Archiwum Filozofii Prawa
i Filozofii Społecznej Journal of the Polish Section of IVR ISSN 2082-3304 Logo Polskiej Sekcji IVR Polska Sekcja IVR ↗

Research article

The forgotten genocide. Extermination of the Crimean Tatars

Article authors
  1. Jacek Sobczak
  2. Ksenia Kakareko
  3. Maria Gołda-Sobczak

The forgotten genocide. Extermination of the Crimean Tatars

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 3(44)/2025, s. 119-137

DOI 10.36280/afpifs.2025.3.119 ↗
Issue
nr 3(44)/2025
Pages
119-137
Published
Article language
English

Polish

Translated abstract

Zamiarem autorów było przeanalizowanie działań organów władzy ZSRR w 1944 r. na Krymie wobec zamieszkałej tam ludności tatarskiej. Sformułowali przy tym tezę, że działania te zakwalifikować można jako ludobójstwo. Punktem wyjścia dla rozważań stała się analiza koncepcji R. Lemkina, który jako pierwszy posłużył się terminem „ludobójstwo” (genocid), opisując jego techniki, środki, cele i przyczyny. Dostrzeżono także pojawienie się w późniejszym czasie innych koncepcji odnoszących się do eksterminacji ludności, zauważając, że rozważania R. Lemkina legły u podstaw Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa. Przeanalizowano treść tej Konwencji oraz związany z nią dorobek Międzynarodowego Trybunału Karnego. W toku badań posłużono się w pierwszym rzędzie metodą formalno-dogmatyczną, zarówno w odniesieniu do wywodów R. Lemkina, jak i dokonując wykładni Konwencji, a także referując stanowisko Międzynarodowego Trybunału Karnego. Dokonując analizy językowej sięgnięto, choć w ograniczonym zakresie do metody hermeneutycznej, a w zakresie ocen działania aparatu represji ZSRR do metody aksjologicznego badania prawa. Przeprowadzone badania pozwoliło na sformułowanie wniosku, że deportacja ludności Tatarskiej z Krymu w 1944 r. wyczerpała wszelkie znamiona ludobójstwa.

Translated keywords

  • ludobójstwo
  • Konwencja w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa
  • Tatarzy
  • Krym
  • deportacja
  • eksterminacja

English

Abstract

The present study was motivated by the authors’ intention to analyse the actions of the USSR authorities in 1944 in Crimea against the local Tatar population. The central thesis of the study is that these actions can be classified as genocide. The study’s starting point is an analysis of the concept of R. Lemkin, who was the first to use the term “genocide”, describing its techniques, means, goals and causes. It is also noted that, in the subsequent period, there emerged a number of concepts related to extermination of populations, with the considerations of R. Lemkin being identified as the foundation for the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide. The contents of this Convention and the related achievements of the International Criminal Court are analysed. The formal-doctrinal legal method is the primary approach used in the research, both in relation to R. Lemkin’s arguments and in the context of interpreting the Convention, as well as in reporting on the views of the International Criminal Court. The linguistic analysis employs the hermeneutic method, albeit to a limited extent, while in the assessment of the operation of the USSR’s repression apparatus, the axiological method of examining law is utilized. The research findings allow for formulating the conclusion that the deportation of the Tatar population from Crimea in 1944 exhibited all the features of the crime of genocide.

Keywords

  • genocide
  • Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide
  • Tatars
  • Crimea
  • deportation
  • extermination
Full text PDF How to cite

References

64 reference entries

References

  1. Akhavan P., The International Criminal Tribunal for Rwanda: The Politics and Pragmatics of Punish-ment, "The American Journal of International Law" 1996, no. 3, pp. 501—510.

  2. Bartuś A., Rafał Lemkin — zapomniany polski prawnik [in:] Krwawy cień genocydu, part 2: Ludobój-stwa - pamięć, dyskurs, edukacja, eds. B. Machul-TeIus, U. Markowska-Manista, L.M. Nijakow-ski, Warszawa 201 7, pp. 103—128.

