Wyniki wyszukiwania dla: legal theory

Gustav Radbruch

Gustav Radbruch (1878–1949) – niemiecki filozof prawa i polityk, jeden z czołowych przedstawicieli neokantyzmu w prawie. Po II wojnie światowej sformułował słynną „formułę Radbrucha”, zgodnie z którą prawo rażąco niesprawiedliwe traci moc obowiązującą – myśl, która do dziś wyznacza jedną z głównych linii sporu między pozytywizmem a prawem natury.

Teksty w „Archiwum”

O pojęciu antynomii idei prawa Gustawa Radbrucha

Bartosz Szyler · Numer 4(29)/2021

Autor analizuje pojęcie antynomii idei prawa u Radbrucha – napięcia między sprawiedliwością, celowością i pewnością prawa – i zestawia je z Kantowskimi antynomiami czystego rozumu.

Koncepcja „natury rzeczy” w metodzie konstrukcji prawniczej Gustawa Radbrucha

Zuzanna Krzykalska · Numer 4(29)/2021

Rekonstrukcja i obrona Radbruchowskiej koncepcji „natury rzeczy” jako formy myślenia prawniczego – wraz z pytaniem, na ile da się ją pogodzić z założeniami pozytywizmu prawniczego.

Finding Legal Approaches to Dealing with the Past after the Fall of Communism (tekst w j. angielskim)

Christoph-Eric Mecke · Numer 3(44)/2025

Artykuł pyta, jak rozliczać zbrodnie popełnione w państwach socjalistycznych – z perspektywy teorii prawa i prawa porównawczego, sięgając m.in. po formułę Radbrucha.

Zob. też kolekcję Pozytywizm prawniczy oraz Prawo naturalne.

Anglojęzyczny numer 2(27)/2021 „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” już dostępny

Zapraszamy do zapoznania się z anglojęzycznym numerem 2(27)/2021 „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej”. W numerze znalazły się następujące artykuły:

Dr Martin Hapla: The Problem of Recognition of Human Rights: Does Explicative Existential Justification Really Work?
Dr Maciej Juzaszek: Philosophical Analysis of Two Types of Legal Responsibility
Dr Dawid Kostecki: Ethics of a Public Administration Official in Poland: Prospects for the Development of Professional Deontology
Doc. dr Pavel Ondřejek: Threshold of Justification of Emergency Regulations: On Coherentism Requirement for the Justification of Measures Adopted in the Czech Republic during the COVID-19 Pandemic
Dr Łukasz Perlikowski: A Theory of Argumentation: The Case of Ethical, Political, and Utopian Thinking
Prof. dr hab. Tomasz Pietrzykowski: Against Dignity: An Argument for a Non-Metaphysical Foundation of Animal Law
Prof. dr Torben Spaak: Legal Realism and Functional Kinds: Michael Moore’s Metaphysically Reductionist Naturalism
Prof. dr Giovanni Tuzet: Norms and Novelty: Reflections on Legal Knowledge, Norms and Evolutionary Systems

Ponadto w numerze ukazał się tekst In Memoriam poświęcony pamięci prof. dr. hab. Ryszarda Sarkowicza. Autorem tego tekstu jest prof. dr hab. Tomasz Gizbert-Studnicki.

Z numerem można zapoznać się TUTAJ.

Obiektywność w prawie – podejście instytucjonalne jako alternatywa dla dominujących stanowisk teoretycznych

Dr Maciej Pichlak

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt w języku angielskim: The aim of the paper is to establish a theoretical elaboration of objectivity in law which would conform exiting linguistic practices in the legal field. It starts from a brief characterization of legal practice in this respect which allows for an exposure of semantic complexity of the term ‘objectivity’ in law. The term is said to take two basic meanings: objectivity as a fact and objectivity as a moral ideal. On this ground requirements towards a reliable theory of legal objectivity are defined: such a theory should not only make o room for both distinct meanings of legal objectivity, but also should consider their mutual relations. These requirements stemming from existing linguistic practice serve as criteria for examination of up to date theoretical concepts of objectivity. The paper discusses realistic, conventionalist, and idealistic theories of objectivity in law subsequently and exposes shortcomings of each of these. Eventually, key assumptions of an institutional theory of objectivity are presented which is claimed to offer a plausible understanding of objectivity in law in both its factual and ideal aspects.

