Abstrakt w języku polskim:

W zachodniej tradycji politycznej sędziowie są strażnikami rządów prawa. Jednak i oni ulegają błędom, zaniedbaniom czy korupcji. Dobrze ułożony ustrój wymaga środków tak zabezpieczających niezależność sądownictwa, jak też środków kontroli, jak np. możliwości usunięcia z urzędu. Sędziowie wyższych sądów (w Wielkiej Brytanii) i sędziowie federalni (w USA) są zabezpieczeni w swej niezależności przez klauzulę „good behaviour”, która pozwala na ich złożenie z urzędu tylko przez specjalną akcję legislatywy. W Wielkiej Brytanii jest to wniosek obu Izb do Monarchy, w USA – impeachment. Artykuł zajmuje się historycznymi korzeniami klauzuli „good behaviour” i jej współczesnym rozumieniem. Podkreśla, że w drodze interpretacji i poprzez precedensy zakres uprawnienia legislatywy do usunięcia sędziego został znacznie ograniczony. Ograniczenie to jednak osiągnięto raczej dzięki kulturze politycznej analizowanych krajów, a nie dzięki samej treści klauzuli „good behaviour”, która zawsze dopuszcza niebezpieczeństwo politycznej interwencji w sądownictwo.

Słowa kluczowe: Sądownictwo, pozbawienie urzędu, sędziowie, Wielka Brytania, USA

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(46)/2026, s. 60-76.

Liczba pobrań: 44

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2026.1.60

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Uniwersytet Gdański

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na uwarunkowania, które mogą sprzyjać postawie nieufności w  wykonywaniu roli zawodowej przez przedstawicieli wybranych prawniczych zawodów zaufania publicznego. Dyskurs prawniczy dotyczący zaufania zakłada jego kierunek przebiegający od jednostek jako podmiotów  ufających do przedstawicieli prawniczych zawodów zaufania publicznego jako adresatów zaufania. Przedmiotem  zainteresowania artykułu są sytuacje, w których ten kierunek jest odwrócony tzn. wskazani przedstawiciele  zajmują postawę zaufania lub nieufności. W przypadku pełnomocników przedmiotem analizy jest postawa  zaufania/nieufności wobec przeciwnika procesowego, sądu oraz własnego klienta. Analiza polega na stosowaniu  formułowanych w literaturze przedmiotu definicji zaufania, nieufności oraz ich stopni do niejednokrotnie normatywnie wyznaczonych sytuacji. Tak jest w przypadku sporu sądowego. Można ją bowiem uznać za  strukturalny czynnik wpływający na zachowywanie jakiejś formy nieufności. Nieufność profesjonalnego  pełnomocnika wobec swojego przeciwnika ma strukturalny charakter również w tym sensie , że dotyczy z  pewnością roli, ale nie musi dotyczyć konkretnego człowieka tę rolę wykonującego. Zaufanie prawników do  sądów jest uwarunkowane ich profesjonalnym doświadczeniem, jednak w tym zakresie potrzebne są badania  empiryczne w tej grupie zawodowej. Trzecią kategorią adresatów zaufania/nieufności prawników są ich klienci.  Stosunek ten ma charakter ograniczonego zaufania z powodu nieprzewidywalności mocodawców, ich braku  umiejętności wyodrębniania faktów prawnie relewantnych, ale również świadomej niechęci do ujawniania  wszystkich okoliczności sprawy. Ostatnia część artykułu analizuje w jakim stopniu można przedstawiać rolę  sędziego jako podmiotu nieufnego. Obok postulatu krytycyzmu poznawczego artykuł próbuje wyjaśniać postawę  formalizmu procesowego właśnie ograniczoną nieufnością. Spodziewaną wartością przedstawionych ustaleń może  być wprowadzenie do badań empirycznych weryfikujących hipotezę, że praktyka prawnicza, a zwłaszcza sądowa  stanowi socjalizację do nieufności.

Słowa kluczowe: zaufanie, nieufność, praktyka sądowa, prawnicy, sędziowie, formalizm prawniczy

Język artykułu: polski

Opublikowano: nr 4(41)/2024, s. 66-80

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.4.66

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 170

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

Abstrakt w języku polskim: Terapeutyczna Jurysprudencja (TJ) miała wpływ na sądownictwo oraz praktykę prawniczą, ponieważ można w ostatnich latach zaobserwować powstawanie sądów specjalnych (problem-solving courts). TJ w rozumieniu Davida B. Wexlera, to podejście łączące doświadczenia z wielu dziedzin naukowych, stanowiące interdyscyplinarny obszar badań, który koncentruje się na terapeutycznych i antyterapeutycznych skutkach prawa, procedur prawnych oraz ról jakie odgrywają legal actors – między innymi sędziowie, prokuratorzy czy pracownicy wymiaru sprawiedliwości. Rola, jaką odgrywają oni w trakcie procesu, jest w tej teorii szczególnie podkreślana w kontekście wywoływania zarówno pozytywnych, jak i negatywnych konsekwencji dla uczestników procesu. Celem tego artykułu jest rekonstrukcja rozumienia empatii i jej roli w TJ oraz pokazanie, jak pojęcie empatii jest rozumiane w kontekście pracy sędziego, szczególnie w odniesieniu do głównych autorów TJ, Davida B. Wexlera i Bruce J. Winicka.

Słowa kluczowe: empatia sędziowska, terapeutyczna jurysprudencja, sędziowie, empatia

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 2(35)/2023, s. 53-64.

DOI: https://doi.org/10.36280//AFPiFS.2023.2.53

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 326

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.