Archiwum Filozofii Prawa
i Filozofii Społecznej Journal of the Polish Section of IVR ISSN 2082-3304 Logo Polskiej Sekcji IVR Polska Sekcja IVR ↗

Artykuł naukowy

Factors to be Assessed and Qualified in Court Proceedings Relating to Adoption Dissolution: Examination of Files of Cases Conducted by District Courts of Warsaw

Article authors
  1. Marta Laskowska

Czynniki podlegające ocenie i kwalifikacji w postępowaniu sądowym o rozwiązanie przysposobienia – badania akt spraw prowadzonych przez sądy rejonowe miasta Warszawy

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 1(46)/2026, s. 42-59

DOI 10.36280/afpifs.2026.1.42 ↗
Issue
nr 1(46)/2026
Pages
42-59
Published
Article language
English

Polish

Translated abstract

Rozwiązanie przysposobienia to skomplikowany i wymagający proces, który opiera się nie tylko na regulacjach prawnych, ale też na aspektach związanych z innymi dziedzinami, takimi jak psychologia, pedagogika, socjologia czy moralność. Proces ten wymaga szczególnej uwagi skierowanej na dziecko, jego trudną sytuację i potrzeby, a także działania z dużą dokładnością, ostrożnością, a nawet delikatnością. W związku z tym w artykule skoncentrowano się na praktyce sądowej rozwiązania przysposobienia. Badaniem objęto akta spraw prowadzonych przez sądy rejonowe miasta stołecznego Warszawy w latach 2006-2018. Celem tych badań była analiza i ocena roli informacji wpływających na proces decyzyjny sądów, w tym na ocenę dobra dziecka oraz kwalifikację ważnych powodów. Działania te pozwoliły lepiej zrozumieć proces rozwiązania przysposobienia, ukazując, że za każdym prawnym rozstrzygnięciem kryją się głębokie kwestie emocjonalne, psychologiczne i społeczne, natomiast opinie i analizy z różnych dziedzin nie są odrębnymi elementami, lecz integralną częścią złożonego procesu decyzyjnego. Podjęte badania ulokowano w nurcie jakościowym, w strategii badawczej studium wielokrotnego przypadku, a za podstawowe narzędzie badawcze metody analizy akt sądowych przyjęto kodowanie. Artykuł podkreśla, że w sprawach o rozwiązanie przysposobienia konieczne jest wieloaspektowe podejście, które umożliwia szczegółowe poznanie sytuacji faktycznej dziecka oraz zbalansowanie prawnych przesłanek z indywidualnymi okolicznościami każdej sprawy. Ponadto artykuł wskazuje, że zebranie informacji w trzech kategoriach czasowych – przeszłości, teraźniejszości i przyszłości umożliwia ocenę dobra dziecka i kwalifikację ważnych powodów. Stanowi on cenne uzupełnienie dotychczasowych perspektyw oraz daje podstawy do prowadzenia dalszych badań w tym obszarze.

Translated keywords

  • rozwiązanie przysposobienia
  • dobro dziecka
  • ważne powody
  • ocena sytuacji faktycznej dziecka

English

Abstract

Adoption dissolution is a complex and demanding process that is based not only on legal regulations, but also on aspects related to other fields, such as psychology, pedagogy, sociology, and morality. This process requires special attention to the child, his or her difficult situation and needs. Any actions must be conducted with great precision, caution, and even delicacy. Therefore, the article focuses on the judicial practice of dissolving adoption. The study covered the files of cases conducted by district courts of Warsaw in 2006–2018. The aim of this research was to analyse and assess the role of information influencing the courts’ decision-making processes, including the assessment of the child’s best interests and the qualification of ‘important reasons’. These activities allowed us to better understand the adoption resolution process, showing that behind every legal decision there are deep emotional, psychological and social issues, while opinions and analyses from various fields are not separate elements, but an integral part of a complex decision-making process. The research was qualitative in character, the research strategy was that of a multiple case study, and coding was adopted as the basic research tool of the method of analysing court files. The article emphasizes that in cases concerning adoption dissolution, a multi-faceted approach is necessary, because it allows for a detailed understanding of the factual situation of the child and balancing the legal criteria with the specific circumstances of each case. Moreover, the article indicates that grouping information in three time categories – past, present and future – enables an assessment of the child’s best interests and a qualification of ‘important reasons’. It is a valuable addition to the existing perspectives and provides a basis for further research in this area. Key words: adoption dissolution, child’s best interest, important reasons, assessment of the child’s factual situation

