Odwołania do szkół filozoficzno-prawnych w uzasadnieniach orzeczeń polskich sądów

Grzegorz Maroń

doi:10.36280/afpifs.2020.4.65

Artykuł naukowy

Odwołania do szkół filozoficzno-prawnych w uzasadnieniach orzeczeń polskich sądów

Grzegorz Maroń

References to Schools of Legal Thought in the Justifications of Judgments of Polish Courts

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 4(25)/2020, s. 65-79

DOI 10.36280/afpifs.2020.4.65 ↗

Numer: nr 4(25)/2020
Strony: 65-79
Opublikowano: 2020
Język tekstu: polski

polski

Abstrakt

W artykule zaprezentowano rezultaty kwantytatywno-kwalitatywnego studium orzecznictwa polskiego pod kątem obecności w uzasadnieniach orzeczeń bezpośrednich odwołań do szkół filozoficzno-prawnych. Jakkolwiek odwołania tego typu są nieliczne, to jednocześnie w ostatniej dekadzie można zaobserwować ich intensyfikację. W uzasadnieniach orzeczeń rozpoznano nawiązania do zaledwie kilku kierunków filozoficzno-prawnych. Większość odniesień dotyczy jusnaturalizmu i pozytywizmu prawniczego. Sądy charakteryzują szkoły filozoficzno-prawne w sposób uproszczony, a niekiedy również przejaskrawiony i merytorycznie wadliwy. Judykatura zwykle abstrahuje od wersji autorskich poszczególnych kierunków filozoficzno-prawnych, sięgając do właściwych dla tych kierunków założeń w ich „uśrednionej” postaci. W ocenie Autora argumentacja filozoficzno-prawna posiada utylitarny potencjał dla sądów, zwłaszcza w hard cases . Argumenty te mogą pomóc sędziom w realizacji funkcji eksplanacyjnej i perswazyjnej uzasadnienia. Warunkiem tego jest, aby nawiązania do założeń konkretnych kierunków filozoficzno-prawnych nie były jedynie powierzchownego czy hasłowego charakteru. Wówczas bowiem pełnią rolę ornamentacyjną a nie argumentacyjną.

Słowa kluczowe

szkoły filozoficzno-prawne
uzasadnienia orzeczeń
polskie sądy
argumentacja sędziowska

angielski

Abstract

The article presents the results of a quantitative and qualitative study of the Polish case law in terms of the presence of direct references to schools of legal thought in the written justifications of judgments. Although these types of references are very rare, their intensification can be observed in the last decade. In justifications of court decisions, references were made to just a few strands of jurisprudence. Most references relate to jusnaturalism and legal positivism. Courts characterize schools of legal thought in a simplified and exaggerated manner, and sometimes also incorrectly. The judicature usually disregards the authors’ versions of particular strands of jurisprudence, reaching for the claims derived from these strands in their ‘average’ form. The paper posits that legal philosophy is potentially useful for courts, especially in hard cases. It may help judges to perform the explanatory and persuasive functions of justifications of judgments. The condition for this is that references to the tenets of specific schools of legal thought should not be superficial, shallow or slogan-like. Otherwise, they play only an ornamental role, not an argumentative one.

Keywords

schools of legal thought
justifications of judgments
Polish courts
judicial argumentation