  3. Bekirova G. [6eKipoBa Krimski Tatari 1941-1991. (Dosid politicznoj istorii) [KPUMCbKi mamapu 1941—1991. (Aocniô nonimuq,H0î icmopil)], Simferopol 2008.

  4. Bergen D.L., War and genocide. A concise history of the Holocaust, Rowman & Littlefield, Lanham 2003.

  5. Broshevan V., Tygliyan P. [6POUjeBaH B., TbłrJIV1*H n.], Izgnanie i wozwroszcenie [ľ132HaHue u 8038paugeŕłue], Symfopol 1994.

  6. Bugaj N.E [byrałh H.O.), Deportacii krymskich Tatar w 1944 g. [Aenopmauun KPb1MCKUX mamap 8 1944 "Ukrainskiy Istoricheskiy Zhurnal” [«YKpaVIHCKVIV1 >KypHan»] 1992, no 1, pp. 70-83.

  7. Bugaj N.F. [byrah H.O.], Ł. Beria - J. Stalinu: „Sogłasno Waszemu ukazaniu" [n. 6epuR — n. CmanuHY.• «CoanacH0 Bau.łeMY YKa3aHuło...»], Moscow 1995.

  8. Bugaj N.F. [byraG1 H Turki iz Meschetii: dołgij put k reabilitacii (1944—1994) [TYPKu u3 Mecxemuu: ôoneučl nymb K pea6unumaquu (1944-1994)], Moscow 1994.

  9. Buryła S., Najnowsze studia nad ludobójstwem. Wybrane zagadnienia, "Zagłada Zydów. Studia i Materiały” 2014, no. 10, pp. 954—984.

  10. Chazbijewicz S., Awdet czyli powrót. Wałka polityczna Tatarów krymskich o zachowanie tożsamo-ści narodowej i niepodległości państwa po II wojnie światowej, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn 2001.

  11. Chazbijewicz S., Edige KirmaI-Szynkiewicz i tragedia krymskich Tatarów, "Lietuvos Totoriai” 2015, no. 4-6 (157-159), pp. 22-25.

  12. Ciesielski S., Deportacja krymskich Tatarów w 1944 roku, "Obóz” 1993, no. 25—26, pp. 69—91. 1 34

  13. Clarke E.D., Travels in various countries of Europe Asia and Africa. Part the first. Russia Tartary and Turkey, Printed for T. Cadell and W. Davies, London 1811.

  14. Cooper J., Raphael Lemkin and the struggle for the Genocide Convention, Palgrave Macmillan, Bas-ingstoke - New York 2008.

  15. Czerwonnaja S., Problem krymsko-tatarski i współczesna sytuacja etnopolityczna na Krymie, "Rocz-nik Tatarów Polskich” 1994, vol. 2, pp. 121-171.

  16. Dróżdż D.K., Zbrodnia ludobójstwa w międzynarodowym prawie karnym, Wolters Kluwer, Warsza-wa 2010.

  17. Elder T., What you see before your eyes: Documenting Raphael Lemkin's life by exploring his archival papers, "Journal of Genocide Research” 2005, vol. 7, no. 4, pp. 469-499.

  18. Fisher A., Russian annexation ofCrimea 1772-1783, Cambridge University Press, Cambridge 1970.

  19. Forczyk R., Tam, gdzie rosną żelazne krzyże. Krym 1941-1944, trans. J. Szkudliński, Rebis, Poznań 2023.

  20. Goldhagen D.J., Worse than war. Mass murder, eliminationism, and the ongoing assault on human-iły, PublicAffairs, London 2009.

  21. Grzeloński B., Rafała Lemkina autobiografia, "Themis Polska Nova” 201 6, vol. 1 1, no. 2, pp. 33-49.

  22. Guboglo M., Chervonaya S. [ry60rno M., HepB0Hafl C.] (eds.), Krymsko-tatarskoje nacionalnoje dwiżenije [Kpb1McKomamapcKoe HauuoHanbHoe ÔeuxeHue], vol. I: Istoria, problemy, perspekty-wy [Vlcmopun, np06neMbl, nepcneKmu6b1], Moscow 1992.

