Research article
Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms
Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms
Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 1(46)/2026, s. 96-111
Polish
Translated abstract
Artykuł ma na celu przedstawienie i analizę dwóch różnych podejść do kwestii ewolucyjnych źródeł norm społecznych. Poglądy analizowane w pracy pochodzą od znanych dziewiętnastowiecznych filozofów: Herberta Spencera i Piotra Kropotkina. Pierwszy z nich łączony jest na ogół z tak zwanym darwinizmem społecznym. Rozważania zawarte w artykule pokazują, dlaczego taka klasyfikacja Spencera może być myląca. Kropotkin jest z kolei przedstawicielem rosyjskiego ewolucjonizmu, którego cechą charakterystyczną jest nacisk na kooperacyjne zachowania zwierząt, a nie rywalizację między nimi. W artykule zakładam, że myśl Karola Darwina powinna być traktowana jako punkt odniesienia dla rozważań dotyczących ewolucyjnych źródeł moralności. Dlatego zwięzła prezentacja poglądów Darwina poprzedza rozważania dotyczące Spencera i Kropotkina. Analiza dokonana w pracy pokazuje kluczowe zbieżności i różnice między Spencerem i Kropotkinem w odniesieniu do ewolucji i poglądów społecznych. Spencer jawi się jako wyznawca lamarkizmu broniący państwa minimalnego, postrzegający rywalizację i konkurencję jako naturalne dla społeczeństwa. Kropotkin wpisuje się w podejście darwinowskie i jako zaciekły krytyk państwa uważa, że jego porzucenie ujawni naturalne dobro człowieka.
Translated keywords
- pochodzenie moralności
- podejście ewolucyjne
- przetrwanie najlepiej dostosowanych
- pomoc wzajemna
- darwinizm społeczny
- lamarkizm
English
Abstract
The article aims to present and discuss two different views on the evolutionary sources of social norms. The views under study were delivered by famous nineteenth-century philosophers, Herbert Spencer and Peter Kropotkin. The former is usually linked with so-called social Darwinism, and the considerations in the article show why this label can be misleading. The latter represents so-called Russian evolutionism, whose distinctive trait is stressing animals’ cooperative behaviours rather than their competition. In the article, I assert that Charles Darwin’s thoughts should be considered a reference point for any discussion concerning the evolutionary sources of morality. Thus, a brief presentation of Darwin’s views precedes considerations devoted to Spencer and Kropotkin. The analysis in the article shows crucial similarities and differences between Spencer and Kropotkin in terms of their views on evolution and their social views. Spencer appears as a Lamarckian advocate of a minimal state, who sees competition and rivalry as natural to society. Kropotkin subscribes to the Darwinian approach and, being a fierce critic of the state, believes that abandoning it will reveal humans’ natural goodness. Key words: origins of morality, evolutionary approach, survival of the fittest, mutual aid, social Darwinism, Lamarckism
References
26 reference entries
References
-
Darwin K, O pochodzeniu człowieka, transl M Ilecki, Vis-à-vis Etiuda, Kraków 2024
-
Darwin K, O powstawaniu gatunków, transl Sz Dickstein, J Nusbaum-Hilarowicz, Vis-à-vis Etiu-da, Kraków 2022
-
Drabiński M, Piotr Kropotkin i ewolucyjne źródła moralności, “Etyka” 2019, vol 58, no 2, pp 26–49
-
Dubel L, Historia doktryn politycznych i prawnych do schyłku XX wieku, Wolters Kluwer, Warszawa
-
Elliot H, Herbert Spencer, Constable & Company Ltd, London 1917
-
Elżanowski A, Prawdziwie Darwinowska etyka, “Lectiones et Acroases Philosophicae” 2010, vol 3: Ewolucja, filozofia, religia, pp 13–57
-
Freeman D, The Evolutionary Theories of Charles Darwin and Herbert Spencer, “Current Anthropol-ogy” 1974, vol 15, no 3, pp 211–221
-
Girón Á, Kropotkin between Lamarck and Darwin: The impossible synthesis, “Asclepio: Archivo ibero-americano de historia de la medicina y antropología médica” 2003, vol 55, no 1, pp 189–213
-
Goodwin A, Evolution and Anarchism in International Relations: The Challenge of Kropotkin’s Bio -logical Ontology, “Global Discourse” 2010, vol 1, issue 2, pp 107–126
-
Górecki O, Ewolucja podstaw moralnych uzasadniających ograniczony charakter państwa w dok-trynie Herberta Spencera [in:] Moralność i władza jako kategorie myśli politycznej, eds J Justyń-ski, A Madeja, Wolters Kluwer, Warszawa 2011, pp 267–281
-
Górecki O, Homo Sapiens Liber – wolność jednostki w doktrynie polityczno-prawnej Herberta Spen-cera [in:] Wolność człowieka i jej granice. Antologia pojęcia w doktrynach polityczno-prawnych. Od Cato’s Letters do klasyków anarchizmu, ed O Górecki, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódz-kiego, Łódź 2019, pp 475–495
