Natural Law Within the Radical Enlightenment

Michał Wendland

doi:10.36280/afpifs.2020.4.91

Artykuł naukowy

Natural Law Within the Radical Enlightenment

Michał Wendland

Prawo naturalne w ramach radykalnego oświecenia

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 4(25)/2020, s. 91-102

DOI 10.36280/afpifs.2020.4.91 ↗

Issue: nr 4(25)/2020
Pages: 91-102
Published: 2020
Article language: English

Polish

Translated abstract

Główna różnica pomiędzy klasycznymi (zarówno antycznymi jak I średniowiecznymi) a nowożytnymi koncepcjami prawa naturalnego dotyczy założenia o jego nadprzyrodzonym (boskim) źródle. Wczesnonowożytne propozycje filozoficzne wykazywały skłonność do kwestionowania i stopniowego odrzucenia Boga lub jakiegoś innego bytu metafizycznego jako źródła prawa naturalnego. Niektórzy współcześni myśliciele (m.in. Bobbio, Habermas) określają to zjawisko jako przejście (modernizację, racjonalizację, „upozytywnienie”) od tradycyjnego prawa naturalnego w kierunku uprawnień naturalnych i praw człowieka. Można wyróżnić przynajmniej trzy główne podejścia do problemu prawa naturalnego w XVII i XVIII wieku, a każde z nich było bardziej radykalne: Grocjusz ośmielił się rozważać prawo naturalne „tak, jak gdyby Boga nie było”. Filozofowie wczesnego oświecenia (m.in. Hobbes, Locke, Montesquieu, Voltaire) byli może bardziej odważni, ale byli jednak deistami, toteż „Istota Najwyższa” w ich pismach wciąż odgrywa rolę uzasadnienia prawa naturalnego. Celem niniejszego artykułu jest prześledzenie najbardziej radykalnych zapatrywań na problem prawa naturalnego reprezentowanych przez częściowo zapomnianych i niedocenionych francuskich materialistów (La Mettrie, Diderot, Holbach, Mably, Condorcet). Wszyscy oni należeli do ruchu, określanego przez J. Israela jako „radykalne oświecenie”, toteż byli materialistami i ateistami, zaś naturę i prawo naturalne ujmowali jako coś zupełnie niezależnego od Boga czy innych bytów nadprzyrodzonych. W przeciwieństwie do ich starszych kolegów, ci radykalni filozofowie formułowali również postulaty równości (także wobec kobiet i mniejszości etnicznych), pełnej emancypacji i sprawiedliwości społecznej. W tym tekście omawiana jest interpretacja prawa naturalnego w ramach radykalnego oświecenia, jak również niektóre polityczne konsekwencje tej interpretacji w czasie rewolucji francuskiej. Poglądy filozoficzne Diderota, Holbacha, Mably’ego czy Condorceta, silnie materialistyczne, postępowe i ateistyczne, były postrzegane jako politycznie niebezpieczne. Wszystkie rewolucyjne próby realizacji tych ideałów w praktyce społecznej i politycznej zakończyły się niepowodzeniem. Aczkolwiek zostały odrzucone, to jednak powróciły w XIX i XX wieku w ramach debaty nad prawami człowieka.

Translated keywords

prawo naturalne
radykalne oświecenie
nowożytność
materializm
naturalizm etyczny

English

Abstract

The main difference between classical (both ancient and medieval) and modern concepts of natural law lies in the assumption of its supernatural (divine) foundation. Early modern philosophical concepts tend to undermine and gradually to deny God or some other metaphysical entity as the source of natural law. Some contemporary scholars (e.g. Habermas, Bobbio) define this process as transition (modernization, rationalization, Positivisierung) of traditional natural law towards the idea of natural rights and human rights. We can distinguish at least three main schools of natural law during the 17th and 18th centuries, each one more radical than the others: de Groot dares to consider the natural law “as if there were no God”. The philosophers of early Enlightenment (e.g. Hobbes, Locke, Montesquieu, Voltaire) were perhaps more daring, nevertheless they were all deists and the “Supreme Being” still validates natural law in their writings. The article aims to examine the most radical view on natural law, i.e. partly forgotten and underestimated ideas of French materialists: La Mettrie, Diderot, Holbach, Mably, and Condorcet. For they were all thinkers of the radical Enlightenment (J. Israel), all of them were materialists and atheists, and they perceived the nature and natural law as completely separated from God or other supernatural being. Unlike their older colleagues, these radical philosophers demanded equality (for women and ethnical minorities as well), emancipation, and social justice for all classes. This papers describes the idea of natural law within the radical Enlightenment movement, and investigates some political consequences of this interpretation during the French Revolution. While strongly materialistic, progressive, and atheist, the ideas of Diderot, Holbach, Mably, and Condorcet were also perceived as politically dangerous. All revolutionary attempts to put these ideas into political and social practice have failed. Finally, these ideas were refuted, but they returned during the 19th- and 20th-century debates on human rights.

