Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Abstrakt w języku polskim: Porównawcza analiza obowiązków prima facie (będących istotą koncepcji sporu etycznego W.D. Ross’a) i zasad prawnych (będących z kolei istotą indywidualistycznej koncepcji prawa jako interpretacji R. Dworkin’a) prowadzi do wniosku o wspólnej esencji dla pojęcia sporu normatywnego (kolizji obowiązków prima facie lub zasad prawnych w tzw. „trudnych sprawach”). Stanowią je: zakładana istotność sytuacji faktycznej jako czynnika determinującego wybór etyczny i prawny spośród kolidujących obowiązków bądź zasad oraz istotność podmiotu decyzyjnego dla rozstrzygnięcia sporu. Faktyczność i swoisty podmiot („plain man” albo „sędzia Herkules”) to czynniki warunkujące możliwość odnalezienia obowiązku właściwego i prawa konkretnego. Jednocześnie są to czynniki decydujące o uznaniu sporów normatywnych za spory niedeterminowane abstrakcyjnie założoną zasadą moralną, owierają normatywność na nowe narracje, rozwój i ewolucję. Indywidualizują spór poprzez indywidualizacyjny charakter faktów i podmiotu decyzyjnego. Analiza porównawcza prowadzić więc może do wniosku, że założenie otwartości na kolizję zasad i obowiązków jest emanacją myśli liberalnej, bo nie jest narracją narzucającą i wykluczającą, wszelkie bowiem koncepcje abstrakcyjnie rozwiązujące spór oparte są na opresji abstrahowania od istotności podmiotu decydującego i złożoności sytuacji faktycznych. Indywidualizm otwiera spór, a nie go zamyka (taki charakter mają deklaracje praw i wolności jednostki – konceptualizowane w zasady prawne nieuchronnie otwierają prawa i wolności na kolizję).

Słowa kluczowe: obowiązki prima facie, zasady prawne, trudna sprawa, kolizja zasad, pluralizm, indywidualizm

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(43)/2025, s. 22-41.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2025.2.22

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 196

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Uniwersytet Łódzki

Abstrakt w języku angielskim: The article focuses on the dispute about the possibility of legalizing tortures in certain circumstances, that is so-called ‘ticking bomb scenario’ and ‘innocent hostage scenario’. Those cases occurred in reality, thus they triggered a discussion about moral and legal aspects of tortures. The aim of this publication is to reveal that in fact the aforesaid issue is a question of a collision of fundamental principles of the legal system – on the one hand there are dignity and rights of the defendant, but on the other should be mentioned such worths as public security or protecting innocent people’ lives. This publication also describes methods of solving a collision of law’s principles (on the basis of R. Dworkin and R. Alexy recommendations) as well as attempts to propose a specific penal law reaction to a crime of torture committed by a police officer or any other public investigator.

Słowa kluczowe: stosowanie tortur, kolizja zasad, ticking-bomb scenario, innocent hostage scenario

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(7)/2013, s. 63-70

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 363