Archiwum Filozofii Prawa
i Filozofii Społecznej Journal of the Polish Section of IVR ISSN 2082-3304 Logo Polskiej Sekcji IVR Polska Sekcja IVR ↗

Artykuł naukowy

Rekonstrukcja pojęcia prawniczego domniemania interpretacyjnego

Autorzy artykułu
  1. Kaja Ptak

Reconstruction of the Concept of Interpretative Juristic Presumption

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 2(39)/2024, s. 34-43

DOI 10.36280/afpifs.2024.2.34 ↗
Numer
nr 2(39)/2024
Strony
34-43
Opublikowano
Język tekstu
polski

polski

Abstrakt

Domniemania prawnicze, w tym prawnicze domniemania interpretacyjne nie doczekały się szczegółowego opracowania teoretycznoprawnego, choć są narzędziem interpretacyjnym często przywoływanym w orzecznictwie oraz literaturze. W ostatnich latach odżyła dyskusja nad domniemaniem konstytucyjności (zgodności z konstytucją) ustaw. Innym przykładem prawniczego domniemania interpretacyjnego jest domniemanie racjonalności prawodawcy, oparte na założeniu racjonalności prawodawcy opracowanym w latach 70tych przez Leszka Nowaka i Jerzego Wróblewskiego. Analiza porównawcza prawniczych domniemań interpretacyjnych z instytucjami takimi jak domniemania prawne i fikcje prawne pozwala zrekonstruować najistotniejsze cechy tych pierwszych w zakresie ich budowy i funkcji, a to z kolei pozwala stwierdzić, że do prawniczych domniemań interpretacyjnych organy stosujące prawo odwołują się wprost przede wszystkim w przypadkach trudnych, w których nie da się zakończyć procesu interpretacji bez uwzględnienia podstawowych wartości systemu prawnego, niewyrażonych wprost w tym systemie lub jedynie naszkicowanych na poziomie norm rangi konstytucyjnej. Z uwagi na szczególną rolę, jaką prawnicze domniemania interpretacyjne odgrywają w procesie wykładni, można również mówić o ich prawotwórczej funkcji.

Słowa kluczowe

  • domniemanie prawne
  • domniemanie prawnicze
  • prawnicze domniemanie interpretacyjne
  • interpretacja prawnicza.

angielski

Abstract

Juridical presumptions, including interpretative juridical presumptions, have not been elaborated on in detail in theoretical and legal terms, although they are an interpretative tool often used in jurisdiction and literature. Recently there has been a revival of the discussion on the presumption of constitutionality (conformity with the constitution) of laws (statutes). Another example of an interpretative juridical presumption is the presumption of rationality of the legislator, based on the assumption of rationality of the legislator elaborated in the 1970s by Leszek Nowak and Jerzy Wróblewski. A comparative analysis of interpretative juridical presumptions with institutions such as legal presumptions and legal fictions allows to reconstruct the most important features of the former in terms of their structure and functions, and this in turn will allow to claim that interpretative juridical presumptions are directly referred to by the authorities applying the law in difficult cases in which it is impossible to complete the interpretation process without taking into account the basic values of the legal system, not directly expressed in this system or only sketched at the level of constitutional standards. Due to the special role that interpretative juridical presumptions play in the process of interpretation, their law-making function may be also discussed .

Keywords

  • legal presumption
  • juristic presumption
  • interpretative juristic presumption
  • legal interpretation
Pełny tekst PDF Jak cytować

Bibliografia

18 pozycji bibliograficznych

Literatura

  1. Dąbrowa J. (1962). Znaczenie domniemań prawnych w polskim procesie cywilnym, Warszawa - Wrocław.

  2. Dąbrowski M. (2017). Domniemanie zgodności ustaw z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku. Olsztyn.

  3. Dębowska A., A. Grabowski (2021). Domniemanie konsty tucyjności ustawy. In: M. Florczak - Wątor, A. Grabowski (eds.), Argumenty i rozumowania prawnicze w konstytucyjnym państwie prawa. Komentarz. Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka.

  4. Dębowska A., M. Florczak-Wątor (2017). Domniemanie konstytucyjności ustawy w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Przegląd Konstytucyjny 2, 5–37.

  5. Florczak-Wątor M., A.

  6. Grabowski, M.

  7. Latacz, O. Pogorzelski (2021). Założenie racjonalnego prawodawcy. In: M. Florczak -Wątor, A. Grabowski (ed s.), Argumenty i rozumowania prawnicze w konstytucyjnym państwie prawa. Komentarz. Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka.

  8. Gizbert-Studnicki T. (1974). Znaczenie terminu „domniemanie prawne” w języku prawnym i prawniczym. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1, 101–114.

  9. Grabowski A. (2016). Siła argumentu interpretacyjnego z prawniczego domniemania języka (znaczenia) potocznego. Zagadnienia Naukoznawstwa 3, 357–370.

  10. Gutowski M., P. Kardas (2016). Domniemanie konstytucyjności a kompetencje sądów. Palestra 5, 44–62.

  11. Kustra E. (1980). Racjonalny ustawodawca. Analiza teoretycznoprawna, Toruń.

  12. Lang W. (2002). Racjonalność prawa. In: J. Brzeziński (ed.), Odwaga filozofowania. Leszkowi Nowakowi w darze. Poznań.

  13. Nowacki J. (1976). Domniemania prawne, Katowice: Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

  14. Wronkowska S. (1989). Prawodawca racjonalny jako wzór dla prawodawcy faktycznego. In: S. Wronkowska, M. Zieliński (ed s.), Szkice z teorii prawa i szczegółowych nauk prawnych. Poznań.

  15. Wróblewski J. (1973). Domniemania w prawie – problematyka teoretyczna. Studia Prawno – Ekonomiczne 10, 7-36.

  16. Wróblewski J. (1973). Model racjonalnego tworzenia prawa. Państwo i Prawo 11.

  17. Wróblewski J. (1985). Model racjonalnego tworzenia prawa – problemy sporne. Nowe Prawo 2.

  18. Wróblewski J. (1985). Teoria racjonalnego tworzenia prawa. Wrocław.

Informacje o publikacji

Autor i afiliacja

Kaja Ptak

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

Dane wydania

Numer nr 2(39)/2024

Strony
34-43
Opublikowano
DostępOtwarty LicencjaCC BY 4.0 ↗

Jak cytować

Opis bibliograficzny i zweryfikowane formaty eksportowe.

Format AFPiFS

K. Ptak, Rekonstrukcja pojęcia prawniczego domniemania interpretacyjnego, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 2(39)/2024, s. 34–43, DOI: 10.36280/afpifs.2024.2.34

Eksportuj dane cytowania