Research article
Poprawa zdrowia publicznego w skali globalnej: reagowanie na względy interesu publicznego w prawie własności intelektualnej
Improving Global Public Health: Responsiveness to Public Interest Considerations in Intellectual Property Law
Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 3(24)/2020, s. 66-78
polski
Abstrakt
Na przestrzeni ostatnich lat Rada WTO ds. Handlowych aspektów praw własności intelektualnej dostrzegła rosnące zaniepokojenie brakiem równowagi między ochroną własności intelektualnej a ochroną interesu publicznego. W szczególności odnosi się to do praw z patentów, które bez odpowiednich wyjątków i ograniczeń ochrony służą przede wszystkim ochronie korporacyjnych interesów przemysłu farmaceutycznego. Jednym z podstawowych środków, które mogą przyczynić się do zwiększenia zdolności reagowania na względy interesu publicznego przy określaniu granic ochrony własności intelektualnej determinujących dostęp do leków, jest możliwie szerokie stosowanie licencji przymusowych. Kolejnym możliwym do wykorzystania instrumentem jest proces interpretacji i implementacji Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS). Wspomniany proces winien bowiem służyć nie tylko wyjaśnieniu znaczenia postanowień lub określeniu intencji stron tego traktatu, ale również zmierzać do pogodzenia przyświecających mu konkurencyjnych celów i założeń. Potrzeba interpretacji i wdrażania postanowień Porozumienia TRIPS w sposób chroniący interes publiczny potwierdza obowiązek działania „w sposób sprzyjający dobru społecznemu i gospodarczemu”, o którym mowa w art. 7 Porozumienia. Ponadto art. 8 pozwala na przyjęcie „środków niezbędnych do ochrony zdrowia publicznego i żywienia oraz promowania interesu publicznego w sektorach o zasadniczym znaczeniu dla ich rozwoju społeczno-gospodarczego i technologicznego”. Dlatego w kontekście problemu dostępu do leków wymaga podkreślenia istotna rola praw człowieka jako instrumentu zapobiegania nadużywaniu praw własności intelektualnej i przywracania ich równowagi, z uwzględnieniem interesów zarówno beneficjentów ochrony, jak i ogółu społeczeństwa.
Słowa kluczowe
- własność intelektualna
- WTO
- prawa człowieka
- interes publiczny
- patenty
- dostęp do leków
- TRIPS
angielski
Abstract
Over the past few years the WTO Council for Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights recognized the growing concern over an imbalance between intellectual property and public interest. With regard to health technologies in particular, without sufficient use of balancing exceptions and limitations, patents and related monopoly rights primarily serve to protect corporate interests of the pharmaceutical industry. The broadest possible use of compulsory licenses is one of the essential measures that can contribute to increase in responsiveness to public interest considerations in defining the boundaries of the IP-related components that determine access to medicines. Another instrument is the process of interpretation and implementation of the Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights Agreement (TRIPS), which aims not only at clarifying the meaning of the provisions or determining the intentions of the parties to this treaty, but sets sights on reconciling its competing objectives. The need to interpret and implement the TRIPS Agreement in a way that protects public interest is confirmed by the obligation of acting “in a manner conducive to social and economic welfare” under Article 7 of the Agreement. Moreover, Article 8 allows to adopt “measures necessary to protect public health and nutrition, and to promote the public interest in sectors of vital importance to their socio-economic and technological development”. Therefore, in the context of the problem of access to medicines, the important role of human rights as an instrument for the prevention of abuse of intellectual property rights and the restoration of their balance, taking into account the interests of both the beneficiaries of protection and the general public, should be emphasized.
Keywords
- intellectual property
- WTO
- human rights
- public interest
- patents
- access to medicines
- TRIPS
Bibliografia
74 pozycji bibliograficznych
Literatura
-
Barczewski, M. (2016). Intellectual Property Rights in the WTO and Access to Medicines. Gdańsk: Gdańsk University Press.
-
Barczewski, M. (2016). Własność intelektualna na tle teorii sprawiedliwości Johna Rawlsa. Gdańskie Studia Prawnicze 35.
-
Barczewski, M., Pyć, D. (2013). Intellectual property and sustainable development: a distributive justice perspective. In: G. Dinwoodie (ed.), Methods and Perspectives in Intellectual Property. Cheltenham-Northampton: Edward Elgar Publishing.
-
Barczewski, M., Sykuna, S. (2012). ACTA – geneza i podstawowe problemy. Państwo i Prawo 4.
-
Barczewski, M., Sykuna, S. (2012). ACTA and access to medicines in the perspective of theory of hard cases. In: J. Rosén (ed.), Intellectual Property at the Crossroads of Trade. Cheltenham- Northampton Edward Elgar Publishing.