Pełny tekst PDF Jak cytować

Bibliografia

25 pozycji bibliograficznych

Literatura

Adachi, H. (2018). Radbruch and Fuller: Their Similarities and Differences. Philosophy of Law in Kanazawa, Japan, http://law-kanazawa.info/wp-content/uploads/2018/07/Adachi08July2018.pdf [last access: 10.12.2020].
Barak, A. (2006). The Judge in a Democracy. Princeton: Princeton University Press.
Dworkin, R. (2006). Imperium prawa. Warszawa: Wolters Kluwer.
Działocha, K., Gromski, W. (1995). Niepozytywistyczna koncepcja państwa prawnego a Trybunał Konstytucyjny. Państwo i Prawo 3, 4–16.
Eisgruber, C. (2008). Should Constitutional Judges be Philosophers? In S. Hershovitz (Ed.), Exploring Law’s Empire: The Jurisprudence of Ronald Dworkin. Oxford: Oxford University Press.
Frankfurter, F. (1956). Of Law and Men. New York: Harcourt, Brace & Co.
Grat, I.S. (2009). Stanowisko prawnonaturalne Cz esława Strzeszewskiego na tle poglądów polskich tomistów. Białystok: Temida.
Kalisz, A., Stefaniuk, M. (2010). Filozofia prawa w polskiej edukacji prawniczej w pierwszej dekadzie XXI wieku. In A. Orłowska, P. Polaczuk, L. Świto (Ed.), Filozofia a praktyka prawnicza. Olsztyn: Wydawnictwo UWM.
Kotowski, A. (2016). Mętne, bo (czasem) muszą takie być. Dziennik Gazet a Prawna,
https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/957514,metne-bo-czasem-musza-takie-byc.html [last access: 10.12.2020].
Łączkowski, W. (1992). Filozofia prawa a instytucja Trybunału Konstytucyjnego. In B. Cze ch (Ed.), Filozofia prawa a tworzenie i stosowanie prawa. Katowice: Instytut Wymiaru Sprawiedliwości.
Łętowska, E. (1997). Pozaprocesowe znaczenie uzasadnienia sądowego, Państwo i Prawo 5, 3–17.
Maroń, G. (2018). Integralność religijna sędziego oraz argumenta cja religijna w amerykańskim procesie orzeczniczym. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Morawski, L. (1994). Spór o pojęcie państwa prawnego. Państwo i Prawo 4, 3–12.
Najda, M., Romer, T. (2007). Etyka dla sędziów. Rozważania. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Płeszka, K. (2010). Wykładnia rozszerzająca. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Pound, C.W. (1929). Defective Law – Its Cause and Remedy. New York State Bar Association Bulletin 9, 279–288.
Potrzeszcz, J. (2007). Idea prawa w orzecznictwie polskiego Trybunału Kons tytucyjnego. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Rundstein, S. (1937). Zagadnienia teorii prawa w orzecznictwie cywilnym Sądu Najwyższego. Palestra 12, 1047–1056.
Safjan, M. (2007). Wyzwania dla państwa prawa. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Zajadło, J. (2010). Precedens rzeczywisty i pozorny, czyli po co prawnikom filozofia prawa. In A. Śledzińska-Simon, M. Wyrzykowski ( Eds.), Precedens w polskim systemie prawa. Warszawa: Zakład Praw Człowieka.
Zajadło, J. (2010). Sędzia konstytucyjny – profil filozoficznoprawny. In W. Staśkiewicz, T. Stawecki (Eds.), Dyskrecjonalność w prawie. Warszawa: LexisNexis.
Zajadło, J. (2008). Pięć minut antyfilozofii antyprawa. Glosa do uchwały SN z dnia 20 grudnia 2007 r., I KZP 37/07. Gdańskie Studia Prawnicze. Przegląd Orzecznictwa 1, 161–173.
Zajadło, J. (2008). Po co prawnikom filozofia prawa? Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Zieliński, M. (2010). Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Warszawa: LexisNexis.

Informacje o publikacji

Autor i afiliacja

Grzegorz Maroń

Uniwersytet Rzeszowski

ORCID: https://orcid.org/0000-0002-3861-9103

Dane wydania

Numer nr 4(25)/2020

Strony: 65-79
Opublikowano: 2020
DOI: 10.36280/afpifs.2020.4.65
PDF: Pełny tekst PDF

DostępOtwarty LicencjaCC BY 4.0 ↗

Jak cytować

Opis bibliograficzny i zweryfikowane formaty eksportowe.

Format AFPiFS

G. Maroń, Odwołania do szkół filozoficzno-prawnych w uzasadnieniach orzeczeń polskich sądów, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 4(25)/2020, s. 65–79, DOI: 10.36280/afpifs.2020.4.65

Eksportuj dane cytowania

[ref-001] Adachi, H. (2018). Radbruch and Fuller: Their Similarities and Differences. Philosophy of Law in Kanazawa, Japan, http://law-kanazawa.info/wp-content/uploads/2018/07/Adachi08July2018.pdf [last access: 10.12.2020].

[ref-002] Barak, A. (2006). The Judge in a Democracy. Princeton: Princeton University Press.

[ref-003] Dworkin, R. (2006). Imperium prawa. Warszawa: Wolters Kluwer.

