Denying communist crimes: Selected problems

Marek Derlatka

doi:10.36280/afpifs.2025.3.95

Artykuł naukowy

Denying communist crimes: Selected problems

Marek Derlatka

Zaprzeczanie zbrodniom komunistycznym – wybrane problemy

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 3(44)/2025, s. 95-106

DOI 10.36280/afpifs.2025.3.95 ↗

Issue: nr 3(44)/2025
Pages: 95-106
Published: 2025
Article language: English

Polish

Translated abstract

Przestępstwo określone w art. 55 ustawy z 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu nosi potocznie miano tzw. kłamstwa oświęcimskiego, choć obejmuje także zaprzeczanie zbrodniom komunistycznym. Celem mojego opracowania jest analiza podstawowych zagadnień występku tak zwanej mowy nienawiści w odniesieniu do „wypaczeń komunizmu”. Prawda o zbrodni katyńskiej przetrwała w polskim społeczeństwie mimo stalinowskiego terroru i komunistycznego fałszu. Prawo do prawdy historycznej, czy prawo do zadekretowania jednej dopuszczalnej wizji przeszłości, wolność słowa i wolność badań naukowych, czy te wartości można pogodzić? Odpowiedzi na takie pytania są pilnie poszukiwane, jednak, jak to często bywa w obszarze konfliktu różnych rodzajów wolności, mogą one budzić wiele kontrowersji.

Translated keywords

zbrodnia komunistyczna
zaprzeczanie
prawo pamięci
tożsamość narodowa

English

Abstract

The offence described in Article 55 of the Act of 18 December 1998 on the Institute of National Remembrance – Commission for the Prosecution of Crimes Against the Polish Nation is commonly known as the Auschwitz lie, although it also includes the denial of communist crimes. The aim of my study is to analyze the basic matters relating to the offence known as hate speech in relation to “distortions of communism”. The truth about the Katyn massacre was preserved in Polish society despite Stalinist terror and communist fabrications. The right to historical truth, or the right to decree one acceptable vision of the past, the freedom of speech and the freedom of scientific research, can these values be reconciled? Answers to such questions are urgently sought, but, as is often the case in the area of conflict between different types of freedom, they may give rise to many controversies.

Keywords

communist crime
denial
right of memory
national identity

Full text PDF How to cite

References

17 reference entries

References

Andrejew 1., Swida W., Wolter W., Kodeks karny z komentarzem, Wydawnictwo Prawnicze, Warsza-wa 1973.
Complak K., O prawidłowe pojmowanie godności ludzkiej w porządku RP [w:] Prawa i wolności oby-watelskie w Konstytucji RP, red. B. Banaszak, A. Preisner, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 63-79.
Czarny-Drożdżejko E., Przestępstwa prasowe, Wolters Kluwer, Warszawa 2013.
Derlatka M., Strasburska wizja wolności wypowiedzi, „Przegląd Sądowy” 2009, nr 9, s. 89-92.
Garlicki L., Uwagi do art. 30 Konstytucji RP [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 3, red. L. Garlicki, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2003, s. 1—19.
Gliszczyńska-Grabias A., Negowanie i zniekształcanie faktów historycznych jako problem prawny, „Archiwum Kryminologii” 2023, nr 45 (1), s. 177-210.
Gliszczyńska-Grabias A., Prawo i pamięć. O prawnych aspektach odniesień do przeszłości, „Państwo i Prawo” 2023, z. 12, s. 3-31.
Guzik R., Wolność słowa a mowa nienawiści. Analiza karnoprawna, Wydawnictwo C.H. Beck, War-szawa 2021.
Janisławski A., Konopka P., Zagadnienie penalizacji „kłamstwa oświęcimskiego", „Palestra" 2009, nr 1-2, s. 50-63.
Krukowski J., Godność człowieka podstawą konstytucyjnego katalogu praw i wolności jednostki [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, red. L. Wiśniewski, Wydawnictwo Sej-mowe, Warszawa 1 997, s. 38-50.
Kulesza W., „Kłamstwo o Auschwitz" jako czyn zabroniony w polskim i niemieckim prawie karnym [w:] Aktualne problemy prawa karnego. Księga pamiątkowa z okazji jubileuszu 70. urodzin Pro-fesora Andrzeja J. Szwarca, red. T. Sokołowski, Ł. Pohl, R. Zawłocki, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 2009, s. 305-324.
Mazurek F.J., Pojęcie godności człowieka. Historia i miejsce w projektach Konstytucji III Rzeczypospo-litej, „Roczniki Nauk Prawnych” 1996, t. 4, s. 5—41
Nowińska E., Wolność wypowiedzi prasowej, Wolters Kluwer, Warszawa 2007.
Piechowiak M., Filozofia praw człowieka, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lu-belskiego, Lublin 1999. Pismo Swięte Starego i Nowego Testamentu. Biblia Tysiąclecia, oprac. Zespół Biblistów Polskich z inicjatywy Benedyktynów Tynieckich, wyd. 5, Wydawnictwo Pallotinum, Poznań 1995.
Siwicki M., Propaganda faszyzmu, totalitaryzmu oraz akty dyskryminacji, „Państwo i Prawo” 2009, z. 11, s. 66-76.
Urbańczyk M., Kwestionowanie Holocaustu. Granice wolności słowa w kontekście wypowiedzi historyczno-politycznych [w:] Konstytucjonalizm a doktryny polityczno-prawne. Najnowsze kierunki badań, red. R.M. Małajny, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2008, s. 279-290.
Zoll A., Nazywać kłamstwo po imieniu„,Znak", lipiec 2000, R. LII, z. 542, s. 4-9.

