Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Abstrakt w języku polskim: Porównawcza analiza obowiązków prima facie (będących istotą koncepcji sporu etycznego W.D. Ross’a) i zasad prawnych (będących z kolei istotą indywidualistycznej koncepcji prawa jako interpretacji R. Dworkin’a) prowadzi do wniosku o wspólnej esencji dla pojęcia sporu normatywnego (kolizji obowiązków prima facie lub zasad prawnych w tzw. „trudnych sprawach”). Stanowią je: zakładana istotność sytuacji faktycznej jako czynnika determinującego wybór etyczny i prawny spośród kolidujących obowiązków bądź zasad oraz istotność podmiotu decyzyjnego dla rozstrzygnięcia sporu. Faktyczność i swoisty podmiot („plain man” albo „sędzia Herkules”) to czynniki warunkujące możliwość odnalezienia obowiązku właściwego i prawa konkretnego. Jednocześnie są to czynniki decydujące o uznaniu sporów normatywnych za spory niedeterminowane abstrakcyjnie założoną zasadą moralną, owierają normatywność na nowe narracje, rozwój i ewolucję. Indywidualizują spór poprzez indywidualizacyjny charakter faktów i podmiotu decyzyjnego. Analiza porównawcza prowadzić więc może do wniosku, że założenie otwartości na kolizję zasad i obowiązków jest emanacją myśli liberalnej, bo nie jest narracją narzucającą i wykluczającą, wszelkie bowiem koncepcje abstrakcyjnie rozwiązujące spór oparte są na opresji abstrahowania od istotności podmiotu decydującego i złożoności sytuacji faktycznych. Indywidualizm otwiera spór, a nie go zamyka (taki charakter mają deklaracje praw i wolności jednostki – konceptualizowane w zasady prawne nieuchronnie otwierają prawa i wolności na kolizję).

Słowa kluczowe: obowiązki prima facie, zasady prawne, trudna sprawa, kolizja zasad, pluralizm, indywidualizm

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(43)/2025, s. 22-41.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2025.2.22

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 151

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku polskim: Przedmiotem artykułu jest przedstawienie związku między pluralizmem, różnicą i dialogiem jako fundamentem społeczeństwa otwartego. Zasadnicza filozoficzna perspektywa dla podjętych analiz zostaje wyznaczona dzięki oryginalnej etyce Levinasa. Według Levinasa staje się bowiem możliwe ujrzenie różnicy jako twórczego komponentu wspólnoty i odrzucenie ontologicznej wizji świata, który miałby być całością i totalnością. W trakcie analiz autorka odwołuje się do kategorii polis, demokracji deliberatywnej i zewnętrznej moralności prawa.

Słowa kluczowe: dialog, wspólnota polityczna, polis, pluralizm, różnica, komunikacja, społeczeństwo otwarte

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(30)/2022, s. 91-99

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2022.1.91

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 372

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Uniwersytet Oksfordzki

Abstrakt w języku polskim: W sporze z Beatą Polanowską-Sygulską (BP-S) kładę nacisk na niezgodność między pluralizmem światopoglądowym a wiarą w monistyczny, uniwersalistyczny system wartości żywiony przez religie globalne, zauważając, że zarówno Bóg Ojciec jak i Bóg Syn byli obaj monistami. Podnoszę, że moja pozycja jest wyrażona w Isaiaha Berlina odrzuceniu unikalnej prawdziwości jakiegokolwiek wyczerpującego poglądu, oraz, że tak Berlin jak i BP-S mylą tolerancję z akceptacją. Odrzucam zarzut, że moja pozycja jest monistyczna, oraz, że nie poświęcam należytej uwagi konfliktom wewnątrz wartości jednostkowych, które mogą być postrzegane jako konflikty między różnymi wartościami.

Słowa kluczowe: Bóg, monizm, pluralizm, religia, Isaiah Berlin

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 3(24)/2020, s. 130-132.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.3.130

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 498