Archiwum Filozofii Prawa
i Filozofii Społecznej Journal of the Polish Section of IVR ISSN 2082-3304 Logo Polskiej Sekcji IVR Polska Sekcja IVR ↗

Artykuł naukowy

Prawo, teatr i empatia – czyli Teatr Legislacyjny?

Autorzy artykułu
  1. Bartłomiej Bodziński-Guzik

Law, Theatre and Empathy – Already a Legislative Theatre?

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 1(46)/2026, s. 77-95

DOI 10.36280/afpifs.2026.1.77 ↗
Numer
nr 1(46)/2026
Strony
77-95
Opublikowano
Język tekstu
polski

polski

Abstrakt

W tekście prezentuję zagadnienie Teatru Legislacyjnego przyjmując, po raz pierwszy w rozważaniach na ten temat, socjologiczno-prawną perspektywę. Analizując kontekst procesów partycypacyjnych, nakreślam tło, w którym Teatr Legislacyjny jest istotny w myśleniu o partycypacji czy jej przejawach. W publikacji prezentuję zarówno początki Teatru Legislacyjnego – jako procesu służącego generowaniu pomysłów dotyczących zmiany prawnych czy ich implementacji – oraz zestawiam pierwotne założenia wobec współczesnych wyzwań, czy istotnych dla nauki prawa kontekstów. W tekście skupiam się na analizie pierwotnych założeń Teatru Legislacyjnego, konfrontując i zestawiając je, tam, gdzie to konieczne, z współczesnym podejściem. Bronię jednocześnie tezy, że Teatr Legislacyjny, wbrew nazwie, powinien być bliższy rozumieniu w kategoriach partycypacji niż legislacji, w szczególności, ambicji wpływania na proces (inicjatywę) legislacyjną. Prezentowane rozważania są jedną z pierwszych prób przyjrzenia się Teatrowi Legislacyjnemu jako tematowi, który może być istotny zarówno dla teoretyków jak i praktyków, zarówno aktorów jak i widowni (jeśli takowa istnieje) systemów prawnych. Stanowią jednocześnie próbę wprowadzenia Teatru Legislacyjnego zarówno do polskiej, jak i szerszej myśli prawnej.

Słowa kluczowe

  • Teatr społecznie zaangażowany
  • partycypacja
  • Teatr Legislacyjny
  • legislacja
  • prawo

angielski

Abstract

In this article, I analyse Legislative Theatre from a socio-legal perspective, for the first time in reflections on this topic. By analysing the context of participatory processes, I outline the background for Legislative Theatre, where participation or its manifestations play a significant role. In the article, I both present the origins of Legislative Theatre – as a process used to generate ideas for legal amendments or their implementation – and compare the original assumptions with contemporary challenges or contexts important for legal scholarship. The article focuses on an analysis of the original assumptions of Legislative Theatre, confronting and comparing them, where necessary, with the contemporary approach. At the same time, I claim that Legislative Theatre, despite its name, should be understood in terms of participation, rather than legislation, in particular the ambition to influence the legislative process (initiative). These considerations are one of the first attempts to look at Legislative Theatre as a potentially important theme for both academics and practitioners, for both actors and audiences (if any) of legal systems. At the same time, they are an attempt to embed Legislative Theatre as a theme for a wider reflection of legal scholars, including Polish ones. Key words: socially engaged theatre, participation, Legislative Theatre, legislation, law

Pełny tekst PDF Jak cytować

Bibliografia

49 pozycji bibliograficznych

Literatura

  1. Arnstein S, A Ladder of Citizen Participation, „Journal of the American Institute of Planners” 1969, vol 35, no 4, s 216–224 Arts & Homelessness International, Legislative Theatre Performance Medway – 6th Feb 2024,

  2. https://vimeo com/910532169/435ccb6b02 (dostęp: 14 04 2025)

  3. Babbage F, Augusto Boal, Routledge, Abingdon – New York 2018

  4. Biernat T, Legislacja. Analiza procesu, Oficyna Wydawnicza AFM, Kraków 2016

  5. Boal A, Legislative Theatre: Using performance to make politics, transl A Jackson, Routledge, Abingdon – New York 1998

  6. Boal A, The Aesthetics of the Oppressed, transl A Jackson, Routledge, Abingdon – New York 2006

  7. Boal A, Theatre of the Oppressed, transl C A Leal McBride et al., Pluto Press, London 2008

  8. Bodziński-Guzik B, Teatr Legislacyjny na Kampusie, „Alma Mater: Miesięcznik Uniwersytetu Ja-giellońskiego” 2024, nr 253–254, s 58–61