-
Boć, J. (red.) (2000). Prawo administracyjne. Wrocław: Kolonia Limited.
-
Bogucka, I., Pietrzykowski, T. (2015). Etyka w administracji publicznej. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
-
Borkowski, A. (2012). Interes publiczny a partnerstwo publiczno – prawne. In: Prawne aspekty prywatyzacji. Wrocław: Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa.
-
Chon, M. (2006). Intellectual Property and the Development Divide. Cardozo Law Review 6.
-
Colm, G. (1962). The Public Interest: Essential Key to Public Policy. In: C.J. Friedrich (ed.), The Public Interest. New York: Atherton Press.
-
Davies, G. (2002). Copyright and the Public Interest. London: Sweet & Maxwell Ltd.
-
de Carvalho Pires, N. (2010). The TRIPS Regime of Patent Rights. New York: Kluwer Law International.
-
Elliott, R. (2001). TRIPS and Rights: International Human Rights Law, Access to Medicines, and the Interpretation of the WTO Agreement on Trade -Related Aspects of Intellectual Property Rights. South Africa: AIDS Law Project.
-
Galvão, J. (2005). Brazil and Access to HIV/AIDS Drugs: A Question of Human Rights and Public Health. American Journal of Public Health 7.
-
Geiger, Ch. (2004). Fundamental Rights, a Safeguard for the Coherence of Intellectual Property Law?. International Review of Intellectual Property and Competition Law 35.
-
Gizbert-Studnicki, T. (1985). Wykładnia celowościowa. Studia Prawnicze 3-4.
-
Góral, L. (2010). Interes publiczny jako przesł anka ingerencji państwa w sferę funkcjonowania rynku bankowego w Polsce i we Francji. Studia Prawno-Ekonomiczne 82.
-
Hedemann, J. (1933). Die Flucht in die Generalklauseln. Eine Gefahr für Recht und Staat. Tübingen: Mohr.
-
Held, V. (1970). The Public Interest and Individual Interests. New York: Basic Books.
-
Helfer, L.R. (2003). Human Rights and Intellectual Property: Conflict or Coexistence?. Minnesota Journal of Law, Science & Technology 5.
-
Herman, M., Sykuna, S. (eds.) (2016). Wykładnia prawa. Tradycj a i perspektywy. Warszawa: C.H. Beck.
-
Hestermeyer, H. (2007). Human Rights and the WTO: The Case of Patents and Access to Medicines. Oxford: Oxford University Press.
-
Kameri-Mbote, P., Otieno -Obek, J. (2009). Genetic use restrictio n technologies and sustainable development in eastern and southern Africa. In: R. Meléndez -Ortiz, P. Roffe (eds.), Intellectual Property and Sustainable Development. Development Agendas in a Changing World. Cheltenham-Northampton: Edward Elgar Publishing.
-
Komierzyńska, E., Zdyb, M. (2016). Klauzula interesu publicznego w działaniach administracji publicznej. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska 2.
-
Lee, D.E. (2005). Freedom vs. Intervention: Six Tough Cases: Six Hard Cases. Lanham: Rowman & Littlefield Publishers.
-
Leszczyński, L. (1986). Klauzule generalne w stosowaniu prawa. Lublin: UMCS.
-
Leszczyński, L. (2000). Tworzenie generalnych klauzul odsyłających. Lublin: UMCS.
-
Leszczyński, L. (2016). Klauzule generalne odsyłające – ujęcie teoretycznoprawne. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska 2.
-
Leszczyński, L., Wojciechowski, B., Zirk -Sadowski, M. (2012). Wykładnia w prawie administracyjnym. In: R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (eds.), System prawa administracyjnego. Warszawa: C.H. Beck.
-
Maskus, K.E. (2000). Intellectual Property Rights in the Global Economy. Washington DC: Peterson
-
Institute for International Economics.
-
Matthews, D. (2005). TRIPS Flexibilities and Access to Medicines in Developing Countries: The Problem with Technical Assistance and Free Trade Agreements. European Intellectual Property Review 11.
-
Matthews, D. (2011). When Framing Meet s Law: Using Human Rights as a Practical Instrument to Facilitate Access to Medicines in Developing Countries. The WIPO Journal 2.
-
Michalak, A. (2012). Interes publiczny i jego oddziaływanie na powstanie, treść i wykonywanie praw własności intelektualnej. Warszawa: C.H. Beck.
-
Michalska, J. (2015). Znaczenie interesu p ublicznego w zakresie realizacji prawa do petycji. In: R. Balicki, M. Jabłoński (eds.), Teoretyczne i praktyczne aspekty realizacji prawa petycji. Wrocław: Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa.
