Artykuł naukowy

The Role of Values in Legal Interpretation: The Normative Approach

Article authors
  1. Olgierd Bogucki

Rola wartości w interpretacji prawa. Ujęcie normatywne

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 2(23)/2020, s. 96-108

Polish

Translated abstract

Artykuł przedstawia i analizuje pewną teorię wartości i ich roli w interpretacji prawnej. W artykule teoria ta została nazwana „składnikową” teorią wartości. Zgodnie z tą teorią wartości w prawie tworzą struktury oparte na ocenach globalnych – kompleksowych sądach aksjologicznych uwzględniających wszystkie istotne w danym przypadku wartości i stopnie ich realizacji. Podstawowym twierdzeniem teorii jest twierdzenie o izomorfii między globalną oceną a treścią normy prawnej. „Składnikowa” teoria wartości stanowi podstawę normatywnego modelu interpretacji. Zgodnie z tym modelem interpretator powinien zrekonstruować ocenę globalną i wybrać jeden możliwy wynik interpretacji – jedną normę postępowania – która będzie najbardziej spójna z tą oceną. Aby zrekonstruować wspomnianą ocenę globalną interpretator powinien uwzględnić tekst prawny, orzecznictwo i doktrynę, materiały legislacyjne i domniemanie interpretacyjne. Artykuł rekonstruuje filozoficzne założenia wspomnianej teorii i modelu. Artykuł wskazuje, że podstawową wartością wskazanego modelu normatywnego jest intersubiektywność interpretacji prawnej jako element praworządności. W artykule wskazano również, że opisana teoria i model są oparte na pozytywizmie prawniczym, ale mają również znaczące powiązania z hermeneutyką prawniczą, Dworkina teorią prawa oraz argumentacyjnymi ujęciami prawa. Ponadto, opisana teoria wydaje się również zakładać słabą współmierność wartości.

Translated keywords

  • interpretacja prawa
  • teoria prawa
  • filozofia prawa
  • aksjologia

English

Abstract

The article presents and analyses a certain theory of values and their role in legal interpretation. The article calls it a ‘componential’ theory of values. According to the theory, values in law create structures based on global assessments: comprehensive axiological judgements that consider all the relevant values and degrees of their realization. The basic theorem of the theory is the theorem on isomorphy between the global assessment and the content of the legal norm. This ‘componential’ theory is the basis of the normative model of legal interpretation. According to this model, the interpreter should reconstruct the global assessment and choose the one possible result of interpretation – the one norm of conduct – which will be the most consistent with this judgement. In order to reconstruct the aforementioned global assessment, the interpreter should consider the legal text, case law and legal literature, legislative materials and interpretative presumption. The article reconstructs the philosophical presumptions behind the aforementioned theory and model. The article points out that the fundamental value behind the normative model is the intersubjectivity of legal interpretation as an element of the rule of law. The article also indicates that the theory and model described above are based on legal positivism, but with significant connections with legal hermeneutics, Dworkin’s theory of law, and argumentative approaches to law. In addition, the theory seems to presume weak commensurability of values.

Keywords

  • legal interpretation
  • theory of law
  • philosophy of law
  • axiology
  • ‘componential’ theory of values
Full text PDF How to cite

References

23 reference entries

References

  1. Bielska-Brodziak, A. (2009). Interpretacja tekstu prawnego na podstawie orzecznictwa podatkowego. Warszawa: Wolters Wolters.

  2. Bogucki, O. (2016). Model wykładni funkcjonalnej w derywacyjnej koncepcji wykładni prawa. Szczecin: Polgres.

  3. Bogucki, O. (2019). Sprawiedliwość wykładni prawa. Acta Iuris Stetinensis 2/26, 7–22.

  4. Burazin, L., Ratti, G.B. (2019). Rule(s) of Recognition and Canons of Interpretation. In P. Chiassoni, B. Spaić (Eds.), Judges and Judicial Interpretation in Constitutional Democracies: A View from Legal Realism. FORTHCOMING

  5. Chang, R. (2004). All Things Considered. Philosophical Perspectives 18/1, 1–22.

  6. Czepita, S., Wronkowska, S., Zieliński, M. (2013). Założenia szkoły poznańsko-szczecińskiej w teorii prawa. Państwo i Prawo 2, 3–16.

  7. Dworkin, R. (1986). Law’s Empire. London: Fontana Press.

  8. Finnis, J. (1987). On Reason and Authority in Law’s Empire. Law and Philosophy 6, 357–380.

  9. Kordela, M. (2012). Zasady prawa. Studium teoretycznoprawne. Poznań: Wydawnictwo Uniwersytetu Adama Mickiewicza.

  10. Matczak, M. (2019). Imperium tekstu. Prawo jako postulowanie i urzeczywistnianie świata możliwego. Warszawa: Wydawnictwo Scholar.

  11. Matczak, M., Łajszczak, M. (2015). Wartości, zasady i typy wykładni w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Badanie ilościowe słownictwa użytego w uzasadnieniach orzeczeń. In T. Stawecki, J. Winczorek (Eds.), Wykładnia konstytucji. Inspiracje, teorie, argumenty. Warszawa: Wolters Wolters.

  12. Municzewski, A. (2004). Reguły interpretacyjne w działalności orzeczniczej Sądu Najwyższego. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

  13. Nowak, L. (1975). Wartość – idealizacja – wartościowanie. In I. Lazari-Pawłowska (Ed.), Metaetyka. Warszawa: Wydawnictwo PWN.

  14. Smolak, M. (2012). Wykładnia celowościowa z perspektywy pragmatycznej. Warszawa: Wolters Kluwer.

  15. Szahaj, A. (2007). Zwrot antypozytywistyczny dopełniony (zamiast wstępu). In A.F. Kola, A. Szachaj (Eds.), Filozofia i et yka interpretacji. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.

  16. Tkacz, S. (2014). O zintegrowanej koncepcji zasad prawa w polskim prawoznawstwie (od dogmatyki do teorii). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

  17. Wiggins, D. (1997). Incommen surability: Four Proposals. In R. Chang ( Ed.), Incommensurability, Incomparability, and Practical Reason. Cambridge (Mass.): Harvard University Press.

  18. Wojtczak, S. (2010). O niewspółmierności wartości i jej konsekwencjach dla stosowania prawa. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

  19. Wróblewski, J. (1956). Zagadnienia teorii wykładni prawa ludowego. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze.

  20. Zajęcki, M. (2017). Aksjologiczna interpretacja prawa (studium z metodologii i teorii prawa). Warszawa: Wydawnictwo Semper.

  21. Załuski, W. (2017). O granicach wykładni prawa w kontekście sporu o relacje między sprawiedliwości i prawością. In M. Hermann, S. Sykuna ( Eds.), Wykładnia prawa. Tradycja i perspektywy. Warszawa: Wydawnictwo C. H. Beck.

  22. Zieliński, M. (2017). Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Warszawa: Wolters Kluwer.

  23. Zirk-Sadowski, M. (1984). Rozumienie ocen w języku prawnym. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Publication information

Author and affiliation

Olgierd Bogucki

Uniwersytet Szczeciński

Issue data

Issue nr 2(23)/2020

Pages
96-108
Published
AccessOtwarty LicenceCC BY 4.0 ↗

How to cite

Bibliographic description and verified export formats.

Format AFPiFS

O. Bogucki, The Role of Values in Legal Interpretation: The Normative Approach, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 2(23)/2020, s. 96–108, DOI: 10.36280/afpifs.2020.2.96