  9. Bodziński-Guzik B, Stożek R, Teatr Legislacyjny jako forma aktywności obywatelskiej, Stowarzy -szenie Polanda, Kraków 2023

  10. Bryson J M et al., Designing Public Participation Processes, „Public Administration Review” 2012, vol 73, issue 1, s 23–34

  11. Bussu S et al., It’s a Mindset Revolution! Co-creating inclusive spaces of participation on youth men-tal health, „Action Research” 2025, vol 23, no 3, s 238–261

  12. Buśk A, Początki Teatru Legislacyjnego w Polsce, Stowarzyszenie Praktyków Dramy Stop-Klatka, Warszawa 2017

  13. Cummings L B, Empathy as Dialogue in Theatre and Performance, Palgrave, Basingstoke 2016

  14. Cunningham M, Rubin K, Woods S, ‘People aren’t going to show up to the revolution if it isn’t fun’ Theatre of the Oppressed and Disrupting the Tone of Voice within Deliberative Democracy’ [w:] Applied Theatre: Voice Performance and Social Justice, ed S Weston, Bloomsbury Publishing, London 2025, s 95–114

  15. Dalaqua G H, Democratic Representation and Legislative Theatre, „Theoria: A Journal of Social and Political Theory” 2020, vol 67, no 3, s 26–47

  16. Davis M H, Empatia. O umiejętności współodczuwania, tłum J Kubiak, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 1999

  17. EIU, Democracy Index 2023: Age of conflict, s 4–5, https://www eiu com/n/campaigns/democra-cy-index-2023 (dostęp: 1 06 2024)

  18. European Commission: Directorate-General for Education, Youth, Sport and Culture and ECO -

  19. RYS, Culture and democracy, the evidence – How citizens’ participation in cultural activities en-hances civic engagement, democracy and social cohesion – Lessons from international research, Publications Office of the European Union, 2023, https://data europa eu/doi/10 2766/39199 (dostęp: 1 06 2024)

  20. Freire P, Pedagogy of the Oppressed, Penguin Books, London 2017 Greater Manchester, Homelessness Prevention Strategy 2021–2026, July 2021, https://democracy greatermanchester-ca gov uk/documents/s16377/14a%20GM%20Homelessness%20Pre -vention%20Strategy%20Final%20Appendix docx pdf (dostęp: 1 06 2024)

  21. Gryszel K, Winiarek-Kołucka M, Teatr Legislacyjny jako proces pracy z grupą różnorodną – refleksje po realizacji projektu, https://stop-klatka org pl/teatr-legislacyjny-jako-proces-pracy-z-grupa- -roznorodna-refleksje-po-realizacji-projektu/ (dostęp: 1 06 2024)

  22. Howe K, Boal J, Soeiro J, Introduction: Theatre of the Oppressed and its time(s) [w:] The Routledge Companion to Theatre of the Oppressed, eds K Howe, J Boal, J Soeiro, Routledge, New York 2019, s 1–12

  23. Huizinga J, Homo ludens. Esej o zabawie jako elemencie kultury, tłum M Kurowska, W Wirpsza, Aletheia, Warszawa 2022

  24. Kershaw B, Legislative Theatre by Augusto Boal. Routledge, London 1998, „Theatre Research Inter-national” 2001, vol 26, no 2, s 218–219

  25. Korybski A, Leszczyński L, Pieniążek A, Wstęp do prawoznawstwa, Wydawnictwo UMCS, Lublin

  26. Król A, Widz to zawsze mniej niż człowiek: demokratyzacja teatru według Augusto Boala, „Didaska-lia – Gazeta Teatralna” 2008, nr 15(84), s 54–63 LegiLAB4Progress, Więcej niż teatr: doświadczanie teatru legislatywnego, tłum A Król et al., Pekar-na Magdalenske mreže, Maribor 2018

  27. Lerner J, From Waves to Ecosystems: The Next Stage of Democratic Innovation, Stavros Niarchos Foundation Ithaca Initiative, Newark 2024, https://udspace udel edu/handle/19716/34515 (dostęp: 30 06 2024)

  28. Lerner J, Making Democracy Fun: How Game Design Can Empower Citizens and Transform Politics, The MIT Press, Massachusetts 2014

  29. Majaury H, Plays that Make Policy: A Debwewin Journey Through Legislative Theatre, The Universi-ty of Guelph, Ontario 2013

  30. Martela B, Janik L, Mróz K, Barometr budżetu obywatelskiego. Edycja 2022, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa – Kraków 2023

