Research article
Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa
Judges’ Virtues and Vices: Outline of a Research Agenda for Legal Theory
Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 2(20)/2019, s. 51-62
polski
Abstrakt
Artykuł porusza kwestię możliwości zastosowania teorii aretycznej do teorii prawa w jurysdykcjach kręgu kultury prawa stanowionego i proponuje obszary oraz problemy badawcze w tym zakresie. Autor wychodzi z założenia, że wykorzystanie pojęcia „cnoty” i etyki cnót na potrzeby teorii prawa powinno rozpocząć się od odniesienia do etyki sędziego i normatywnej teorii sądowego podejmowania decyzji. Podejście to może być szczególnie owocne na potrzeby 1) uporządkowania chaotycznego języka moralnego, który jest obecny w debacie publicznej w Polsce w odniesieniu do sędziów, ich umiejętności i cech charakteru, co z kolei może doprowadzić do 2) sformułowania teorii wyjaśniającej i normatywnej ról sędziowskich, która lepiej odpowiada zauważalnym brakom prawniczej deontologii. Autor proponuje przeprowadzenie badań, które mogłyby polegać na interpretacyjnym ustaleniu katalogu cnót i wad sędziowskich, biorąc pod uwagę różne aspekty szeroko pojmowanej polskiej i europejskiej kontynentalnej kultury prawnej (obejmujące normy prawne i etyczne, dyskurs publiczny, literaturę prawniczą i inną, historyczne i fikcyjne przykłady i wzorce). Jeśli chodzi o etykę zawodu sędziego, istniejące teorie cnót na gruncie filozofii moralności, w tym nieeudajmonistyczne, powinny zostać uwzględnione w celu zidentyfikowania modelu cnoty najlepiej dostosowanego do specyfiki zawodu sędziego. Aretyczna (a nie deontologiczna lub konsekwencjalistyczna) perspektywa umożliwia otwarcie nowych perspektyw dla debaty nad statusem i jakością sądownictwa, w tym problemów niezależności sędziów i wyboru właściwych kandydatów na urzędy sędziowskie.
Słowa kluczowe
- cnota
- cnoty jurydyczne
- cnoty sędziowskie
- etyka cnót
- jurysprudencja cnót
- teoria aretyczna
- charakter sędziego
angielski
Abstract
This article focuses on the issue of applicability of virtue theory to legal theory in civil-law (statutory) jurisdictions and suggests research areas and problems in that respect. The author starts with an assumption that the notion of “virtue” and virtue ethics should be used for the purposes of legal theory starting from references to judicial ethics and normative theory of judicial decision-making. This approach looks especially promising for the purpose of systematizing the chaotic moral language that is being currently used in Poland in reference to judges, their skills, and qualities of their character, which in turn may lead to formulating an explanatory and normative theory of the judicial role that better addresses the observable deficiencies of legal deontology. The author suggests research that could proceed from interpretatively uncovering what are believed to be specific judicial virtues and vices, considering different aspects of the wider Polish and European legal culture of civil law countries (included but not limited to legal and ethical standards, public discourse, legal and other literature, historical and fictional examples, and role models). With respect to judicial ethics, existing virtue theories, including non-eudaimonistic ones, may be examined for the purpose of identifying the model of virtue best suited to the particular nature of the judicial profession. The aretaic (rather than deontological or consequentialist) perspective may enable legal scholarship to take a new path in the debate on the status and qualities of the judiciary, including the problems relating to judicial independence and the selection of candidates for judicial offices.
Keywords
- virtue
- virtue ethics
- aretaic theory
- judicial virtues
- juristic virtues
- virtue jurisprudence
- judicial character
Bibliografia
43 pozycji bibliograficznych
Literatura
-
Amaya, A. (2013). Exemplarism and Judicial Virtue. Law and Literature 25, 428–445.
-
Amaya, A. (2018). The virtue of judicial humility. Jurisprudence. An International Journal of Legal and Political Thought 9, 97–107.
