Artykuł naukowy
Statement of reasons for a dissenting opinion as a dialogical utterance on the example of selected rulings of the Polish Constitutional Tribunal
Uzasadnienie zdania odrębnego jako wypowiedź dialogiczna na przykładzie wybranych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego
Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 1(16)/2018, s. 69-82
Polish
Translated abstract
Artykuł przedstawia próbę ujęcia uzasadnienia zdania odrębnego jako wypowiedzi dialogicznej. U jego podstaw leży przekonanie, że zdanie odrębne, nawet pojmowane jako głos sprzeciwu wobec rozstrzygnięcia sądu, stanowi jakąś wobec niego reakcję, odpowiedź. Jest też silnym argumentem na rzecz twierdzenia, że w sali narad, w ramach składu orzekającego, w czasie rzeczywistym doszło do dialogu, którego śladów można poszukiwać w tekście uzasadnienia rozstrzygnięcia oraz uzasadnieniu zdania odrębnego. Punktem wyjścia analizy jest oczekiwanie, że przynajmniej niektóre wypowiedzi składające się na ich pisemne uzasadnienie będą nawiązywały do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu orzeczenia. Formy owego nawiązywania są przedmiotem niniejszego szkicu. W artykule przyjęto bowiem założenie, że cecha zdań odrębnych określona jako dialogiczność jest czymś więcej aniżeli jedynie przejawem osobistego stylu konstruowania wypowiedzi pisemnych przez jej autora. Artykuł, obok pokazania przejawów dialogiczności zdań odrębnych w praktyce Trybunału Konstytucyjnego zawiera próbę wyjaśnienia tych sytuacji, w których dane zdanie odrębne jest dialogiczne w stopniu niskim (co nie oznacza bynajmniej cechy waloryzowanej negatywnie). Artykuł przedstawia trzy czynniki tego rodzaju: uwarunkowania instytucjonalne związane z organizacją pracy składu orzekającego, potencjał argumentacyjny danej sprawy, wreszcie jej waga aksjologiczna.
Translated keywords
- zdanie odrębne
- wypowiedź dialogiczna
- dialog
- narada sędziowska
- uzasadnienie orzeczenia sądowego
- Trybunał Konstytucyjny
English
Abstract
This paper claims that the statement of reasons for a dissenting opinion is a dialogical utterance. Due to the limitations imposed by the secrecy of judicial deliberations it is impossible to describe the direct exchange of arguments between the members of a judicial panel. To some extent, however, we can assume that the presented opinion of the court and a dissenting opinion represent the end result of such deliberations. It is not the same, however, to call both of them examples of dialogue. Real-time dialogue consists of a multitude of utterances of people taking part in a discussion. In the case of the final statement of reasons of the judgment and of the dissenting opinion, the number of utterances is in general limited to two separate large blocks of sentences, each block being one utterance. For this reason we can distinguish between the notion of ‘dialogue’ and that of ‘dialogical utterance’. Such a distinction was proposed in Polish theory of literature in the 1970s by J. Lalewicz. According to Lalewicz, a dialogical utterance depends on the preceding opinion, and its main feature is the ability to become a reference to that opinion. Apart from presenting forms of dialogicality, the article aims to explain these forms by presenting features other than the personal style of legal writing of a given judge. Three factors that might explain the higher or lower level of dialogicality in dissenting opinions are presented. The first factor is of an institutional nature, that is, the way work in the court is organised. The second factor is what I call a potential for an argument. Finally, the third one is the axiological importance of a given case.
Keywords
- dissenting opinion
- dialogical utterance
- dialogue
- judicial deliberations
- statement of reasons for a court judgment
- Constitutional Tribunal
- legal disagreement
References
28 reference entries
References
-
Alexy, R. (1989). A Theory of Legal Argumentation: The Theory of Rational Discourse as Theory of Legal Justification. Oxford: Oxford University Press.
-
Bielska-Brodziak, A., Tobor, Z. (2013). Zdania odrębne w orzecznictwie podatkowym. Przegląd Podatkowy 9, 9–14.
-
Chajbos, K. (2013). Praca emocjonalna w zawodzie sędziego. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 75/1, 267–280.
-
Cross R., Harris, J.W. (1991). Precedent in English Law. Oxford: Clarendon Press.
-
Dowgiałło B., Rancew -Sikora, D., Wojciechowski, M. (2015). Emotional Labour of Judges. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 10/1, 97–109.
-
van Dijk, T.A. (2001). Dyskurs jako struktura i proces: praca zbi orowa. Warszawa: Wydawnictwo
-
Naukowe PWN.
-
Dworkin, R. (2006). Imperium prawa. Warszawa: Wolters Kluwer.
-
Dyrda, A. (2015). Spory prawnicze a pragmatyczność teorii prawa.
-
Principia 61–62, 259–282. van Eemeren, F.H., Grootendorst, R. (2000). Argumentation, Communication, and Fallacies. A Pragma – Dialectical Perspective. London–New York: Routledge.
-
Feldman, R., Warfield, T.A. (2010). Disagreement. Oxford: Oxford University Press.
-
Habermas, J. (1999). Teoria działania komunikacyjnego, t. 1. War szawa: Wydawnictwo Naukowe
-
Habermas, J. (2005). Faktyczność i obowiązywanie. Teoria dyskursu wobec zagadnień prawa i demokratycznego państwa prawnego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
-
Kaczmarek, P. (2014). Tożsamość prawnika jako wykonawcy roli zawodowej. Warszawa: LexisNexis.
