Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Abstrakt w języku polskim: W Prawie ludów – wydanym w Polsce po raz pierwszy 20 lat temu – John Rawls dokonał rozszerzenia swojej teorii sprawiedliwości na grunt stosunków międzynarodowych. Filozof rozwinął koncept prawa ludów, czyli politycznej koncepcji sprawiedliwości, która ma zastosowanie do norm i zasad międzynarodowego prawa i praktyki. W ramach swojej koncepcji J. Rawls zaproponował wizję praw człowieka jako uprawnień, które wyznaczają granice suwerenności państw. W artykule, obok syntetycznego omówienia autorskiej koncepcji praw człowieka J. Rawlsa, przedstawiam jej wybraną krytykę, sformułowaną przez Johna Tasioulasa, Charlesa Beitza, Jamesa Nickela, Allana Buchanana, Marthę Nussbaum oraz Thomasa Poggego. W drugiej części artykułu prezentuję próbę obrony stanowiska Johna Ralwsa, którą zaproponowali David Reidy oraz Samuel Freeman. W zakończeniu dokonuję podsumowania obu linii argumentacyjnych, przedstawiając własne stanowisko.

Słowa kluczowe: John Rawls, prawa człowieka, polityczna koncepcja praw człowieka, uprawnienia, suwerenność państw

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(34)/2023, s. 72-86

DOI: https://doi.org/10.36280//AFPiFS.2023.1.72

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 321

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Uniwersytet Masaryka

Abstrakt w języku polskim: Artykuł analizuje eksplicytno-egzystencjalne uzasadnienie praw człowieka zaproponowane przez Roberta Alexy’ego. Autor niniejszego artykułu identyfikuje kilka problemów, które się z nim wiążą. Analiza eksplicytnego argumentu Alexy’ego wskazuje, że argument ten nie radzi sobie z problemem przejścia od faktów do norm. W szczególności nie wyjaśnia, dlaczego jego wymagania nie mogą zostać unieważnione przez jakiś inny powód moralny (na przykład zasadę użyteczności). Odpowiedź, którą Alexy proponuje w swoim argumencie egzystencjalnym, nie jest uznawana przez autora niniejszego artykułu za wystarczającą. Chociaż argument ten uzupełnia konieczne przesłanki normatywne, decyzja egzystencjalna preferowana przez Alexy’ego nie jest jedyną, konieczną. Można przyjąć, że dla wielu osób taka decyzja jest atrakcyjna. Jednak nawet jeśli przyjmiemy, że uzasadnienie eksplicytno-egzystencjalne jest w pewnym kontekście wiarygodne, to słuszne jest stosowanie go tylko do praw osób, a nie do praw istot ludzkich. W ostatniej części autor artykułu pokazuje, że twierdzenie, iż teoria ta może uzasadniać nawet prawa istot ludzkich, które nie są osobami, jest nie do obrony. [tłumaczenie Redakcja]

Słowa kluczowe: prawa człowieka, uzasadnienie, uzasadnienie eksplicytno-egzystencjalne, is-ought problem, uniwersalność praw człowieka

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 2(27)/2021, s. 5-15.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2021.2.5

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 425

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Uniwersytet Gdański

Abstrakt w języku polskim: Na przestrzeni ostatnich lat Rada WTO ds. Handlowych aspektów praw własności intelektualnej dostrzegła rosnące zaniepokojenie brakiem równowagi między ochroną własności intelektualnej a ochroną interesu publicznego. W szczególności odnosi się to do praw z patentów, które bez odpowiednich wyjątków i ograniczeń ochrony służą przede wszystkim ochronie korporacyjnych interesów przemysłu farmaceutycznego. Jednym z podstawowych środków, które mogą przyczynić się do zwiększenia zdolności reagowania na względy interesu publicznego przy określaniu granic ochrony własności intelektualnej determinujących dostęp do leków, jest możliwie szerokie stosowanie licencji przymusowych. Kolejnym możliwym do wykorzystania instrumentem jest proces interpretacji i implementacji Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS). Wspomniany proces winien bowiem służyć nie tylko wyjaśnieniu znaczenia postanowień lub określeniu intencji stron tego traktatu, ale również zmierzać do pogodzenia przyświecających mu konkurencyjnych celów i założeń. Potrzeba interpretacji i wdrażania postanowień Porozumienia TRIPS w sposób chroniący interes publiczny potwierdza obowiązek działania „w sposób sprzyjający dobru społecznemu i gospodarczemu”, o którym mowa w art. 7 Porozumienia. Ponadto art. 8 pozwala na przyjęcie „środków niezbędnych do ochrony zdrowia publicznego i żywienia oraz promowania interesu publicznego w sektorach o zasadniczym znaczeniu dla ich rozwoju społeczno-gospodarczego i technologicznego”. Dlatego w kontekście problemu dostępu do leków wymaga podkreślenia istotna rola praw człowieka jako instrumentu zapobiegania nadużywaniu praw własności intelektualnej i przywracania ich równowagi, z uwzględnieniem interesów zarówno beneficjentów ochrony, jak i ogółu społeczeństwa.

Słowa kluczowe: własność intelektualna, WTO, prawa człowieka, interes publiczny, patenty, dostęp do leków, TRIPS

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 3(24)/2020, s. 66-78.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.3.66

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 583

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Abstrakt: Artykuł opisuje sposoby, na jakie pojęcie refleksyjności może się wiązać z badaniami nad sprawiedliwością tranzycyjną. Na wstępie omawia się refleksyjne rozważania dotyczące stanu tego interdyscyplinarnego pola badawczego. Następnie charakteryzuje się spostrzeżenia dotyczące mechanizmów sprawiedliwości tranzycyjnej, ze szczególnym uwzględnieniem dyskusji na temat stosowania sankcji karnych. Na koniec artykuł obrazuje w jaki sposób tożsamość indywidualna i zbiorowa może ulegać w okresie tranzycji przeobrażeniom. W artykule stawia się tezę, że badanie sposobów rozliczeń z przeszłością jest par excellence refleksyjne, albowiem w ramach debaty podważa się nawet najbardziej podstawowe twierdzenia powiązane ze sprawiedliwością tranzycyjną.

Słowa kluczowe: prawa człowieka, prawo refleksyjne, refleksyjność, relatywizm kulturowy, rozliczenia z przeszłością, sprawiedliwość tranzycyjna, transformacja ustrojowa, uniwersalizm

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(11)/2015, s. 59-68.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 577