-
Amaya, A., Ho, H.L. (2013). Of Law, Virtue, and Justice – An Introduction. In A. Amaya, H.L. Ho (Eds.), Law, Virtue and Justice. Oxford–Portland: Hart Publishing.
-
Angle, S.C., Slote, M. (2013). (Eds.) Virtue Ethics and Confucianism. New York–London: Routledge.
-
Anscombe, G.E.M. (1958). Modern Moral Philosophy. Philosophy 33/124, 1–19.
-
Aristotle. (2009). The Nicomachean Ethics. Oxford: Oxford University Press.
-
Battaly, H. (2015). Virtue. Cambridge: Cambridge University Press.
-
Driver, J. (2001). Uneasy Virtue. Cambridge: Cambridge University Press.
-
Farrely, C., Solum, L.B. (2008). An Introduction to Aretaic Theories of Law. In C. Farrely, L. B. Solum (Eds.), Virtue Jurisprudence. New York: Palgrave Macmillan.
-
Finkelman, P. (1997). Dred Scott v. Sandford. A Brief History with Documents. Boston–New York: Bedford/St. Martin’s.
-
Foot, P. (1978). The problem of Abortion and the Doctrine of the Double Effect. In P. Foot (Ed.), Virtues and Vices and Other E ssays in Moral Philosophy. Berkeley–Los Angeles: University of California Press.
-
Foot, P. (2001). Natural Goodness. Oxford: Oxford University Press.
-
Graver, H.P. (2018). Why Adolf Hitler Spared the Judges: Judicial Opposition Against the Nazi State. German Law Journal 19, 845–877.
-
Hohoł, M. (2016). Od samokontroli do cnoty. O mechanizmach moralności. Kraków: Copernicus Center Press.
-
Kamtekar, R. (2004). Situationism and Virtue Ethics on the Content of Our Character. Ethics 114/3: 458–491.
-
Leszczyński, J., Zirk-Sadowski, M. (2016). Kultura prawna. In A. Bator, J. Zajadło, M. Zirk-Sadowski (Eds.), Wielka Encyklopedia Prawa, t. VIII Teoria i filozofia prawa. Warszawa: Fundacja “Ubi societas, ibi ius”.
-
MacIntyre, A. (2007). After Virtue. A Study in Moral Theory. Notre Dame (Ind.): University of Notre Dame Press.
-
Malleson, K. (2006). Introduction. In K. Malleson, P.H. Russell (Eds.), Appointing Judges in an Age of Judicial Power. Critical Perspectives from Around the World. Toronto –Buffalo–London: University of Toronto Press.
-
Miller, G.P. (2005). Bad Judges. Texas Law Review 83/2, 431–487.
-
Oakley, J., Cocking, D. (2001). Virtue Ethics and Professional Roles. Cambridge: Cambridge University Press.
-
Rawls, J. (1999). A Theory of Justice. Cambridge (Mass.): Harvard University Press.
-
Russell, B. (2012). Dzieje zachodniej filozofii. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.
-
Russell, D.C. (2013). The Cambridge Companion to Virtue Ethics. Cambridge: Cambridge University Press.
-
Sherry, S. (2008). Judges of Character. In C. Farrely, L. B. Solum ( Eds.), Virtue Jurisprudence. New York: Palgrave Macmillan.
-
Solum, L.B. (1988). The Virtues and Vices of a Judge: An Aristotelian Guide to Judicial Selection. Southern California Law Review 61, 1731–1756.
-
Solum, L.B. (2003). Virtue Jurisprudence. A Virtue -Centred Theory of Judging. Metaphilosophy 34, 178–213.
-
Solum, L.B. (2004). The Aretaic Turn in Constitutional Theory. Brooklyn Law Review 70, 475–532.
-
Solum, L.B. (2005). A Tournament of Virtue. Florida State University Law Review 32, 1365–1400.
-
Solum, L.B. (2005). Judicial Selection: Ideology versus Character. Cardozo Law Review 26, 659–689.
-
Solum, L.B. (2015). Law and Virtue. In L. Besser-Jones, M. Slote (Eds.), The Routledge Companion to Virtue Ethics. New York: Routledge.