-
Hempel J, Przedmowa [in:] P Kropotkin, Pomoc wzajemna jako czynnik rozwoju, Wydawnictwo Księgarni Społecznej „Książka”, Warszawa 1921, pp 3–14
-
Hossain D M, Mustari S, A Critical Analysis of Herbert Spencer’s Theory of Evolution, “Postmodern Openings” 2012, vol 3, issue 2, pp 55–66
-
Hume D, Traktat o naturze ludzkiej, transl C Znamierowski, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa
-
Kaczmarek K, Herberta Spencera teoria zróżnicowania społecznego, “Ruch Prawniczy, Ekonomicz-ny i Socjologiczny” 2003, vol LXV, issue 3, pp 201–215
-
Kaczmarek K, Herbert Spencer a problem socjologii religii, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań
-
Kropotkin P, Pomoc wzajemna jako czynnik rozwoju, transl J Hempel, Wydawnictwo Księgarni Społecznej „Książka”, Warszawa 1921
-
Kubik W, Socjologia Herberta Spencera, “Przegląd Socjologiczny” 1977, vol 29, pp 340–348
-
Leonard T C, Origins of the myth of social Darwinism: The ambiguous legacy of Richard Hofstadter’s Social Darwinism in American Thought, “Journal of Economic Behavior & Organization” 2009, vol 71, pp 37–51
-
Luco A, The Cultural Evolution of Extended Benevolence [in:] Empirically Engaged Evolutionary Eth-ics. Synthese Library, eds J De Smedt, H De Cruz, Springer, Cham 2021, pp 153–177
-
Nicolosi R, The Darwinian Rhetoric of Science in Petr Kropotkin’s Mutual Aid. A Factor of Evolution (1902), “Berichte zur Wissenschaftsgeschichte” 2020, vol 43, no 1, pp 141–159
-
Olszewski H, Socjalizm i nacjonalizm [in:] H Olszewski, M Zmierczak, Historia doktryn politycz-nych i prawnych, Ars boni et auqui, Poznań 1994, pp 272–280
-
Ruse M, Social Darwinism: The Two Sources, “Albion”, March 1980, vol 12, issue 1, pp 23–36
-
Spencer H, Zasady socjologii [in:] Klasyczne teorie socjologiczne. Wybór tekstów, ed P Śpiewak, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, pp 170–180
-
Sylwestrzak A, Historia doktryn politycznych i prawnych, Wolters Kluwer, Warszawa 2015 Waal F de, Małpy i filozofowie. Skąd pochodzi moralność?, transl B Brożek, M Furman, Copernicus Center Press, Kraków 2020
-
Wiłkomirska A, Ewolucjonizm i neoewolucjonizm [in:] Nauki społeczne wobec zmiany – alternatywa scalania (inspiracje dla współczesnej pedagogiki), eds K Marzec-Holka, A Radziewicz-Winnicki, A Wiłkomirska, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2018, pp 23–40
Publication information
Issue data
Issue nr 1(46)/2026
- Pages
- 96-111
- Published
How to cite
Bibliographic description and verified export formats.
Format AFPiFS
Ł. Mirocha, Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 1(46)/2026, s. 96–111, DOI: 10.36280/afpifs.2026.1.96
ACM
[1] Łukasz Mirocha. 2026. Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms. AFPiFS 1(46) (2026), 96–111. https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.1.96
ACS
(1) Mirocha, Ł. Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms. AFPiFS 2026, No. 1(46), 96–111. https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.1.96.
APA
Mirocha, Ł. (2026). Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 1(46), 96–111. https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.1.96
ABNT
MIROCHA, Łukasz. Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, n. 1(46), p. 96–111, 2026.
Chicago
Mirocha, Łukasz. “Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 1(46) (2026): 96–111. https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.1.96.
Harvard
Mirocha, Ł. (2026) “Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms,” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 1(46), pp. 96–111. Available at: https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.1.96.
IEEE
[1] Ł. Mirocha, “Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms,” AFPiFS, no. 1(46), pp. 96–111, 2026, doi: 10.36280/afpifs.2026.1.96.
MLA
Mirocha, Łukasz. “Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 1(46), 2026, pp. 96–111, https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.1.96.
Turabian
Mirocha, Łukasz. “Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 1(46) (2026): 96–111. https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.1.96.
Vancouver
1. Mirocha Ł. Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms. AFPiFS. 2026;1(46):96–111. doi:10.36280/afpifs.2026.1.96
OSCOLA
Łukasz Mirocha, ‘Spencer and Kropotkin: Two Takes on Evolutionary Sources of Social Norms’ (2026) 1(46) AFPiFS 96 <https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.1.96>.