Full text PDF How to cite

References

52 reference entries

References

  1. Andrzejewski M, Application of the Clause of the Good of the Child: Reflections Inspired by the Deci-sion of the Supreme Court on the Creation of Foster Families, „Studia Iuridica Lublinensia” 2021, nr 5, s 29–51

  2. Arczewska M, Dobro dziecka jako przedmiot troski społecznej, Zakład Wydawniczy Nomos, Kra-ków 2017

  3. Białas J, Górczyńska M, Witko D, Badanie dobra dziecka w postępowaniach detencyjnych. Stan-dardy międzynarodowe i krajowe oraz propozycja procedury badania dobra dziecka w postępo -waniach dotyczących umieszczania cudzoziemców w ośrodkach strzeżonych w Polsce, Helsiń-ska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 2020

  4. Bielecki M, Dobro dziecka jako przesłanka korzystania z jego prawa do wolności religijnej, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 2004, nr 7, s 233–243

  5. Bodio J, Pojęcie dobra dziecka w postępowaniu opiekuńczym – zarys problematyki [w:] Honeste Proce-dere. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Kazimierzowi Lubińskiemu, red A Laskowska- -Hulisz, J May, M Mrówczyński, Wolters Kluwer, Warszawa 2018, s 67–84

  6. Charmaz K, Teoria ugruntowana. Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej, Wydawnictwo

  7. Naukowe PWN, Warszawa 2009

  8. Choduń A, Gomułowicz A, Skoczylas A, Klauzule generalne i zwroty niedookreślone w prawie po-datkowym i administracyjnym. Wybrane zagadnienia teoretyczne i orzecznicze, Wolters Kluwer, Warszawa 2003

  9. Ciepła H, Artykuł 125 [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red K Piasecki, LexisNexis, Warszawa 2011

  10. Długoszewska I, Dobro dziecka jako wyłączna przesłanka ograniczenia władzy rodzicielskiej [w:] eadem, Przesłanki oraz skutki ograniczenia i pozbawienia władzy rodzicielskiej, LexisNexis, War-szawa 2012

  11. Dolecki H, Art. 125 [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red H Dolecki, T Sokołowski, Wolters Kluwer, Warszawa 2013

  12. Drózd M, Pilarz K, Znaczenie klauzuli „dobra dziecka” w prawie rodzinnym krajowym i międzyna-rodowym na podstawie instytucji przysposobienia [w:] Klauzule generalne w prawie krajowym i obcym, red L Zacharko, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2016

  13. Gibbs G, Analizowanie danych jakościowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011

  14. Gromek K, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Wydawnictwo C H Beck, Warszawa 2018

  15. Holewińska-Łapińska E, Rozwiązanie stosunku przysposobienia w orzecznictwie sądów powszech-nych w latach 2010–2011, „Prawo w Działaniu Sprawy Cywilne” 2013, t 14, s 121–176

  16. Jędrejek G, Kodeks rodzinny. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2017

  17. Konecki K, Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana, Wydawnictwo Nauko-we PWN, Warszawa 2000

  18. Lansdown G, Every Child’s Right to Be Heard. A Resource Guide on the UN Committee on the Rights of the Child General Comment No. 12, Save the Children UK, London 2011

  19. Leszczyński L, Pojęcie klauzuli generalnej, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” 1991, vol 38, nr 12, s 157–172

  20. Leszczyński L, Stosowanie generalnych klauzul odsyłających, Wolters Kluwer, Kraków 2001

  21. Łobocki M, Wprowadzenie do metodologii badań pedagogicznych, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2001

  22. Łukasiewicz R, Dobro dziecka a interesy innych podmiotów w polskiej regulacji prawnej przysposo-bienia, Wolters Kluwer, Warszawa 2019

  23. Moszyński R, Przysposobienie, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1954

  24. Op de Beeck H, Herbots K, Lembrechts S, Willems N, Wlieghe K, Najlepiej pojęty interes – między teorią a praktyką, „Dziecko Krzywdzone Teoria, Badania, Praktyka” 2017, t 16, nr 2, s 127–222

  25. Piaskowy A, Klauzule generalne w projekcie nowego kodeksu cywilnego, „Transformacje Prawa Prywatnego” 2021, nr 3, s 49–67

  26. Pisarska A, Psychologiczne i prawne aspekty dobra dziecka, „Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio” 2020, vol 41, nr 1, s 224–240