[ref-004] Działocha, K., Gromski, W. (1995). Niepozytywistyczna koncepcja państwa prawnego a Trybunał Konstytucyjny. Państwo i Prawo 3, 4–16.

[ref-005] Eisgruber, C. (2008). Should Constitutional Judges be Philosophers? In S. Hershovitz (Ed.), Exploring Law’s Empire: The Jurisprudence of Ronald Dworkin. Oxford: Oxford University Press.

[ref-006] Frankfurter, F. (1956). Of Law and Men. New York: Harcourt, Brace & Co.

[ref-007] Grat, I.S. (2009). Stanowisko prawnonaturalne Cz esława Strzeszewskiego na tle poglądów polskich tomistów. Białystok: Temida.

[ref-008] Kalisz, A., Stefaniuk, M. (2010). Filozofia prawa w polskiej edukacji prawniczej w pierwszej dekadzie XXI wieku. In A. Orłowska, P. Polaczuk, L. Świto (Ed.), Filozofia a praktyka prawnicza. Olsztyn: Wydawnictwo UWM.

[ref-009] Kotowski, A. (2016). Mętne, bo (czasem) muszą takie być. Dziennik Gazet a Prawna,

[ref-010] https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/957514,metne-bo-czasem-musza-takie-byc.html [last access: 10.12.2020].

[ref-011] Łączkowski, W. (1992). Filozofia prawa a instytucja Trybunału Konstytucyjnego. In B. Cze ch (Ed.), Filozofia prawa a tworzenie i stosowanie prawa. Katowice: Instytut Wymiaru Sprawiedliwości.

[ref-012] Łętowska, E. (1997). Pozaprocesowe znaczenie uzasadnienia sądowego, Państwo i Prawo 5, 3–17.

[ref-013] Maroń, G. (2018). Integralność religijna sędziego oraz argumenta cja religijna w amerykańskim procesie orzeczniczym. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.

[ref-014] Morawski, L. (1994). Spór o pojęcie państwa prawnego. Państwo i Prawo 4, 3–12.

[ref-015] Najda, M., Romer, T. (2007). Etyka dla sędziów. Rozważania. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.

[ref-016] Płeszka, K. (2010). Wykładnia rozszerzająca. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.

[ref-017] Pound, C.W. (1929). Defective Law – Its Cause and Remedy. New York State Bar Association Bulletin 9, 279–288.

[ref-018] Potrzeszcz, J. (2007). Idea prawa w orzecznictwie polskiego Trybunału Kons tytucyjnego. Lublin: Wydawnictwo KUL.

[ref-019] Rundstein, S. (1937). Zagadnienia teorii prawa w orzecznictwie cywilnym Sądu Najwyższego. Palestra 12, 1047–1056.

[ref-020] Safjan, M. (2007). Wyzwania dla państwa prawa. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.

[ref-021] Zajadło, J. (2010). Precedens rzeczywisty i pozorny, czyli po co prawnikom filozofia prawa. In A. Śledzińska-Simon, M. Wyrzykowski ( Eds.), Precedens w polskim systemie prawa. Warszawa: Zakład Praw Człowieka.

[ref-022] Zajadło, J. (2010). Sędzia konstytucyjny – profil filozoficznoprawny. In W. Staśkiewicz, T. Stawecki (Eds.), Dyskrecjonalność w prawie. Warszawa: LexisNexis.

[ref-023] Zajadło, J. (2008). Pięć minut antyfilozofii antyprawa. Glosa do uchwały SN z dnia 20 grudnia 2007 r., I KZP 37/07. Gdańskie Studia Prawnicze. Przegląd Orzecznictwa 1, 161–173.

[ref-024] Zajadło, J. (2008). Po co prawnikom filozofia prawa? Warszawa: Wolters Kluwer Polska.

[ref-025] Zieliński, M. (2010). Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Warszawa: LexisNexis.

Odwołania do szkół filozoficzno-prawnych w uzasadnieniach orzeczeń polskich sądów

Abstrakt

Słowa kluczowe

Abstract

Keywords

Bibliografia

Literatura

Informacje o publikacji

Grzegorz Maroń

Numer nr 4(25)/2020

Jak cytować

Format AFPiFS

ACM

ACS

APA

ABNT

Chicago

Harvard

IEEE

MLA

Turabian

Vancouver

OSCOLA

Eksportuj dane cytowania