  23. Jones A., Genocide. A comprehensive introduction, Routledge, London - New York 201 1.

  24. Juszkiewicz J., Adwokat Rafał Lemkin — twórca koncepcji prawnej ludobójstwa [in:] Žydzi Wschod-niej Polski, series 4: Uczeni żydowscy, eds. G. Czerwiński, J. Ławski, Wydawnictwo Alter Studio, Białystok 2016, pp. 59—68.

  25. Kirimal E., Narodowa wojna krymskich Turków, "Rocznik Tatarów Polskich” 1993, vol. 1, pp. 63-83.

  26. Lemkin R., Akte der Barbarei und des Vandalismus als delicta juris gentium, "Anwaltsblatt. Interna-tionales” 1933, vol. 19, no. 6, pp. 117-119.

  27. Lemkin R., Axis rule in occupied Europe: Laws of occupation, analysis of government, proposals for redress, Carnegie Endowment for International Peace, Washington 1944.

  28. Lemkin R., Les actes constituant un danger gënëral (interëtatique) considerës comme delites des droit des gens, Expilications additionelles au Rapport spëcial prësentë la V-me Confërence pour i'Unification du Droit Pënal Madrid (14—20.X.1933) [in:] Librarie de la cour ďappel ed de ľordre des avocats, Paris 1933.

  29. Mazurkiewicz MJ., Koncepcja zakazu ludobójstwa Rafała Lemkina a eliminacjonizm Daniela Jona-ha Goldhagena. Próba redefinicji teorii masowych mordów?, "Studia Iuridica Toruniensia” 2015, vol. 16, pp. 197-214.

  30. Melson R., Revolution and genocide: On the origins of the Armenian genocide and the Holocaust, University of Chicago Press, Chicago 1992.

  31. Midlarsky M.I., Ludobójstwo w XX wieku, PWN, Warszawa 2010.

  32. Miziev I.M., Dzhurtubaev M.Cz. [MM3L,łeg V•I.M., nxypTY6aeg M.H.], Istorija i duchownaja kultu-ra karaczajewo-bałkarskowo naroda [Ucmopun u ôyxoeHafl KYJ7bmypa Kapaqaeeo-6aJIKapcKoeo Hapoôa], "Literaturno-Xudożestwiennyj, Obszczestwienno-Publicisticzeskij Žurnal” -XYAO>KeCTBeHHbllh, 061-uecTBeHHo-ny6młuncTnqecKłah >KypHan»], February 1994, no. 1 (53), pp. 190-193.

  33. Mustafaev H.D. [MycTaÔaeB X.n.], Wozmieszczenie moralnowo i materialnowo uszczerba nanie-siennowo krymskotatarskomu narodu w hodie biepormacii: principy i podhody [B03Meugeŕ-łue MopanbH020 u Mamepuaf1bH020 yugep6a HaHeceHH020 KPblMCKomamaPCKOMY Hapoôy e xoôe ôenopmaquu: npuŕ-łuunbl u noÔxoÔb1] [in:] Krymski Tatary: istoria i suchasnist (do 50-richchia de-portacii krimskotatarskoho narodu). Materiały mizhnarodnoj naukowoj konferencji (Kiiv 13—14 travnia 1994 g.) [KpuMcbKi mamapu: icmopi,q i cyqacHicmb (Ao 50-pi'-/MH ôenopmaqiî KPUMCbKO-mamapcbK020 Hapoôy). Mamepianu MiXHaPOÔHOî HayKoeoî (Kuî6 13-14 mpa6HR 1994 Kiiv 1995, pp. 46-62.

  34. Muzafarov R. (ed.), Krimskotatarskaja enciklopedia [Kpb1McKomamapcKag 3HuuwłoneÔun], vol. I, Vatan, Simferolpol 1993.