Publication information

Author and affiliation

Marek Derlatka

Uniwersytet Zielonogórski

ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8650-2970

Issue data

Issue nr 3(44)/2025

Pages: 95-106
Published: 2025
DOI: 10.36280/afpifs.2025.3.95
PDF: Full text PDF

AccessOtwarty LicenceCC BY 4.0 ↗

How to cite

Bibliographic description and verified export formats.

Format AFPiFS

M. Derlatka, Denying communist crimes: Selected problems, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 3(44)/2025, s. 95–106, DOI: 10.36280/afpifs.2025.3.95

Export citation data

[ref-001] Andrejew 1., Swida W., Wolter W., Kodeks karny z komentarzem, Wydawnictwo Prawnicze, Warsza-wa 1973.

[ref-002] Complak K., O prawidłowe pojmowanie godności ludzkiej w porządku RP [w:] Prawa i wolności oby-watelskie w Konstytucji RP, red. B. Banaszak, A. Preisner, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 63-79.

[ref-003] Czarny-Drożdżejko E., Przestępstwa prasowe, Wolters Kluwer, Warszawa 2013.

[ref-004] Derlatka M., Strasburska wizja wolności wypowiedzi, „Przegląd Sądowy” 2009, nr 9, s. 89-92.

[ref-005] Garlicki L., Uwagi do art. 30 Konstytucji RP [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 3, red. L. Garlicki, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2003, s. 1—19.

[ref-006] Gliszczyńska-Grabias A., Negowanie i zniekształcanie faktów historycznych jako problem prawny, „Archiwum Kryminologii” 2023, nr 45 (1), s. 177-210.

[ref-007] Gliszczyńska-Grabias A., Prawo i pamięć. O prawnych aspektach odniesień do przeszłości, „Państwo i Prawo” 2023, z. 12, s. 3-31.

[ref-008] Guzik R., Wolność słowa a mowa nienawiści. Analiza karnoprawna, Wydawnictwo C.H. Beck, War-szawa 2021.

[ref-009] Janisławski A., Konopka P., Zagadnienie penalizacji „kłamstwa oświęcimskiego", „Palestra" 2009, nr 1-2, s. 50-63.

[ref-010] Krukowski J., Godność człowieka podstawą konstytucyjnego katalogu praw i wolności jednostki [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, red. L. Wiśniewski, Wydawnictwo Sej-mowe, Warszawa 1 997, s. 38-50.

[ref-011] Kulesza W., „Kłamstwo o Auschwitz" jako czyn zabroniony w polskim i niemieckim prawie karnym [w:] Aktualne problemy prawa karnego. Księga pamiątkowa z okazji jubileuszu 70. urodzin Pro-fesora Andrzeja J. Szwarca, red. T. Sokołowski, Ł. Pohl, R. Zawłocki, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 2009, s. 305-324.

[ref-012] Mazurek F.J., Pojęcie godności człowieka. Historia i miejsce w projektach Konstytucji III Rzeczypospo-litej, „Roczniki Nauk Prawnych” 1996, t. 4, s. 5—41

[ref-013] Nowińska E., Wolność wypowiedzi prasowej, Wolters Kluwer, Warszawa 2007.

[ref-014] Piechowiak M., Filozofia praw człowieka, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lu-belskiego, Lublin 1999. Pismo Swięte Starego i Nowego Testamentu. Biblia Tysiąclecia, oprac. Zespół Biblistów Polskich z inicjatywy Benedyktynów Tynieckich, wyd. 5, Wydawnictwo Pallotinum, Poznań 1995.

[ref-015] Siwicki M., Propaganda faszyzmu, totalitaryzmu oraz akty dyskryminacji, „Państwo i Prawo” 2009, z. 11, s. 66-76.

[ref-016] Urbańczyk M., Kwestionowanie Holocaustu. Granice wolności słowa w kontekście wypowiedzi historyczno-politycznych [w:] Konstytucjonalizm a doktryny polityczno-prawne. Najnowsze kierunki badań, red. R.M. Małajny, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2008, s. 279-290.

[ref-017] Zoll A., Nazywać kłamstwo po imieniu„,Znak", lipiec 2000, R. LII, z. 542, s. 4-9.

Denying communist crimes: Selected problems

Translated abstract

Translated keywords

Abstract

Keywords

References

References

Publication information

Marek Derlatka

Issue nr 3(44)/2025

How to cite

Format AFPiFS

ACM

ACS

APA

ABNT

Chicago

Harvard

IEEE

MLA

Turabian

Vancouver

OSCOLA

Export citation data