  27. Stadniczeńko S L, Prawo dziecka do wychowania w rodzinie [w:] Konwencja o prawach dziecka. Wybór zagadnień (artykuły i komentarze), red S L Stadniczeńko, Biuro Rzecznika Praw Dziec -ka, Warszawa 2015, s 85–118

  28. Stojanowska W, Dobro dziecka jako instrument wykładni norm konwencji o prawach dziecka oraz prawa polskiego i jako dyrektywa jego stosowania [w:] Konwencja o prawach dziecka. Analiza i wykładnia, red T Smyczyński, Ars boni et aequi, Poznań 1999, s 81–110

  29. Stojanowska W, Rozwód a dobro dziecka, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1979

  30. Zajączkowska-Burtowy J, Ustawowe formy kontaktów z dzieckiem [w:] eadem, Kontakty z dziec-kiem. Prawa i obowiązki, Wolters Kluwer, Warszawa 2020

  31. Zajęcki M, Aksjologiczna interpretacja prawa (studium z metodologii i teorii prawa), Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa 2017

  32. Zermatten J, The Best Interests of the Child. Literal Analysis, Function and Implementation, Working Report 2010, https://www korczak fr/m5prod/colloques_afjk/palais-bourbon_20nov2010/doc_ interet-superieur-de-l-enfant/zermatten-jean_art3-the-best-interests-of-child_46p_en pdf (dostęp: 11 07 2024)

  33. Ziembiński Z, Unormowania prawne a unormowania moralne w sferze prawa rodzinnego PRL, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1977, z 39, s 11–24

  34. Ziembiński Z, Wstęp do aksjologii dla prawników, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1990

  35. Biuro Analiz, Dokumentacji i Korespondencji, Przysposobienie i piecza zastępcza w Polsce, Warsza-wa 2021

  36. Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds Sprawiedliwości i Rada Europy, Wytyczne Komitetu Ministrów Rady Europy w sprawie wymiaru sprawiedliwości przyjaznego dzieciom przyjęte przez Komitet Ministrów Rady Europy w dniu 17 listopada 2010 r wraz z uzasadnieniem,

  37. https://data europa eu/doi/10 2838/28483 (dostęp: 11 07 2024) Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Adopcja drogą do rodzicielstwa. Informator dla kandydatów do przysposobienia dziecka, Warszawa 2017

Case law

  1. Wyrok SN z dnia 17 grudnia 1965 r, I CR 309/65, LEX nr 374

  2. Wyrok SN z dnia 16 listopada 1966 r, I CR 385/66, LEX nr 4601

  3. Wyrok SN z dnia 6 września 1968 r, I CR 249/68, LEX nr 167411

  4. Wyrok SN z dnia 5 kwietnia 1972 r, I CR 679/71, LEX nr 7079

  5. Wyrok SN z dnia 15 maja 1973 r, II CR 183/73, LEX nr 1673141

  6. Wyrok SN z dnia 5 września 1975 r, I CR 526/75, LEX nr 1963

  7. Wyrok SN z dnia 16 lutego 1976 r, IV CR 10/76, LEX nr 2006

  8. Uchwała SN Izba Cywilna z dnia 9 czerwca 1976 r, III CZP 46/75, LEX nr 1966

  9. Wyrok SN z dnia 12 października 1977 r, II CR 390/77, LEX nr 8010

  10. Wyrok SN z dnia 8 stycznia 1981 r, II CR 574/80, LEX nr 8295

  11. Wyrok SN z dnia 8 grudnia 1999 r, II CKN 711/97, LEX nr 519953

  12. Wyrok SN z dnia 22 marca 2001 r, V CKN 369/00, LEX nr 52488

  13. Wyrok TK z dnia 28 kwietnia 2003 r, K 18/02, OTK-A 2003, nr 4, poz 32

  14. Postanowienie SN z dnia 24 listopada 2016 r, II CA 1/16, OSNC 2017, nr 7–8, poz 90

  15. Wyrok SN z dnia 13 września 2017 r, IV CSK 191/17, LEX nr 2398362

Publication information

Author and affiliation

Marta Laskowska

Issue data

Issue nr 1(46)/2026

Pages
42-59
Published
AccessOtwarty LicenceCC BY 4.0 ↗

How to cite

Bibliographic description and verified export formats.

Format AFPiFS

M. Laskowska, Factors to be Assessed and Qualified in Court Proceedings Relating to Adoption Dissolution: Examination of Files of Cases Conducted by District Courts of Warsaw, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 1(46)/2026, s. 42–59, DOI: 10.36280/afpifs.2026.1.42

Export citation data