  35. Muzafarov R. (ed.), Krimskotatarskaja enciklopedia [Kpb1McKomamapcKan 3HquwłoneÔun], vol. 2, Vatan, Simferolpol 1993.

  36. Naimark N.M., Stalin's genocides, Princeton University Press, Chicago 2010.

  37. Nijakowski L.M., Rozkosz zemsty. Socjologia historyczna mobilizacji ludobójczej, Scholar, Warszawa 2013.

  38. Nowakowska J., Międzynarodowy Trybunał Karny dla osądzenia sprawców naruszeń prawa huma-nitarnego w byłej Jugosławii od 1991 roku, "Przegląd Sądowy” 1997, no. 3, pp. 69-90.

  39. Nowakowska-Małusecka J., Odpowiedzialność karna jednostek za zbrodnie popełnione w byłej Ju-gosławii i Rwandzie, Wydawnictwo Uniwersytetu Sląskiego, Katowice 2000.

  40. Olędzka J., Relatywizacja ludobójstwa jako instrument stosunków geopolitycznych na przykładzie politycznego dyskursu o ludobójstwach Ormian i Czerkiesów [in:] Krwawy cień genocydu, part 2: Ludobójstwa - pamięć, dyskurs, edukacja, eds. B. Machul-Telus, U. Markowska-Manista, L.M. Ni-jakowski, Warszawa 2017, pp. 129-156.

  41. Pannć J.-L., Paprocka-Piotrowska 0., Kilka uwag na temat genezy pojęcia „ludobójstwo", "Pamięć i Sprawiedliwość” 2007, vol. 1 1, no. 1, pp. 373—382.

  42. Polian P., Against Their Will: The History and Geography of Forced Migration in the USSR, Central University Press, Budapest — New York 2004.

  43. Power S., "A problem from hell”: America and the Age of Genocide, Flamingo, London 2003.

  44. Schabas W.A., Genocide in International Law. The Crime of Crimes, Cambridge University Press, Cambridge 2000.

  45. Schreiber H., Cultural genocide — ludobójstwo kulturowe - kulturobójstwo: niedokończony czy odrzucony projekt prawa międzynarodowego?, "Kultura w Stosunkach Międzynarodowych” 2013, vol. 1, pp. 252-275.

  46. Sawicki J., Ludobójstwo: od pojęcia do konwencji, 1933—1948. Zbiór zagadnień prawnych, Księgar-nia Wydawnicza L.J. Jaroszewski, Kraków 1949.

  47. Schabas W.A., Genocide in international law. The crime of crimes, Cambridge University Press, Cambridge 2009.

  48. Seitmuratova A. [Ceł,1TMypaT0Ba A.], Natsionaľnoe dvizhenie krymskikh tatar [Hauu0HanbHoe ôeu-xeHue KPblMCKUX mamap], Simferopol 1997.

  49. Shenfield S.D., The Circassians: A forgotten genocide? [in:] The Massacre in History, eds. W.M. Leve-ne, P. Roberts, Berghahn Books, Oxford 1999.

  50. Sobczak J., Kakareko K., Gołda-Sobczak M., Czy działania podjęte przez władze radzieckie wobec Tatarów krymskich były ludobójstwem? [in:] Prawo międzynarodowe w służbie ludzkości. Księ-ga Jubileuszowa Profesora Jerzego Menkesa, eds. E. Cała-Wacinkiewicz, A. Kozłowski, B. Krzan, J. Nowakowska-Małusecka, A. Przyborowska-Klimczak, W.S. Staszewski, l. Wrońska, Wydaw-nictwo C.H. Beck, Warszawa 2024, pp. 345-368.

  51. Spychalska A., Rafał Lemkin — twórca pojęcia „ludobójstwo", "Acta Erasmiana” 2012, t. 2: Prace z myśli polityczno-prawnej oraz prawa publicznego, eds. M. Sadowski, P. Szymaniec, pp. 157—171.