Słowa kluczowe: obiektywność, teoria instytucjonalna, realizm, konwencjonalizm, idealizm

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(9)/2014, s. 108-124

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 441

Nowe wyzwanie dla pozytywizmu prawniczego

Prof. Herbert L.A. Hart

Uniwersytet Oksfordzki

Abstrakt w języku angielskim: In his lecture, delivered at the Department of the Philosophy of Law of the Autonomous University of Madrid on 29 October 1979, H.L.A. Hart directly responds to Ronald Dworkin’s attack on Legal Positivism, launched in Taking Rights Seriously. In the Sections I–II, Hart explicates his version of Legal Positivism by means of three central positivist theses: the Thesis of the Conceptual Separation of Law and Morals, the Thesis of the Social Sources of Law, and the Thesis of Judicial Discretion. Next, in Section III, he discusses Dworkin’s fundamental objections against the positivist theory of judicial discretion and claims that none of them seem convincing. Finally, in Sections IV–V, Hart analyses a new, herculean theory of adjudication, proposed by Dworkin as a „middle way theory” between the classic theories of Natural Law and Legal Positivism. In his answer to the criticism of the positivist Rule of Recognition, Hart claims that there is no reason why this rule, in certain jurisdictions, would not predict the use of the herculean procedure among the criteria that it provides for the identification of the law. He also states that the use of the herculean method of adjudication is unacceptable for the lawyers and that an impracticable character of this method is easy to demonstrate by referring to the case of the wicked legal systems, in which the principles underlying the law are morally bad. Thus, Hart concludes that instead of a sound vía media between Natural Law and Legal Positivism, the theory of Dworkin seems to offer the confusion of them.

Słowa kluczowe: pozytywizm prawniczy, „herkulesowska” metoda orzekania, trzy tezy pozytywistyczne

Język artykułu: polski
Tłumaczenie: Andrzej Grabowski

Opublikowano: Numer 2(9)/2014, s. 5-20

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 511

Co może dać nauce prawa polityczność? Przyczynek do przyszłych badań

Dr Michał Paździora, Mgr Michał Stambulski

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt w języku angielskim: The political is a category entirely absent in the Polish theory and philosophy of law. Article presents history of “the political”, category developed by thinkers such as M. Weber, K. Marx, C. Schmitt, Ch. Mouffe and the main assumptions of the practical aims of theory of law present in alternative projects: Poznań-Szczecin methodological school and L. Morawski critical theory. Despite the declared theoretical differences, both projects are characterized by a similar understanding of the theory, which involves the objectivity of knowledge with involvement of universal point of view. Thus, the inclusion of the category of political in both projects, especially in legal education, is ignored.

Słowa kluczowe: polityczność, postmodernizm, antagonizm

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(8)/2014, s. 55-66

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 423

Koncepcja interpelacji ideologicznej a krytyczny dyskurs o prawie

Mgr Rafał Mańko

Uniwersytet Amsterdamski

Abstrakt w języku angielskim: The present methodological paper aims at answering the question whether the notionof ideological interpellation, put forward by L. Althusser, in the form given to it by S. Žižek, can be operationalised in order to be deployed as a tool for the critical reading of legal texts. The paper gives a positive answer to the question, indicating that the application of the said method may contribute to the opening of legal discourse towards the impact of critical theory. The paper consists of three parts. The first part presents Žižek’s theory of ideology, the second part discusses the notion of ideological interpellation, and the third part is devoted to a preliminary attempt at operationalising the said notion.

Słowa kluczowe: Louis Althusser, Slavoj Žižek, interpelacja ideologiczna, teoria ideologii

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(8)/2014, s. 41-54

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 389

W okowach prawniczego sensus communis. O trudnościach uprawiania krytycznie zorientowanej socjologii prawa

Dr Hanna Dębska

Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie

Abstrakt w języku angielskim: The Polish sociology of law is unfamiliar with the critical sociology of law as proposedby P. Bourdieu – one of the most acclaimed contemporary sociologists. Therefore the mainaim of the paper is to indicate the causes of this neglection. The text also points out waysin which Bourdieu’s approach can assist in describing and explaining the social functioningof the legal universe. There are several reasons for the lack of reception of Bourdieu’stheory. The lack of critical debates in the field of law is caused by the assumptions of thetheory. Its main goal is to uncover the mechanisms of domination. Bourdieu’s project givesan opportunity not only to disclose the mechanisms by which the law preserves existingsocial relations, but also to discredit its universality by showing that it favours dominantgroups and agents. As such, Bourdieu’s theory threatens the foundations of the field oflaw. Another reason for this negligence among the Polish sociologists of law is structuralin nature. Firstly, the problem lies in the location of the field of law in the field of power.Secondly, in a specific position that sociology of law holds at faculties of law: academicswho are working on that field are mostly lawyers entangled in legal thinking schemata (legaldoxa), legal sensus communis which is considered as indisputable in the field of law.