-
Modliński, E. (1932 ). Pojęcie interesu publicznego w prawie administracyjnym. Warszawa: Polski
-
Instytut Prawa Administracyjnego im. Kazimierza Wielkiego.
-
Montgomery, J.D. (1962). Public Interest in Ideologies o f National Development. In: C.J. Friedrich (ed.), The Public Interest. New York: Atherton Press.
-
Morawski, L. (2006). Zasady wykładni prawa. Toruń: TNOIK.
-
Nawrot, J. (2014). Interes publiczny. In: A. Powałowski (ed.), Leksykon prawa gospodarczego publicznego. 100 podstawowych pojęć. Warszawa: C.H. Beck.
-
Opałek, K., Wróblewski, J. (1969). Zagadnienia teorii prawa, Warszawa: PWN.
-
Picciotto, S. (2003). Private Rights vs. Public Interests in the TRIPS Agreement. In: Proceedings of the Annual Meeting (American Society of International Law). Cambridge: Cambridge University Press.
-
Płeszka, K. (1996). Uzasadnianie decyzji interpretacyjnych przez ich konsekwencje. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.
-
Płeszka, K. (2010). Wykładnia rozszerzająca. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
-
Płeszka, K., Gizbert-Studnicki, T. (1984). Dwa ujęcia wykładni. Próba konfrontacji. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego 20.
-
Reichman, J.H. (2008). Universal Minimum Standards of Intellectual Property Protection under the TRIPS Component of the WTO Agreement. In: C. M. Correa, A. A. Yusuf (eds.), Intellectual Property and International Trade: The TRIPS Agreement. New York: Kluwer Law International.
-
Roffe, P. (2005). Resource Book on TRIPS and Development. New York: UNCTAD.
-
Sarkowicz, R. (1994). Poziomowa interpretacja tekstu prawnego. Kraków: Uniwersytet Jagielloński.
-
Seuba, X. (2010). Mainstreaming the TRIPS and human rights interactions. In: C.M. Correa (ed.), Research Handbook on the Protection of Intellectual Property under WTO Rules. Cheltenham- Northampton: Edward Elgar Publishing.
-
Slade, A. (2016). The Objectives and Principles of the WTO TRIPS Agreement: A Detailed Anatomy. Osgoode Hall Law Journal 53.
-
Smolak, M. (2012). Wykładnia celowościowa z pers pektywy pragmatycznej. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
-
Stefaniuk, M. (2014). “Ważny interes (publiczny, społeczny, państwa)” jako warunek odstępstwa od zasady zachowania odpowiedniej vacatio legis. In: M. Aleksandrowicz, A. Jamróz, L. Jamróz (eds.), Demokratyczne państwo prawa. Zagadnienia wybrane. Białystok: Temida 2.
-
Sykuna, S. (2016). Wy konywanie zadań publicznych. In: R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (eds.), System Prawa Administracyjnego. Warszawa: C.H. Beck.
-
Sykuna, S., Zajadło, J. (2004). „Sprawy konstytucyjne” w integralnej filozofii prawa Ronalda Dworkina. Gdańskie Studia Prawnicze 12.
-
Sykuna, S., Zajadło, J. (2013). Towards a New Theory of Hard Cases. In: B. Wojciechowski, K. Cern, P. Juchacz (e ds.), Legal Rules, Moral Norms and Democratic Principles. Frankfurt am Main: Peter Lang.
-
Torremans, P.L.C. (2008). Copyright (and Other Intellectual Property Rights) as a Human Right. In: P.L.C. Torremans (ed.), Intellectual Property and Human Rights. New York: Kluwer Law International.
-
Watal, J. (2001). Intellectual property rights in the WTO and developing countries. New York: Kluwer Law International.
-
Wojciechowski, B. (2004). Rozstrzyganie tzw. trudnych przypadków poprzez odwołanie się do odpowiedzialności moralnej. Studia Prawno-Ekonomiczne 70.
-
Wróblewski, J (1990). Rozumienie prawa i jego wykładnia. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
-
Wyrzykowski, M. (1986). Pojęcie interesu społecznego w prawie administracyjnym. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
-
Xiong, P. (2012). An International Law Perspective on the Protection of Human Rights in the TRIPS Agreement. An Interpretation of the TRIPS Agreement in Rel ation to the Right to Health. Lejda: Martinus Nijhoff.
-
Yu, P.K. (2007). Reconceptualizing Intellectual Property Interests in a Human Rights Framework. U.C. Davis Law Review 40.
-
Yu, P.K. (2009). The Objectives and Principles of the TRIPS Agreement. Houston Law Review 46.
-
Yu, P.K. (2012). Intellectual Property an d Human Rights in the Nonmultilateral Era. Florida Law Review 4.
