Archiwum Filozofii Prawa
i Filozofii Społecznej Journal of the Polish Section of IVR ISSN 2082-3304 Logo Polskiej Sekcji IVR Polska Sekcja IVR ↗

Research article

Animal welfare under socialism: Anthropocentrism, instrumentalization, and ideology in the GDR

Article authors
  1. Martyna Łaszewska-Hellriegel

Animal welfare under socialism: Anthropocentrism, instrumentalization, and ideology in the GDR

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 3(44)/2025, s. 20-37

DOI 10.36280/afpifs.2025.3.20 ↗
Issue
nr 3(44)/2025
Pages
20-37
Published
Article language
English

Polish

Translated abstract

Niniejszy artykuł bada podejście Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD) do dobrostanu zwierząt przez pryzmat ideologii marksistowskiej, koncentrując się na napięciu między zasadami utylitaryzmu a wartościami antropocentrycznymi. Celem artykułu jest analiza, w jaki sposób socjalistyczne ramy NRD, które priorytetowo traktowały dobrobyt zbiorowy i produktywność ekonomiczną, wpływały na politykę wobec zwierząt, często sprowadzając je do roli narzędzi służących korzyściom człowieka. Artykuł zakłada, że marksistowska ideologia NRD kształtowała jej polityki i praktykę związaną z dobrostanem zwierząt. Wykorzystuje metodologię łączącą analizę oficjalnych polityk państwowych, materiałów propagandowych oraz głosów krytycznych z tamtego okresu. Poprzez badanie tych źródeł artykuł stara się odkryć ideologiczne podstawy i praktyczne skutki podejścia NRD do dobrostanu zwierząt. Artykuł ujawnia, że polityka NRD dotycząca dobrostanu zwierząt była głęboko zakorzeniona w antropocentryzmie i utylitaryzmie, priorytetowo traktując efektywność przemysłową i produkcję rolną ponad względy etyczne. Pomimo socjalistycznej retoryki, NRD często traktowała zwierzęta jako zasoby ekonomiczne, co uwidacznia sprzeczność między deklarowanym zaangażowaniem na rzecz socjalistycznego humanizmu a rzeczywistym traktowaniem istot pozaludzkich. Artykuł identyfikuje także szersze konflikty ideologiczne związane z zastosowaniem zasad marksistowskich do dobrostanu zwierząt, szczególnie trudności w pogodzeniu priorytetów ekonomicznych z kwestiami etycznymi. Artykuł wnosi wkład w rozwijającą się dziedzinę etyki międzypokoleniowej, oferując unikalne spojrzenie na dobrostan zwierząt w systemie państwa socjalistycznego. Dostarcza nowych spostrzeżeń na temat złożoności stosowania ideologii marksistowskiej do istot pozaludzkich, ukazując napięcia między praktykami utylitarnymi a imperatywami etycznymi. Poprzez analizę podejścia NRD, artykuł nie tylko wzbogaca rozumienie historyczne, ale także dostarcza ramy dla współczesnych dyskusji na temat zrównoważonego rolnictwa, praw zwierząt i etycznych wymiarów relacji między ludźmi a zwierzętami.

Translated keywords

  • NRD
  • dobrostan zwierząt
  • ideologia marksistowska
  • antropocentryzm
  • utylitaryzm
  • prawa zwierząt

English

Abstract

This article investigates the German Democratic Republic’s (GDR) approach to animal welfare through the lens of Marxist ideology, focusing on the tension between utilitarian principles and anthropocentric values. It aims to analyze how the GDR’s socialist framework, which prioritized collective welfare and economic productivity, influenced its policies toward animals, often reducing them to mere instruments for human benefit. The study assumes that the GDR’s Marxist ideology shaped its policies and practices, including those related to animal welfare. It employs a methodological approach that comprises an analysis of official state policies, propaganda materials, and dissenting voices from that period. By examining these sources, the article seeks to uncover the ideological underpinnings and practical outcomes of the GDR’s approach to animal welfare. The research reveals that the GDR’s animal welfare policies were deeply rooted in anthropocentrism and utilitarianism, prioritizing industrial efficiency and agricultural output over ethical considerations. Despite its socialist rhetoric, the GDR often treated animals as economic resources, highlighting a contradiction between its professed commitment to socialist humanism and its actual treatment of non-human beings. The study also identifies broader ideological conflicts inherent in applying Marxist principles to animal welfare, particularly the difficulty in reconciling economic priorities with ethical concerns. This article contributes to the growing field of interspecies ethics by providing a unique examination of animal welfare within a state socialist system. It offers new insights into the complexities of applying Marxist ideology to non-human entities, shedding light on the tensions between utilitarian practices and ethical imperatives. By analysing the GDR’s approach, the study not only enriches historical understanding but also provides a framework for contemporary discussions on sustainable agriculture, animal rights, and the ethical dimensions of human-animal relationships.