-
Laffranque, J. (2003). Dissenting Opinion and Judicial Independence. Juridica International 8, 162– 172.
-
Lalewicz, J. (1975). Komunikacja językowa i literatura. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
-
Lipczyńska, M. (1969). Votum separatum we współczesnym polskim ustawodawstwie karnoprocesowym oraz w praktyce. In J. Fiema, W. Gutenkunst, S. Hubert ( Eds.), Studia prawnicze. Księga pamiątkowa ku czci prof. dra Witolda Świdy. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze.
-
Morawski, L. (1999). Główne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze PWN.
-
Raffaelli, R. (2017).
-
Dissenting Opinions in the Supreme Courts of the Member States, Parlament Europejski 2012, http://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document.html?reference=IPOL- JURI_ET(2012)462470, dostęp: 2.02.2017 r.
-
Stelmach, J., Brożek, B. (2004). Metody prawnicze. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze.
-
Stępień, M. (2010). Drogi przemiany „ duszy sędziowskiej”. Ku aretycznej koncepcji orzekania sądowego? In W. Staśkiewicz, T. Stawecki ( Eds.), Dyskrecjonalność w prawie. Warszawa: LexisNexis.
-
Solum, L. (2003). Virtue Jurisprudence. A Virtue-Centered Theory of Judging. Metaphilosophy 34/1– 2, 178–213.
-
Wittgenstein, L. (2004). Dociekania filozoficzne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
-
Wojciechowski, M. (2015). Epistemologia sporu w kontekście instytucji sędziowskiego zdania odrębnego. Acta Universitatis Wratislaviensis, Przegląd Prawa i Administracji CII, 253–268.
-
Rancew-Sikora, D. (2007). Analiza konwersacyjna jako metoda badania rozmów codziennych. Warszawa: Wydawnictwo Trio.
-
Zdziennicki, B. (1998). Zdania odrębne w orzecznictwie polskiego Trybunału Konstytucyjnego. In M. Zirk-Sadowski (Ed.), Prawo a uczestniczenie w kulturze. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
-
Zubik, M. (2006). (Ed.), Księga XXX -lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Warszawa: Biuro Trybunału Konstytucyjnego.
Publication information
Issue data
Issue nr 1(16)/2018
- Pages
- 69-82
- Published
How to cite
Bibliographic description and verified export formats.
Format AFPiFS
M. Wojciechowski, Statement of reasons for a dissenting opinion as a dialogical utterance on the example of selected rulings of the Polish Constitutional Tribunal, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 1(16)/2018, s. 69–82, DOI: 10.36280/afpifs.2018.1.69
ACM
[1] Maciej Wojciechowski. 2018. Statement of reasons for a dissenting opinion as a dialogical utterance on the example of selected rulings of the Polish Constitutional Tribunal. AFPiFS 1(16) (2018), 69–82. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.1.69
ACS
(1) Wojciechowski, M. Statement of Reasons for a Dissenting Opinion as a Dialogical Utterance on the Example of Selected Rulings of the Polish Constitutional Tribunal. AFPiFS 2018, No. 1(16), 69–82. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.1.69.
APA
Wojciechowski, M. (2018). Statement of reasons for a dissenting opinion as a dialogical utterance on the example of selected rulings of the Polish Constitutional Tribunal. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 1(16), 69–82. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.1.69
ABNT
WOJCIECHOWSKI, Maciej. Statement of reasons for a dissenting opinion as a dialogical utterance on the example of selected rulings of the Polish Constitutional Tribunal. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, n. 1(16), p. 69–82, 2018.
Chicago
Wojciechowski, Maciej. “Statement of Reasons for a Dissenting Opinion as a Dialogical Utterance on the Example of Selected Rulings of the Polish Constitutional Tribunal.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 1(16) (2018): 69–82. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.1.69.
Harvard
Wojciechowski, M. (2018) “Statement of reasons for a dissenting opinion as a dialogical utterance on the example of selected rulings of the Polish Constitutional Tribunal,” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 1(16), pp. 69–82. Available at: https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.1.69.
IEEE
[1] M. Wojciechowski, “Statement of reasons for a dissenting opinion as a dialogical utterance on the example of selected rulings of the Polish Constitutional Tribunal,” AFPiFS, no. 1(16), pp. 69–82, 2018, doi: 10.36280/afpifs.2018.1.69.
MLA
Wojciechowski, Maciej. “Statement of Reasons for a Dissenting Opinion as a Dialogical Utterance on the Example of Selected Rulings of the Polish Constitutional Tribunal.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 1(16), 2018, pp. 69–82, https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.1.69.
Turabian
Wojciechowski, Maciej. “Statement of Reasons for a Dissenting Opinion as a Dialogical Utterance on the Example of Selected Rulings of the Polish Constitutional Tribunal.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 1(16) (2018): 69–82. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.1.69.
Vancouver
1. Wojciechowski M. Statement of reasons for a dissenting opinion as a dialogical utterance on the example of selected rulings of the Polish Constitutional Tribunal. AFPiFS. 2018;1(16):69–82. doi:10.36280/afpifs.2018.1.69
OSCOLA
Maciej Wojciechowski, ‘Statement of reasons for a dissenting opinion as a dialogical utterance on the example of selected rulings of the Polish Constitutional Tribunal’ (2018) 1(16) AFPiFS 69 <https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.1.69>.