-
Yusuf, A. (2008). TRIPS: Background, Principles and General Provisions. In: C. M. Correa, A. A. Yusuf (eds.), Intellectual Property and International Trade: The TRIPS Agreement. New York: Kluwer Law International.
-
Zajadło, J. (2008). Po co prawnikom filozofia prawa?. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
-
Zajadło, J. (2008). Prawo kontra medycyna. In: J. Zajadło (ed.), Fascynujące ścieżki filozofii prawa. Warszawa: LexisNexis.
-
Zieliński, M. (1996). Współczesne problemy wykładni prawa. Państwo i Prawo 8-9.
-
Zieliński, M. (2017). Wykładnia prawa. Zasady -Reguły-Wskazówki. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
-
Ziembiński, Z. (1980). Problemy podstawowe prawoznawstwa. Warszawa: PWN.
-
Ziembiński, Z. (1989). Stan dyskusji nad problematyką klauzul generalnych. Państwo i Prawo 3.
-
Zirk-Sadowski, M. (2006). Wprowadzenie. In: R. Dworkin, Imperium prawa. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
-
Żurawik, A. (2013). „Interes publiczny”, „interes społeczny” i „interes społecznie uzasadniony”. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2.
-
Żurawik, A. (2013). Interes publiczny w prawie gospodarczym. Warszawa: C.H. Beck.
Informacje o publikacji
Dane wydania
Numer nr 3(24)/2020
- Strony
- 66-78
- Opublikowano
Jak cytować
Opis bibliograficzny i zweryfikowane formaty eksportowe.
Format AFPiFS
M. Barczewski, S. Sykuna, Poprawa zdrowia publicznego w skali globalnej: reagowanie na względy interesu publicznego w prawie własności intelektualnej, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 3(24)/2020, s. 66–78, DOI: 10.36280/afpifs.2020.3.66
ACM
[1] Maciej Barczewski and Sebastian Sykuna. 2020. Poprawa zdrowia publicznego w skali globalnej: reagowanie na względy interesu publicznego w prawie własności intelektualnej. AFPiFS 3(24) (2020), 66–78. https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.66
ACS
(1) Barczewski, M.; Sykuna, S. Poprawa zdrowia publicznego w skali globalnej: reagowanie na względy interesu publicznego w prawie własności intelektualnej. AFPiFS 2020, No. 3(24), 66–78. https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.66.
APA
Barczewski, M., & Sykuna, S. (2020). Poprawa zdrowia publicznego w skali globalnej: reagowanie na względy interesu publicznego w prawie własności intelektualnej. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 3(24), 66–78. https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.66
ABNT
BARCZEWSKI, Maciej; SYKUNA, Sebastian. Poprawa zdrowia publicznego w skali globalnej: reagowanie na względy interesu publicznego w prawie własności intelektualnej. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, n. 3(24), p. 66–78, 2020.
Chicago
Barczewski, Maciej, and Sebastian Sykuna. “Poprawa zdrowia publicznego w skali globalnej: reagowanie na względy interesu publicznego w prawie własności intelektualnej.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3(24) (2020): 66–78. https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.66.
Harvard
Barczewski, M. and Sykuna, S. (2020) “Poprawa zdrowia publicznego w skali globalnej: reagowanie na względy interesu publicznego w prawie własności intelektualnej,” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 3(24), pp. 66–78. Available at: https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.66.
IEEE
[1] M. Barczewski and S. Sykuna, “Poprawa zdrowia publicznego w skali globalnej: reagowanie na względy interesu publicznego w prawie własności intelektualnej,” AFPiFS, no. 3(24), pp. 66–78, 2020, doi: 10.36280/afpifs.2020.3.66.
MLA
Barczewski, Maciej, and Sebastian Sykuna. “Poprawa zdrowia publicznego w skali globalnej: reagowanie na względy interesu publicznego w prawie własności intelektualnej.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3(24), 2020, pp. 66–78, https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.66.
Turabian
Barczewski, Maciej, and Sebastian Sykuna. “Poprawa zdrowia publicznego w skali globalnej: reagowanie na względy interesu publicznego w prawie własności intelektualnej.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3(24) (2020): 66–78. https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.66.
Vancouver
1. Barczewski M, Sykuna S. Poprawa zdrowia publicznego w skali globalnej: reagowanie na względy interesu publicznego w prawie własności intelektualnej. AFPiFS. 2020;3(24):66–78. doi:10.36280/afpifs.2020.3.66
OSCOLA
Maciej Barczewski and Sebastian Sykuna, ‘Poprawa zdrowia publicznego w skali globalnej: reagowanie na względy interesu publicznego w prawie własności intelektualnej’ (2020) 3(24) AFPiFS 66 <https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.66>.