  31. OECD, Innovative Citizen Participation and New Democratic Institutions: Catching the Deliberative Wave. Highlights, Paris 2020, https://www ospi es/images/documentos/archivos/innovative-cit-izen-participation-new-democratic-institutions-catching-the-deliberative-wave-highlights pdf (dostęp: 29 01 2026)

  32. OIDP, 16th Distinction “Best Practice in Citizen Participation”, https://www oidp net/distinction/ en/record01 2022 php (dostęp: 1 06 2024) People Powered, When people are mad at government, try legislative theater, 12 07 2023, https:// www peoplepowered org/news-content/legislative-theater-when-mad-at-government (dostęp: 1 06 2024)

  33. Rathje S, Hackel L, Zaki J, Attending Live Theatre Improves Empathy, Changes Attitudes, and Leads to Pro-Social Behavior, „Journal of Experimental Social Psychology” 2021, vol 95, s 104–138

  34. Rubin K, What is LT? – Project Portfolio, https://www katyrubin com/what-is-lt (dostęp: 1 06 2024)

  35. Salvador E, The Legislative Theatre: Art for Community Conflict Resolution. From Desires to Laws, „Journal of Conflictology” 2014, vol 5, no 1, s 3–12

  36. Santos B, Theatre of the Oppressed – Roots & Wings: A Theory of Praxis, Kuringa, Berlin 2019

  37. Schechner R, Chatterjee S, Augusto Boal, City Councillor: Legislative Theatre and the Chamber in the Streets: An Interview, „The Drama Review” 1998, vol 42, no 4, s 75–90

  38. Spaulding S, Cognitive empathy [w:] The Routledge Handbook of Philosophy of Empathy (Rout-ledge Handbooks in Philosophy), ed H Maibom, Routledge, London – New York 2017, s 13–21

  39. Staffler A, Legislative Theatre – Take part! Its about us!, https://voiceofjsirri wordpress com/april- 2018/legislative-theatre-take-part-its-about-us/ (dostęp: 1 06 2024)

  40. Stępień M, Responsywna administracja publiczna, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008

  41. Stowarzyszenie Polanda, Teatr Legislacyjny na Kampusie, https://stowarzyszeniepolanda org/ projects/teatr-legislacyjny-na-kampusie/ (dostęp: 1 06 2024)

  42. Stowarzyszenie Stop-Klatka, Prawo na scenę! – rozwój Teatru Legislacyjnego w Małopolsce, https:// stop-klatka org pl/prawo-na-scene-rozwoj-teatru-legislacyjnego-w-malopolsce/ (dostęp: 1 06 2024)

  43. Szmyt A, Tryb uchwalania ustaw przez Sejm w świetle nowej konstytucji i regulaminu Sejmu, Raport nr 113

  44. Szyszkowski W, Empatia a prawo, „Palestra” 1997, nr 41/9–10(477–478), s 58– 66

  45. Tudorache A L, Using theatre to make politics. Podręcznik metody Teatru Legislacyjnego, tłum A Zawiślak, A R T Fusion Association, Bucharest 2021

  46. Vittoria P, Paulo Freire and Augusto Boal: Praxis, Poetry, and Utopia [w:] The Routledge Companion to Theatre of the Oppressed, eds K Howe, J Boal, J Soeiro, Routledge, New York 2019, s 58– 65

  47. Wintgens L J, Legisprudence as a New Theory of Legislation [w:] The Theory and Practice of Legisla-tion. Essays in Legisprudence, ed L J Wintgens, Ashgate Publishing Limited, Aldershot 2005, s 3–25

  48. Załuski W, O empatii i jej znaczeniu dla moralności i prawa [w:] Abiit, non obiit. Księga poświęcona pamięci księdza profesora Antoniego Kościa, red A Dębiński et al., Wydawnictwo KUL, Lublin 2013, s 485– 497

  49. Zamboni M, Law and Politics, 6 06 2006, https://ssrn com/abstract=925920 (dostęp: 1 06 2024)

Informacje o publikacji

Autor i afiliacja

Bartłomiej Bodziński-Guzik

Dane wydania

Numer nr 1(46)/2026

Strony
77-95
Opublikowano
DostępOtwarty LicencjaCC BY 4.0 ↗

Jak cytować

Opis bibliograficzny i zweryfikowane formaty eksportowe.

Format AFPiFS

B. Bodziński-Guzik, Prawo, teatr i empatia – czyli Teatr Legislacyjny?, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 1(46)/2026, s. 77–95, DOI: 10.36280/afpifs.2026.1.77

Eksportuj dane cytowania