Słowa kluczowe: socjologia prawa, Pierre Bourdieu, legal doxa

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(8)/2014, s. 18-28

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 425

Krótka historia brytyjskiej Krytycznej Konferencji Prawniczej albo o odpowiedzialności krytyka

Prof. dr Costas Douzinas

Birkbeck, Uniwersytet Londyński

Abstrakt w języku angielskim: General jurisprudence is a type of thinking about law and the social bond developed by British critical legal scholars. Returning to the classical concerns of (legal) philosophy, it examines the legal aspects of social reproduction both inside and outside state law, treating posited law as a part of wider legality. It brings back to the centre the aesthetic, ethical and material aspects of legality, as well as includes the political economy of law, the legal constructions of subjectivity and the ways in which gender, race or sexuality create forms of identity both disciplining bodies and offering sites of resistance. The British Critical Legal Conference (CLC) is a school of thought committed to a plurality of theoretical approaches to law and to radical politics. The first CLC took place in 1985 and has taken place annually without interruption since. The CLC has introduced a number of themes, approaches and strategies unknown or dismissed by mainstream scholarship, including semiotics, rhetoric, literature, aesthetics and psychoanalysis. A variety of critical schools, such as postmodernism, phenomenology, postcolonialism, critical race, feminism, queer theory, art theory and history, the ethics of otherness, the ontology of plural singularity, the critique of biopolitics and post–politics have been pioneered in the CLC.

Słowa kluczowe: krytyczne studia nad prawem, estetyka, etyka, Brytyjska Krytyczna Konferencja Prawnicza

Język artykułu: polski
Tłumaczenie: Rafał Mańko

Opublikowano: Numer 1(8)/2014, s. 5-17

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 439

O lukach w prawie rzadko spotykanych słów kilka

Dr Maciej Koszowski

Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej

Abstrakt w języku angielskim: The article addresses the issue of legal gaps (lacunas). Specifically, the author puts forward the general definition of legal gap which uses the concept of ‘automatically applicable’ legal rule as well as presupposes specific understanding of law – namely, that it is consisted solely of the rules of the mentioned type. Next, basing upon that definition, he defines three kinds of lacunas that are commonly distinguished in Polish and international scholarly literature, i.e. extra, intra and contra legem. As it is demonstrated, the merits of proffered definitions are manifold. First of all, they reduce the dependence of the notion of legal gap on value judgment. Secondly, they fairly well fit into the structure of contemporary legal orders. Thirdly, owing to them, the filling of legal gaps is not pointless. And lastly, the other kinds of lacunas one may encounter in academic literature are not at odds with the proffered theory, at least not by definition. At the end of the article, in the light of the main idea of the author’s conception, the Anglo -Saxon notion of the case of first impression is discussed, taking into account different models of (approaches to) the phenomenon of a binding judicial precedent.

Słowa kluczowe: luka w prawie, luka extra legem, luka intra legem, luka contra legem

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(6)/2013, s. 109-122.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 1,458

Cztery pytania o rządy prawa: Dlaczego? Co? Gdzie? I kogo to obchodzi? Część I

Prof. dr Martin Krygier

Uniwersytet Nowej Południowej Walii w Sydney

Abstrakt w języku polskim: Spośród wielu niejasności dotyczących rządów prawa centralnymi są te, które zostały wskazane w tytule artykułu. Pierwsza część tekstu zawiera wstępne uwagi oraz próbę odpowiedzi na pierwsze z tytułowych pytań. Próba to jest oparta na rozróżnieniu dwóch sposobów rozumienia, czym są rządy prawa. Zgodnie z pierwszym z nich, rządy prawa są pojęciem celowościowym, tj. by wiedzieć, czym one są, trzeba znać ich cel. Drugi ze sposobów, określony jako anatomiczny, wskazuje, że najważniejszym dla zrozumienia omawianego pojęcia jest poznanie reguł i instytucji, które zazwyczaj postrzega się jako składowe rządów prawa. Autor stoi na stanowisku, że tylko pierwsza droga jest właściwa oraz proponuje własną interpretację celów rządów prawa. Celem tym jest prawne ograniczenie możliwości arbitralnego sprawowania władzy. To natomiast związane jest z czterema ważnymi redukcjami: dominacji, strachu, upokorzenia i niepewności.