Keywords

  • GDR (German Democratic Republic)
  • animal welfare
  • Marxist ideology
  • anthropocentrism
  • utilitarianism
  • animal rights
Full text PDF How to cite

References

40 reference entries

References

  1. Agamben G., Homo sacer: Sovereign power and bare life, Stanford University Press, Stanford 1998.

  2. Burckhardt A., Analyse und vergleichende Wertung der Tierschutzgesetzgebung verschiedener euro-păischer Lânder in Hinblick aufdie Neufassung der Tierschutzgesetzgebung der DDR. Analyse der Sektion Tierproduktion und Veterinârmedizin, Wissenschaftsbereich Staatsveterinărkunde der Karl-Marx-Universităt Leipzig im Auftrag des MLFN, Leipzig 1989.

  3. Burckhardt A., Juristische Probleme des Tierschutzes, "Monatshefte fur Veterinžrmedizin” 1968, Bd. 23, H. 20, pp. 764-769.

  4. Brumme M.F., Zwischen philosophischer Ethik und Kulturpessismismus. Redeweisen Uber Tierschutz [in:] Internationae Archóologie. Studia honoraria, Bd. 8: Historia animalium ex ossibus. Beitrâge zur Palâoanatomie, Archâologie, Agyptologie, Ethnologie und Geschichte der Tiermedizin. Fest-schrift for Angela von den Driesch zum 65. Geburtstag, eds. C. Becker, J. Peters, J. Schibler, Marie Leidorf GmbH, Rahden, Westfalen 1999.

  5. Brumme M.F., Zwischen philosophischer Ethik und Kulturpessimismus. Ober Schopenhauer und heutige Redeweisen vom Tierschutz [in:] Den Tieren gerecht werden. Zur Ethik und Kultur der Mensch-Tier-Beziehung, ed. M. Schneider, Universităt GH, Kassel/Witzenhausen 2001.

  6. Busch B., Tierschutz in der Tierproduktion der DDR [in:] Veterinârmedizin im Sozialismus. Ein Be-ruf im politischen und gesellschaftlichen Spannungsfeld. Fachtagung der DVG am 28. und 29.10.1994 in Berlin. DVG-Tagungsband 1994 „Geschichte der Veterinórmedizin im Sozialismus", ed. M.F. Brumme, DVG Verlag, Giegen 1994.

  7. Butler J., Precarious life: The powers of mourning and violence, Verso, London 2004.

  8. Eckhard P., Socialism under Construction, Law and Ideology in Housing, Construction and Spatial Planning in Poland 1944-1989, Scholar, Warsaw 2024.

  9. Engels F., Dialectics of nature, Progress Publishers, Moscow 1934.

  10. Foster J.B., Marx's Ecology, New York Press, New York 2000.

  11. Helios J., Jedlecka W., Ławniczak A., Aspekty prawne, filozoficzne oraz religijne ochrony roślin i zwie-rzqt wybrane zagadnienia, E-Wydawnictwo, Wrocław 2016.

  12. Idel A., Vom Produkt-Design zur Designer-Kuh. Die landwirtschaftliche (Aus-)Nutzung der Tiere [in:] Den Tieren gerecht werden. Zur Ethik und Kultur der Mensch-Tier-Beziehung, ed. M. Schneider,

  13. Universităt GH, Kassel/Witzenhausen 2001.

  14. Inhetveen H., Zwischen Empathie und Ratio. Mensch und Tier in der modernen Landwirtschaft. Ra-tionalisierung der Nutztierhaltung als historisches Projekt [in:] Den Tieren gerecht werden. Zur Ethik und Kultur der Mensch-Tier-Beziehung, ed. M. Schneider, Universităt GH, Kassel/Witzen-hausen 2001.

  15. Jastrzębski L., Ochrona prawa przyrody i środowiska w PRL. Zagadnienia administracyjne, Wydaw-nictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1979.

  16. Jarosz D., Obrazy okrucieństwa. Wstęp do badań nad traktowaniem bydła i trzody chlewnej w Polsce na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX w., "Roczniki Dziejów Społecznych i Go spodarczych” 2019, vol. 80, pp. 369—384.

  17. Jarosz D., Wielka masakra psów w Polsce gomułkowskiej, "Polska 1944/45-1989. Studia i Materia-ły"2019, vol. 17, pp. 103-133.

  18. Kirchheimer 0., Political justice: The use of legal procedure for political ends, Princeton University Press, Princeton 1961.

  19. Klikauer T., Stage 7: The management morality of environmentalism [in:] Seven management mo-ralities, ed. T. Klikauer, Palgrave Macmillan, London 2012.