  52. Szawłowski R., Rafał Lemkin (7 900—1959) polski prawnik, twórca pojęcia „ludobójstwo” [in:] Zbrod-nie przeszłości. Opracowania i materiały prokuratorów IPN, t. 2: Ludobójstwo, eds. R. Ignatiew, A. Kura, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2008, pp. 103-138.

  53. Szawłowski R., Rafał Lemkin twórca pojęcia „ludobójstwo" i główny architekt Konwencji z 9 XII 1948 (w czterdziestolecie śmierci), "Państwo i Prawo” 1999, no. 10, pp. 74—86.

  54. Szpak A., Eksterminacja w orzecznictwie międzynarodowych trybunałów karnych, "Themis Polska Nova” 201 3, vol. 4, no. 1, pp. 194-213.

  55. Thom F., Beria. Oprawca bez skazy, trans. K. Antkowiak, Prószyński i S-ka, Warszawa 2016.

  56. Vozgrin V.E. [B03rpL,1H B.E.], Istoriczeskije sudby krymskich Tatar [14cmopuqecKue cyÔb6bl KPb1MCKUX mamap], Moscow 1992.

  57. Voytyuk 0., Deportacja Tatarów Krymskich w 1944 r. oraz jej skutki, "Białostockie Teki Historyczne" 2016, vol. 14, pp. 143-164.

  58. Vyatkin A.R. [BRTKVIH A.P.], Migracjonnyje procesy i problemy adaptacii [Muapaqu0HHbłe npouec- Cbl u np06neMb1 aôanmauuu] [in:] Krymskije Tatary: problemy repatriaciii [KPb1MCKue mamapbł: np06neMb1 penampuauuu], eds. A.R. Wjatkin, E.S. Kulpin, Ł.P. Mironova [A.P. BRTKVIH, a.C. Kynb ru,1H, n.n. ML,1POHOBa], Moscow 1 997, pp. 78-115.

  59. Werth N., A stałe against iłs people: Violence, repression, and terror in the Soviet Union [in:] The black book of communism: Crimes, terror, repression, ed. S. Courtois, Harvard University Press, Cambridge — London 1999, pp. 33—268.

  60. Wierczyńska K., Konwencja w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa. Komentarz, LEX/el. 2008.

  61. Wierczyńska K., Pojęcie ludobójstwa w kontekście orzecznictwa międzynarodowych trybunałów karnych ad hoc, Scholar, Warszawa 2010.

  62. Wieruszewski R., Międzynarodowy Trybunał Karny dla osądzenia sprawców naruszeń prawa huma-nitarnego w b. Jugosławii, "Państwo i Prawo” 1993, no. 8, pp. 60—64.

  63. Wojciechowska J., Rafał Lemkin - autor pojęcia „ludobójstwo" [in:] Hominum causa omne ius con-stitutum est. Księga jubileuszowa ku czci Profesor Alicji Grześkowiak, eds. A. Dębiński, M. Gałąz ka, R.G. Hałas, K. Wiak, Wydawnictwo KUL, Lublin 2006, pp. 140-147.

  64. Ziembicki S., Kilka uwag o Rafale Lemkinie — twórcy pojęcia „genocyd” [in:] Wybitni prawnicy na przestrzeni wieków, eds. M. Marszał, J. Przygodzki, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskie-go, Wrocław 2006, pp. 250-259.

Publication information

Author and affiliation

Jacek Sobczak

VIZJA University

Author and affiliation

Ksenia Kakareko

University of Warsaw

Author and affiliation

Maria Gołda-Sobczak

Adam Mickiewicz University of Poznań

Issue data

Issue nr 3(44)/2025

Pages
119-137
Published
AccessOpen LicenceCC BY 4.0 ↗

How to cite

Bibliographic description and verified export formats.

Format AFPiFS

J. Sobczak, K. Kakareko, M. Gołda-Sobczak, The forgotten genocide. Extermination of the Crimean Tatars, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 3(44)/2025, s. 119–137, DOI: 10.36280/afpifs.2025.3.119

Export citation data