williama Jenningsa Bryana oraz Clarenca Darrowa. Film Kramera przedstawia pozytywny wzorzec prawnika w osobie obrońcy – adwokata Drummonda, kontrastując go z anty-bohaterem – wspierającym oskarżenie prawnikiem i politykiem Bradym. Rekonstrukcja filmowych osobowości Drummonda i Brady’ego przeprowadzona została z perspektywy etyki cnót z wykorzystaniem egzemplarystycznej teorii moralnej Lindy Trinkaus Zagzebski, która pozwala na uzyskanie pełniejszego obrazu wykreowanych postaci niż w przypadku deontycznej oceny słuszności moralnej ich poszczególnych czynów.
Słowa kluczowe: egzemplaryzm, etyka cnót, etyka prawnicza, jurysprudencja cnót, małpi proces
Język artykułu: polski
Opublikowano: Numer 1(26)/2021, s. 33-44.
DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2021.1.33
Download: Download
Number of downoads: 550
Abstrakt w języku polskim: Artykuł porusza kwestię możliwości zastosowania teorii aretycznej do teorii prawa w jurysdykcjach kręgu kultury prawa stanowionego i proponuje obszary oraz problemy badawcze w tym zakresie. Autor wychodzi z założenia, że wykorzystanie pojęcia „cnoty” i etyki cnót na potrzeby teorii prawa powinno rozpocząć się od odniesienia do etyki sędziego i normatywnej teorii sądowego podejmowania decyzji. Podejście to może być szczególnie owocne na potrzeby 1) uporządkowania chaotycznego języka moralnego, który jest obecny w debacie publicznej w Polsce w odniesieniu do sędziów, ich umiejętności i cech charakteru, co z kolei może doprowadzić do 2) sformułowania teorii wyjaśniającej i normatywnej ról sędziowskich, która lepiej odpowiada zauważalnym brakom prawniczej deontologii. Autor proponuje przeprowadzenie badań, które mogłyby polegać na interpretacyjnym ustaleniu katalogu cnót i wad sędziowskich, biorąc pod uwagę różne aspekty szeroko pojmowanej polskiej i europejskiej kontynentalnej kultury prawnej (obejmujące normy prawne i etyczne, dyskurs publiczny, literaturę prawniczą i inną, historyczne i fikcyjne przykłady i wzorce). Jeśli chodzi o etykę zawodu sędziego, istniejące teorie cnót na gruncie filozofii moralności, w tym nieeudajmonistyczne, powinny zostać uwzględnione w celu zidentyfikowania modelu cnoty najlepiej dostosowanego do specyfiki zawodu sędziego. Aretyczna (a nie deontologiczna lub konsekwencjalistyczna) perspektywa umożliwia otwarcie nowych perspektyw dla debaty nad statusem i jakością sądownictwa, w tym problemów niezależności sędziów i wyboru właściwych kandydatów na urzędy sędziowskie.
Słowa kluczowe: cnota, cnoty jurydyczne, cnoty sędziowskie, etyka cnót, jurysprudencja cnót, teoria aretyczna, charakter sędziego
Język artykułu: angielski
Data otrzymania: 31.05.2019
Data akceptacji: 02.12.2019
Opublikowano: Numer 2(20)/2019, s. 51-62.
DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.2.51
Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 848
Abstrakt w języku polskim: Artykuł porusza tematykę jurysprudencji socjologicznej Roscoe Pounda ze szczególnym uwzględnieniem koncepcji inżynierii społecznej, a także wykorzystania prawa jako narzędzia, poprzez które założenia tej koncepcji są realizowane. W artykule przedstawiono również pojęcia kluczowe dla założeń inżynierii społecznej, a konkretnie teorię interesu społecznego zdefiniowaną przez R. Pounda oraz teorię etapów rozwoju społecznego, które stanowią podstawę, dzięki której realizacja założeń inżynierii społecznej jest możliwa wraz ze źródłami inspiracji jakimi kierował się R. Pound w procesie kształtowania swoich teorii. Koncepcję inżynierii społecznej zestawiono następnie z teoriami Leona Petrazyckiego, Alfa Rossa oraz Karla Poppera. Wskazane zostały także korzyści oraz zagrożenia płynące z inżynierii społecznej. We wnioskach poruszono tematykę aktualności myśli R. Pounda w kontekście współczesnej demokracji oraz potencjalnych zagrożeń dla wolności obywatelskich jakie płyną z realizacji założeń filozofii R. Pounda.
Słowa kluczowe: jurysprudencja socjologiczna, Roscoe Pound, inżynieria społeczna, interes społeczny, amerykański realizm prawny, realizm prawny
Język artykułu: polski
Data otrzymania: 26.02.2018
Data akceptacji: 01.09.2018
Opublikowano: Numer 1(19)/2019, s. 94-107
DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.1.94
Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 831
Abstrakt w języku angielskim: The potential of Feminist Jurisprudence is mainly built on its criticism of Traditional Jurisprudence. Through the deconstruction of the latter’s main categories such as objectivity,justice, equality, and rationality, Feminist Jurisprudence aims to demonstrate that Traditional Jurisprudence tends to mask inequality, exclusion and lack of recognition rather than beingable to bring about change or provide the values under research. What is more, FJ indicates a wide range of topics that are not explored by Traditional Jurisprudence and thus have nochance to be dealt with using traditional tools. As a result, Feminist Jurisprudence provides a separate language, a different epistemology and methodological tools that can broadenaccess to justice including all subjects by giving them recognition. What follows from thesetwo approaches to jurisprudence and two distinct sets of epistemological assumptions isa different understanding of the subject and a different vision of social relations. As Feminist Jurisprudence convincingly shows, traditional law, with its inclination for objectivity defendslegal norms as part of the legal and social order rather than an individual autonomy andintegrity of subjects. In this paper I would like to suggest a middle-way solution going beyondthe dualistic categories of objectivity and subjectivity. The proposal calls for a deep structuralchange of the legal discourse as the only one that really matters from the feminist point of view.
Słowa kluczowe: jurysprudencja feministyczna, tradycyjna teoria prawa, obiektywizm, subiektywizm
Język artykułu: polski
Opublikowano: Numer 1(8)/2014, s. 67-76
Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 447
