Uniwersytet Śląski w Katowicach

Abstrakt w języku polskim: Prawo ochrony zwierząt jako nowopowstający obszar prawodawstwa stoi w obliczu zarówno potrzeby konstytucjonalizacji, jak i kompleksowego opracowania doktrynalnego. Rosnąca liczba regulacji wymaga ustalenia siatki pojęciowej oraz uporządkowanej podstawy aksjologicznej, w szczególności zbioru podstawowych wartości i zasad, na jakich tego rodzaju szczegółowe regulacje są opierane. Bez nich prawo ochrony zwierząt pozostaje w fazie pre-paradygmatycznej stanowiąc jedynie zbiór rozproszonych idei, koncepcji i rozwiązań prawnych. Stąd konieczność przekształcenia ich w spójną całość mogącą zasługiwać na traktowanie jako odrębnej, dojrzałej gałęzi prawodawstwa. Jej dalszy rozwój w tym właśnie kierunku nie jest możliwy bez dążenia do ufundowania jej na klarownych teoretycznych i konstytucyjnych podstawach.

Wydaje się, że w poszukiwaniach takich podstaw krystalizują się dwa zasadnicze podejścia. Pierwsze odwołuje się do pojęcia “godności”, a drugie do zdolności odczuwania (zdolności „sensytywnych”). W myśl pierwszego, prawna ochrona zwierząt powinna opierać się na uznaniu godności istot pozaludzkich. Drugie odrzuca zasadność takiego odwołania w prawodawstwie ochrony zwierząt wskazując na filozoficzne wątpliwości związane z pojęciem godności oraz dyskusyjne konsekwencje normatywne, do jakich prowadziłoby przenoszenie go na obszar ochrony zwierząt. W to miejsce opowiada się za wykorzystywaniem raczej odwołującego się wprost do nauk przyrodniczych pojęcia zdolności sensytywnych, powstałych dzięki ewolucyjnie rozwiniętym strukturom nerwowym odpowiadającym za poznawcze i emocjonalne funkcjonalności typowe dla danego gatunku, oraz związanych z nimi potrzeb psychologicznych warunkujących subiektywny dobrostan danej istoty.

Artykuł rekonstruuje i poddaje dyskusji obydwa te stanowiska, przedstawiając argumenty na rzecz odrzucenia podejścia opartego na „godności” jako filozoficznie, pojęciowo i praktycznie wadliwego oraz wskazując, że drugie z omawianych podejść, mimo istotnych mankamentów, uznać należy za bardziej uzasadnioną i obiecujący fundament prawodawstwa ochrony zwierząt.

Słowa kluczowe: zwierzęta, godność, uprawnienia, prawo, konstytucja, etyka

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 2(27)/2021, s. 69-82.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2021.2.69

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 474

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Uniwersytet Łódzki

Abstrakt w języku angielskim: The article presents selected problems relevant for the contentious issue of abortion and the related discourses indicating that one of the characteristic features of abortion discourse is its mediatization. The author aims to characterize the constraints on abortion discourses and the varied environments in which the different types of such discourses emerge. Abortion discourses are sociolinguistically diverse and may exhibit different styles and modes of expression. Although they share the scope of the subject matter involved as in all cases they are centred on abortion-related problems, the field of discourse in each case is defined by the nature of the communicative situation in which a particular discourse is embedded. All abortion discourses are underlined by particular assumptions concerning the nature of human life and its beginning, as well as the issues of the dignity and liberty of the human person. The author suggests that what really hampers abortion discourses and prevents their participants from reaching a consensus is the fact that people who engage in such disputes are faced with the incommensurability of the values which translate into decisive factors and the final arguments used by interacting discussants. Another problem is posed by the fact that the two extreme positions in the debate are formulated with the use of different styles and registers, which results in the clash of asymmetric discourses. Finally, it is not insignificant that subjectively important values are much varied and that they must coexist with two main sets or “families” of abortion-oriented fundamental values present in the polarised camps.

Słowa kluczowe: dyskurs aborcyjny, godność, wolność, osoba ludzka

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 1(10)/2015, s. 53-68

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2015.1.53

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 487