  20. Kowalska S., Godność zwierzątw kierunku kultury ochrony i etyki życia, "Zeszyty Prawnicze” 2024, vol. 24, no. 3, pp. 91-109.

  21. Kôpp W., Von Tieren und anderen Menschen. „Seht, was aus uns geworden ist!”. Ein Tierarztleben zwischen Bauern und Sozialismus, NWM Nordwest Media, GrevesmOhIen 2012.

  22. Laue A., Das sozialistische Tier: Auswirkungen der SED-Politik auf gesellschaftliche Mensch-Tir- Verhóltnisse in der DDR (1949—1989), Bôhlau, Kôln 2017.

  23. Loeffler K., Ethische Probleme im Umgang mit Tieren [in:] Tagung der Fachgruppe Tierschutzrecht und gerichtliche Veterinórmedizin der DVG, ed. K. Loeffler, DVG-Verlag, Giegen 1993.

  24. Lorz A., Tierschutzgesetz. Kommentar, 3rd ed., C.H. Beck, Monchen 1987.

  25. Łaszewska-HeIIriegeI M., Environmental personhood as a tool to protect the nature, "Philosophia" 2023, vol. 51, pp. 1369-1384.

  26. Mańko R., Legal form, ideology and the political [in:] Legal scholarship and the political: In search of a new paradigm, eds. A. Sulikowski, R. Mańko, J. Łakomy, C.H. Beck, Warsaw 2020.

  27. Marx K., Capital critique of political economy, vol. l: The process of production of capital, Progress Publishers, Moscow 1887.

  28. Mehlhorn G., Lehrbuch der Tierhygiene, Gustav Fischer Verlag, Jena 1979.

  29. Ortiz S.E.G., Beyond welfare: Animal integrity, Animal Dignity, and Genetic Engineering, "Ethics & the Environment” 2024, vol. 9, no. 1, pp. 94-120.

  30. Pietrzykowski T., Personhood beyond humanism: Animals, chimeras, autonomous agents and the law, Springer, Cham 2018.

  31. Prange H., Tierseuchen und Tierverluste im Blick des Staatssicherheitsdienstes der DDR [in:] Domesti-cation of Animals. Interactions between Veterinary and Medical Sciences. Free Communications. Report of the 30th Congress of the WAHVM and the 6th Conference of the Historical division of the DVG in Munich 9-12 Sept., 1998, ed. J. Schăffer, DVG-Verlag, Gieflen 1998.

  32. Richter W., Gr0nbaum E.-G., Schluffolgerungen und Erfahrungen bei der Entwicklung von Tier-hygiene und Tierschutz in einer Bezirksstadt, "Monatshefte for Veterinărmedizin” 1 978, Jg. 33, pp. 768-771.

  33. Schăfer J., Kônig L., Der deutsche Tierschutz — ein Werk des Fčihrers! Zum Umgang mit ideologisch kon-taminierten begriffen der NS-Zeit, "Deutsches Tłerărzteblatt” 201 5, Bd. 63, Nr. 9, pp. 1 244—1256.

  34. Schilling A., Korruption im Wirtschaftssystem Deutschland:jeder Mensch hat seinen Preis, Mankau Verlag GmbH, Murnau a. Staffelsee 2004.

  35. Singer P., Rassismus und Speziezismus [in:] Textezur Tierethik, ed. U. Wolf, Philipp Reclam, Stuttgart 2008.

  36. Teutsch G., Lexikon der Tierschutzethik, Vandenhoeck und Ruprecht, Gôttingen 1987.

  37. Teutsch G., Man and his fellow-creatures under ethical aspects, "ALTEX — Alternatives to animal experimentation” 2000, vol. 17, no. 4, pp. 163—213.

  38. Thomas Y., Sch0tz C., Schótz A., Pottage A., The subject ofright, the person, nature: Remarks on the current criticism of the legal subject [in:] Legal artifices: Ten essays on Roman law in the present tense, eds. T. Zartaloudis, C. Francis, Edinburgh University Press, Edinburgh 2021.

  39. Thompson E.P., Whigs and hunters: The origin of the Black Act, Allen Lane, London 1975.

  40. Wolf U., Einleitung [in:] Texte zur Tierethik, ed. U. Wolf, Philipp Reclam, Stuttgart 2008.

Publication information

Author and affiliation

Martyna Łaszewska-Hellriegel

Issue data

Issue nr 3(44)/2025

Pages
20-37
Published
AccessOpen LicenceCC BY 4.0 ↗

How to cite

Bibliographic description and verified export formats.

Format AFPiFS

M. Łaszewska-Hellriegel, Animal welfare under socialism: Anthropocentrism, instrumentalization, and ideology in the GDR, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 3(44)/2025, s. 20–37, DOI: 10.36280/afpifs.2025.3.20

Export citation data