Keywords

natural law
radical Enlightenment
modernity
materialism
ethical naturalism

Full text PDF How to cite

References

27 reference entries

References

Baszkiewicz, J. (1976). Robespierre. Wrocław: Ossolineum.
Chlewicki, M. (2015). Osiemnastowieczna idea religii naturalnej i jej współczesne formy. Colloquium Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych 5, 7–18.
Condorcet, N. de, (1957). Szkic obrazu postępu ducha ludzkiego poprzez dzieje. Warszawa: PWN.
Daston, L., Stolleis, M. (2016). Natural Law and Laws of Nature in Early Modern Europe. Jurisprudence, Theology, Moral, and Natural Philosophy. New York: Routledge.
Diderot, D. (2012). Political Writings. Cambridge: Cambridge University Press.
Finnis, J. (2012). Natural Law: Its Past and Its Present. American Journal of Jurisprudence 57, 81–101.
Friedeburg, R. von, (2016). The Rise of Natural L aw in the Early Modern Period. In U.L. Lehner, R. Muller (Eds.), The Oxford Handbook of Early Modern Theology, 1600 -1800. Oxford: Oxford University Press.
Godineau, D. (1998). The Women of Paris and Their French Revolution. Berkeley: University of California Press.
Habermas, J. (1983). Teoria i praktyka. Warszawa: PIW.
Habermas, J. (1998). Modernizm – niedokończony projekt. In R. Nycz (Ed.), Postmodernizm. Antologia przekładów. Kraków: Baron i Suszczyński.
Hochstrasser, T.J. (2000). Natural Law Theories in the Early Enlightenment. Cambride: Cambridge University Press.
Hochstrasser, T.J., Schröder, P. (2003). Early Modern Natural Law Theories: Context and Strategies in the Early Enlightenment. Dordrecht-Boston-Londyn: Springer.
Holbach, P.H. d’, (1957). System przyrody, t. II. Warszawa: PWN.
Israel, J. (2001). Radical Enlightenment. Philosophy and the Making of Modernity. Oxford: Oxford University Press.
Israel, J. (2006). Enlightenment Contested: Philosophy, Modernity, and Emancipation of Man. Oxford: Oxford University Press.
Israel, J. (2011). Democratic Enlightenment: Philosophy, Revolution, and Human Rights 1750 -1790. Oxford: Oxford University Press.
Jacobs, J.A. (2012). Reason, Religion, and Natural Law: From Plato to Spinoza. Oxford: Oxford University Press.
La Mettrie, J.O. de, (1953). Człowiek-maszyna. Warszawa: PWN.
Mably, G.B. de, (1956). Pisma wybrane. Warszawa: PWN.
Maciejewski, M. (2015). Doktrynalne ujęcie relacji prawo naturalne – prawo stanowione od starożytności do czasów oświecenia. Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa 8/2, 108– 132.
Saint-Just, A. (1984). Œuvres complètes. Paris: Editions Lebovici.
Thompson, A. (2014). French Eighteenth -Century Materialists and Natural Law. History of European Ideas 42/2, 243–255.
Tokarczyk, R. (1999). Historia filozofii prawa w retrospektywie prawa natury. Białystok: Temida.
Wojtyszyn, R. (2007). Szkoła prawa natury – od Hugona Grocjusza do Johna Locke’a. Studia Erasmiana Wratislaviensia 2007/I, 49–63.
Voltaire. (1877). Œuvres complète de Voltaire, t. 10. Paris: Garnier.
Voltaire. (1956). Elementy filozofii Newtona. Warszawa: PWN.
Wróblewski, J. (1985). Teoria racjonalnego tworzenia prawa. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Publication information

Author and affiliation

Michał Wendland

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

ORCID: https://orcid.org/0000-0003-2454-6836

Issue data

Issue nr 4(25)/2020

Pages: 91-102
Published: 2020
DOI: 10.36280/afpifs.2020.4.91
PDF: Full text PDF

AccessOtwarty LicenceCC BY 4.0 ↗

How to cite

Bibliographic description and verified export formats.