-
Solum, L.B., Wang, L. (2012). Confucian Virtue Jurisprudence. In A. Amaya, H.L. Ho (Eds.). Law, Virtue and Justice. Oxford–Portland: Hart Publishing.
-
Stępień, M. (2010). Droga przemiany ‘duszy sędziowskiej’. Ku aretycznej koncepcji orzekania sądowego? In W. Staśkiewicz, T. Stawecki ( Eds.). Dyskrecjonalność w prawie. Warszawa: LexisNexis.
-
Stępień, M. (2013). The Three Stages of Judges’ Self-Development. In A. Amaya, H.L. Ho (Eds.). Law, Virtue and Justice. Oxford–Portland: Hart Publishing.
-
Swanton, C. (2003). Virtue Ethics: a Pluralistic View. Oxford: Oxford University Press.
-
Szutta, N. (2004). Statut współczesnej etyki cnót. Diametros, 70–84.
-
Szutta, N. (2008). Współczesna etyka cnót. Projekt nowej etyki? Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
-
Szutta, N. (2017). Czy istnieje coś, co zwiemy moralnym charakterem i cnotą? Lublin: Academicon.
-
van Zyl, L. (2015). Eudaimonistic Virtue Ethics. In L. Besser-Jones, M. Slote ( Eds.), The Routledge Companion to Virtue Ethics. New York: Routledge.
-
van Zyl, L. (2019). Virtue Ethics. A Contemporary Introduction. New York–London: Routledge.
-
Widłak, T. (2019). Egzemplaryzm sędziowski w literaturze prawniczej na przykładzie Sprawy grotołazów L. L. Fullera. In J. Kamień, J. Zajadło, K. Zeidler (Eds.). Prawo i Literatura. Parerga. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
-
Zajadło, J. (2017). Pozytywizm prawniczy. In J. Zajadło (Ed.). Leksykon współczesnej teorii i filozofii prawa. Warszawa: C.H. Beck.
-
Zajadło, J. (2017). Sędziowie i niewolnicy. Szkice z filozofii prawa. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
-
Załuski, W. (2013). Normatywność aretyczna versus normatywność nie -aretyczna. In B. Brożek, M. Hohoł, Ł. Kurek, J. Stelmach (Eds.). W świecie powinności. Kraków: Copernicus Center Press.
Informacje o publikacji
Dane wydania
Numer nr 2(20)/2019
- Strony
- 51-62
- Opublikowano
Jak cytować
Opis bibliograficzny i zweryfikowane formaty eksportowe.
Format AFPiFS
T. Widłak, Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 2(20)/2019, s. 51–62, DOI: 10.36280/afpifs.2019.2.51
ACM
[1] Tomasz Widłak. 2019. Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa. AFPiFS 2(20) (2019), 51–62. https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.2.51
ACS
(1) Widłak, T. Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa. AFPiFS 2019, No. 2(20), 51–62. https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.2.51.
APA
Widłak, T. (2019). Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 2(20), 51–62. https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.2.51
ABNT
WIDŁAK, Tomasz. Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, n. 2(20), p. 51–62, 2019.
Chicago
Widłak, Tomasz. “Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 2(20) (2019): 51–62. https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.2.51.
Harvard
Widłak, T. (2019) “Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa,” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 2(20), pp. 51–62. Available at: https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.2.51.
IEEE
[1] T. Widłak, “Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa,” AFPiFS, no. 2(20), pp. 51–62, 2019, doi: 10.36280/afpifs.2019.2.51.
MLA
Widłak, Tomasz. “Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 2(20), 2019, pp. 51–62, https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.2.51.
Turabian
Widłak, Tomasz. “Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 2(20) (2019): 51–62. https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.2.51.
Vancouver
1. Widłak T. Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa. AFPiFS. 2019;2(20):51–62. doi:10.36280/afpifs.2019.2.51
OSCOLA
Tomasz Widłak, ‘Cnoty i wady sędziowskie – zarys koncepcji badań z zakresu teorii prawa’ (2019) 2(20) AFPiFS 51 <https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.2.51>.