Central European University, Democracy Institute (Budapeszt, Węgry)

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest zbadanie stanowiska Jewgienija B. Paszukanisa odnośnie problemu autonomii prawa. Materiałem źródłowym do badań jest monografia J.B. Paszukanisa pt. Ogólna teoria prawa i marksizm (1924), w której zawarł on zręby swojej hylemorficznej teorii prawa, określanej też jako materialistyczna bądź realistyczna. Artykuł rozpoczyna się od rekonstrukcji podstawowych założeń hylemorficznej teorii prawa J.B. Paszukanisa, a następnie przechodzi do kluczowej w jego ujęciu problematyki genezy formy prawnej. W świetle przeprowadzonej analizy, artykuł wykazuje, że istotą prawa w ujęciu J.B. Paszukanisa jest to, iż jest ono formą kształtującą i umożliwiającą stosunki wymiany ekonomicznej, które stanowią jego właściwą materię. Na tym tle artykuł podejmuje problematykę autonomii prawa, wskazując, że należy ją w pracy rozpatrywać w dwóch wymiarach – wewnętrznej autonomii prawa, tj. autonomii prawa względem jego treści, oraz zewnętrznej autonomii prawa, tj. autonomii prawa względem państwa, polityki i ideologii. Gdy idzie o wewnętrzną autonomię prawa, w artykule wskazano, iż relacje formy prawa do jego materii mają – w ujęciu J.B. Paszukanisa – charakter dialektyczny, co skutkuje odrzuceniem przez niego Marksowskiej koncepcji prawa jako „nadbudowy” odzwierciedlającej relacje ekonomiczne w „bazie”. Gdy idzie o zewnętrzną autonomię prawa, Paszukanis zdecydowanie opowiada się po stronie twardej ontologii prawa, opartej o jego hylemorficzną substancję (złożenie materii aktów wymiany i jej formy prawnej), co czyni prawo pierwotnym wobec państwa i polityki oraz istotowo odrębnym względem ideologii. Nie wyklucza to oczywiście ideologiczności prawa, ale – znów wbrew marksistom – Paszukanis nie dopuszcza uznania prawa za zjawisko co do swej istoty ideologiczne.

Słowa kluczowe: autonomia prawa, ideologia, hylemorfizm, juryscentryzm, forma prawa, forma prawna, Paszukanis

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 4(41)/2024, s. 91-103

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.4.91

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 201

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Uniwersytet Zielonogórski

Abstrakt w języku polskim: Artykuł dotyczy zagadnienia autonomii prawa w bioetyce. W pierwszej części tekstu pokrótce zostały przedstawione wypracowane przez doktrynę koncepcje autonomii prawa, które następnie zestawiono ze specyfiką bioetyki. W sensie epistemologicznym bioetyka jest pewnego rodzaju hybrydą, na którą będą składały się zarówno twierdzenia naukowe, jak i argumenty etyczne. Artykuł zadaje pytanie, czy możemy mówić w ogóle o koncepcji autonomii prawa w bioetycznych zagadnieniach? Czy też zawsze argumentacje prawnicze będą zależne od etycznych pryncypiów? Wreszcie, w których przypadkach argumentacji bioetycznej widać autonomię prawa? W tym kontekście przede wszystkim zwraca uwagę na główne zadanie bioetyki, czyli na poszukiwanie pragmatycznych rozwiązań.

Słowa kluczowe: Autonomia prawa, bioetyka, specyfika bioetyki, postulat autonomii moralnej prawa, neutralność prawa.

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 4(41)/2024, s. 81-90

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.4.81

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 163

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Uniwersytet Wrocławski

Dr Mateusz Wojtanowski

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest ekspozycja pojęć autonomii prawa oraz – bardziej pierwotnego – nomosu prawa, wraz z problematyką, którą pojęcia te implikują. Współczesne wyzwania praktyki prawnej i nauk prawnych, takie jak kryzysy rządów prawa czy jurydyzacja kolejnych sfer życia społecznego, wymagają na nowo postawienia i przemyślenia kwestii autonomii prawa. Jak wskazano w artykule, dyskusje wokół tych wyzwań można odczytywać jako spory o nomos prawa – jego możliwość, charakter i lokalizację. W tym duchu artykuł analizuje pojęcie nomosu prawa, a następnie w nawiązaniu do interpretacji tego pojęcia autorstwa Carla Schmitta podejmuje pytanie o możliwość autonomii prawa. W artykule zrekonstruowano także podstawowe stanowiska teoretyczne na temat charakteru nomosu prawa i autonomii porządku prawnego, ze szczególnym uwzględnieniem dorobku wrocławskiego ośrodka teorii i filozofii prawa w tym obszarze. Na tym tle rozważono wybrane aktualne wyzwania dla autonomii prawa.

Słowa kluczowe: Autonomia prawa, nomos prawa, wrocławski ośrodek teorii i filozofii prawa, Włodzimierz Gromski, kryzys autonomii prawa, Carl Schmitt

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 4(41)/2024, s. 5-18.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.4.5

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 240

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.