Filozofia prawa dla sędziów społecznych. Perspektywa Hegla i Fichtego

Mikołaj Ryśkiewicz — Mon, 28 Nov 2022 17:40:15 +0000

Prof. dr hab. Ewa Nowak

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Abstrakt w języku polskim: Po zarysowaniu kontekstu historycznego artykuł konstruuje normatywne uzasadnienie partycypacji obywateli w publicznym wymiarze sprawiedliwości na gruncie filozofii prawa Georga W.F. Hegla i Johanna G. Fichtego. Ich komplementarne filozofie prawa dają podstawy współczesnej filozofii prawa dla sędziów społecznych (in. ławników lub sędziów honorowych). Autorka dowodzi, że Heglowskie ujęcie ławnika jako podmiotu, który realizuje „prawo do samowiedzy” w sferze politycznej i prawnej i stanowi integralną część instytucji wymiaru sprawiedliwości ma większy i bardziej aktualny potencjał niż jego Fichteański odpowiednik. Sędziowie społeczni u Fichtego działają poza ramami prawa, na mocy obywatelskiej umowy o samopomocy prawnej na wypadek wyższej konieczności. Wszystkie dociekania i analizy, udokumentowane źródłami z uwagi na nowość problematyki, wiodą do następujących konkluzji: 1) działalność sędziów społecznych u Fichtego „unieważnia” prawo nieudolne, wadliwe lub niesprawiedliwe i w ten sposób antycypuje Formułę Radbrucha; 2) heglowscy ławnicy wpływają na realną transformację nowoczesnego, zatomizowanego społeczeństwa w społeczeństwo polites, transformują instytucje w ciała publiczne w mocnym sensie tego słowa; wreszcie przeciwdziałają alienacji społeczeństwa i prawa.

Słowa kluczowe: partycypacyjna władza sądownicza, sędzia społeczny, ławnik, sędzia honorowy, Hegel, Fichte, Radbruch, polityczna transformacja społeczeństwa i instytucji publicznych, alienacja prawa i społeczeństwa

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 4(33)/2022, s. 52-69

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2022.4.52

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 321

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

O pojęciu antynomii idei prawa Gustawa Radbrucha

Redakcja (Mateusz Mońka) — Tue, 30 Nov 2021 19:27:44 +0000

Bartosz Szyler

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest analiza pojęcia antynomii idei prawa, które stanowi element siatki pojęciowej filozofii Gustawa Radbrucha. W pierwszej części artykułu analizuję najbardziej szczegółową eksplikację tego pojęcia, którą G. Radbruch zawarł we fragmencie Filozofii Prawa. Wskazuję jakie elementy składają się zdaniem G. Radbrucha na ideę prawa oraz jakie są jego zdaniem źródła ich antynomiczności. Drugą część artykułu poświęcam na ogólną rekonstrukcję pojęcia antynomii poprzez odwołanie do wykorzystanie tego pojęcia w historii filozofii i logiki, a szczególności do jednego z najważniejszych filozoficznych zastosowań antynomii w Krytyce czystego rozumu Immanuela Kanta. Przeprowadzona analiza pozwala na dostrzeżenie specyfiki pojęcia antynomii, którym posługuje się G. Radbruch i dostrzeżenie jego odmienności w porównaniu do antynomii kantowskich. Spojrzenie na antynomie idei prawa z szerszej perspektywy filozoficznej pozwala na krytykę niedoskonałości siatki pojęciowej przyjmowanej przez G. Radbrucha i niezależne od dotychczas występujących w literaturze uzasadnienie ich reinterpretacji.

Słowa kluczowe: Radbruch, Kant, filozofia prawa, antynomie, sprawiedliwość

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 4(29)/2021, s. 82-90

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2021.4.82

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 646