Format AFPiFS

M. Wendland, Natural Law Within the Radical Enlightenment, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 4(25)/2020, s. 91–102, DOI: 10.36280/afpifs.2020.4.91

Export citation data

[ref-001] Baszkiewicz, J. (1976). Robespierre. Wrocław: Ossolineum.

[ref-002] Chlewicki, M. (2015). Osiemnastowieczna idea religii naturalnej i jej współczesne formy. Colloquium Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych 5, 7–18.

[ref-003] Condorcet, N. de, (1957). Szkic obrazu postępu ducha ludzkiego poprzez dzieje. Warszawa: PWN.

[ref-004] Daston, L., Stolleis, M. (2016). Natural Law and Laws of Nature in Early Modern Europe. Jurisprudence, Theology, Moral, and Natural Philosophy. New York: Routledge.

[ref-005] Diderot, D. (2012). Political Writings. Cambridge: Cambridge University Press.

[ref-006] Finnis, J. (2012). Natural Law: Its Past and Its Present. American Journal of Jurisprudence 57, 81–101.

[ref-007] Friedeburg, R. von, (2016). The Rise of Natural L aw in the Early Modern Period. In U.L. Lehner, R. Muller (Eds.), The Oxford Handbook of Early Modern Theology, 1600 -1800. Oxford: Oxford University Press.

[ref-008] Godineau, D. (1998). The Women of Paris and Their French Revolution. Berkeley: University of California Press.

[ref-009] Habermas, J. (1983). Teoria i praktyka. Warszawa: PIW.

[ref-010] Habermas, J. (1998). Modernizm – niedokończony projekt. In R. Nycz (Ed.), Postmodernizm. Antologia przekładów. Kraków: Baron i Suszczyński.

[ref-011] Hochstrasser, T.J. (2000). Natural Law Theories in the Early Enlightenment. Cambride: Cambridge University Press.

[ref-012] Hochstrasser, T.J., Schröder, P. (2003). Early Modern Natural Law Theories: Context and Strategies in the Early Enlightenment. Dordrecht-Boston-Londyn: Springer.

[ref-013] Holbach, P.H. d’, (1957). System przyrody, t. II. Warszawa: PWN.

[ref-014] Israel, J. (2001). Radical Enlightenment. Philosophy and the Making of Modernity. Oxford: Oxford University Press.

[ref-015] Israel, J. (2006). Enlightenment Contested: Philosophy, Modernity, and Emancipation of Man. Oxford: Oxford University Press.

[ref-016] Israel, J. (2011). Democratic Enlightenment: Philosophy, Revolution, and Human Rights 1750 -1790. Oxford: Oxford University Press.

[ref-017] Jacobs, J.A. (2012). Reason, Religion, and Natural Law: From Plato to Spinoza. Oxford: Oxford University Press.

[ref-018] La Mettrie, J.O. de, (1953). Człowiek-maszyna. Warszawa: PWN.

[ref-019] Mably, G.B. de, (1956). Pisma wybrane. Warszawa: PWN.

[ref-020] Maciejewski, M. (2015). Doktrynalne ujęcie relacji prawo naturalne – prawo stanowione od starożytności do czasów oświecenia. Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa 8/2, 108– 132.

[ref-021] Saint-Just, A. (1984). Œuvres complètes. Paris: Editions Lebovici.

[ref-022] Thompson, A. (2014). French Eighteenth -Century Materialists and Natural Law. History of European Ideas 42/2, 243–255.

[ref-023] Tokarczyk, R. (1999). Historia filozofii prawa w retrospektywie prawa natury. Białystok: Temida.

[ref-024] Wojtyszyn, R. (2007). Szkoła prawa natury – od Hugona Grocjusza do Johna Locke’a. Studia Erasmiana Wratislaviensia 2007/I, 49–63.

[ref-025] Voltaire. (1877). Œuvres complète de Voltaire, t. 10. Paris: Garnier.

[ref-026] Voltaire. (1956). Elementy filozofii Newtona. Warszawa: PWN.

[ref-027] Wróblewski, J. (1985). Teoria racjonalnego tworzenia prawa. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Natural Law Within the Radical Enlightenment

Translated abstract

Translated keywords

Abstract

Keywords

References

References

Publication information

Michał Wendland

Issue nr 4(25)/2020

How to cite

Format AFPiFS

ACM

ACS

APA

ABNT

Chicago

Harvard

IEEE

MLA

Turabian

Vancouver

OSCOLA

Export citation data