Słowa kluczowe: rządy prawa, arbitralność, sprawowanie władzy, cele rządów prawa

Język artykułu: polski
Tłumaczenie: Katarzyna Mikołajczyk-Graj

Opublikowano: Numer 2(3)/2011, s. 5-19.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 914

Bibliografia:

Call Ch. (red.), Constructing Justice and Security after War, Washington 2007
Fleming J. (red.), Getting to the Rule of Law, NO MOS 54, New York 2011/11
Fuller L.L., The Morality of Law, New Haven 1969
Shklar J., Political Theory and the Rule of Law w: Hoffman S.(red.), Political Theory and Political Thinkers, Chicago 1998
Golub S., A House Without Foundations w: Carothers T. (red.), Promoting the Rule of Law Abroad, Washington 2006
Holmes S., Judicial Independence as Ambiguous Reality and Insidious Illusion w: Dworkin R. (red.), From Liberal Values to Democratic Transition. Essays in Honor of János Kis, Budapest 2004
Jacoby W., Priest and Penitent: The European Union as a Force in the Domestic Politics of Eastern Europe, “East European Constitutional Review” 1999/8
Jensen E., Heller T. C. (red.), Beyond Common Knowledge. Empirical Approaches to the Rule of Law, Stanford 2003
Krygier M., Approaching the Rule of Law, w: Mason W. (red.), The Rule of Law in Afghanistan: Missing in Inaction, Cambridge 2010
Krygier M., Ethical Postivism and the Liberalism of Fear, w: Campbell T., Goldsworthy J. (red.), Judicial Powers, Democracy and Legal Positivism, Aldershot 2000
Krygier M., The Grammar of Colonial Legality: Subjects, Objects, and the Australian Rule of Law, w: Brennan G., Castles F.G. (red.), Australia Reshaped: 200 Years of Institutional Transformation, Cambridge 2002
Krygier M., The Rule of Law: An Abuser’s Guide, w: Sajó A. (red.), The Dark Side of Fundamental Rights, Utrecht 2006
MacCormick N., Waldron J., Rhetoric and the Rule of Law, Oxford 2005
Magalhães P., The Politics of Judicial Reform in Eastern Europe, “Comparative Politics” 1999/1
Miller P.N. (red.), Political Writings, Cambridge 1993
Oakeshott M., Political Education w: Rationalism in Politics and Other Essays, Indianapolis 1991
Palombella G., Walker N. (red.), Relocating the Rule of Law, Oxford 2009
Palombella G., The Rule of Law as an Institutional Ideal w: Palombella G., Morlino L. (red.), Rule of Law and Democracy: Internal and External Issues, Leiden 2010
Peerenboom R., Human Rights and Rule of Law: What’s the Relationship?, “Georgetown Journal of International Law” 2005/36
Pettit Ph., Republicanism: A Theory of Freedom and Government, Oxford 1997
Poggi G., Durkheim, Oxford 2000
Reid J. Ph., Rule of Law, DeKalb 2004
Sannerholm R., Rule of Law after War: Ideologies, Norms and Methods for Legal and Judicial Reform, “Örebro Studies in Law” 2009/1
Selznick Ph., The Moral Commonwealth, Berkeley 1992
Trubek D., Santos A. (red.), The New Law and Economic Development: A Critical Approach, New York 2006
Upham F., The Illusory Promise of the Rule of Law, w: Sajó A. (red.), Human Rights with Modesty: The Problem of Universalism, Leiden-Boston 2004
Waldron J., Is the Rule of Law an Essentially Contested Concept (in Florida?), “Law and Philosophy” 2002/21
Waldron J., The Rule of Law and the Importance of Procedure w: Fleming J. (red.), Getting to the Rule of Law, NO MOS 54, New York 2011

« Poprzednia strona

Następna strona »