Abstrakt w języku polskim:

Artykuł ma na celu przedstawienie i analizę dwóch różnych podejść do kwestii ewolucyjnych źródeł norm społecznych. Poglądy analizowane w pracy pochodzą od znanych dziewiętnastowiecznych filozofów: Herberta Spencera i Piotra Kropotkina. Pierwszy z nich łączony jest na ogół z tak zwanym darwinizmem społecznym. Rozważania zawarte w artykule pokazują, dlaczego taka klasyfikacja Spencera może być myląca. Kropotkin jest z kolei przedstawicielem rosyjskiego ewolucjonizmu, którego cechą charakterystyczną jest nacisk na kooperacyjne zachowania zwierząt, a nie rywalizację między nimi. W artykule zakładam, że myśl Karola Darwina powinna być traktowana jako punkt odniesienia dla rozważań dotyczących ewolucyjnych źródeł moralności. Dlatego zwięzła prezentacja poglądów Darwina poprzedza rozważania dotyczące Spencera i Kropotkina. Analiza dokonana w pracy pokazuje kluczowe zbieżności i różnice między Spencerem i Kropotkinem w odniesieniu do ewolucji i poglądów społecznych. Spencer jawi się jako wyznawca lamarkizmu broniący państwa minimalnego, postrzegający rywalizację i konkurencję jako naturalne dla społeczeństwa. Kropotkin wpisuje się w podejście darwinowskie i jako zaciekły krytyk państwa uważa, że jego porzucenie ujawni naturalne dobro człowieka.

Słowa kluczowe: pochodzenie moralności, podejście ewolucyjne, przetrwanie najlepiej
dostosowanych, pomoc wzajemna, darwinizm społeczny, lamarkizm

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 1(46)/2026, s. 96-111.

Liczba pobrań: 36

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2026.1.96

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.