Remarks on Lay Judges in Polish Criminal Process Passing Moral Judgements

Paweł Mazur

doi:10.36280/afpifs.2022.4.86

Research article

Remarks on Lay Judges in Polish Criminal Process Passing Moral Judgements

Paweł Mazur

Uwagi o wydawaniu sądów moralnych przez sędziów społecznych w polskim procesie karnym

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 4(33)/2022, s. 86-97

DOI 10.36280/afpifs.2022.4.86 ↗

Issue: nr 4(33)/2022
Pages: 86-97
Published: 2022
Article language: English

English

Abstract

The article addresses the issue of the participation of lay judges in passing moral judgements during the stage of adjudication. It attempts to realize the postulate of external integration of jurisprudence by combining the achievements of legal studies and moral philosophy as well as public philosophy in research work. The basic theses of the article are as follows: lay judges-citizens have the moral competence to pass moral judgements during the process of adjudication. There is no reason to consider a professional judge better prepared to pass moral judgements than a lay one. A broadening of the court panels to include citizens can be seen as a remedy for issues such as: conformism, ignorance, intellectual errors in the judicial discourse. Furthermore, citizens are capable of supplementing the judicial process of application of law with Aristotelian category of reasonableness. The article presents also the threats resulting from lay judges’ participation in the process of passing morel assessments in the criminal process.

Keywords

moral competence
professional judges
lay judges
moral reasoning

Full text PDF How to cite

References

53 reference entries

References

Arendt, H. (2003). Odpowiedzialność i władza sądzenia. Warszawa: Prószyński i Ska.
Bartnik, A.S (2009). Sędzia czy kibic? Rola ławnika w wymiarze sprawiedliwości III RP. Warszawa: Trio.
Cern, K.M (2008). Demokracja jako forma życia w XXI wieku. In K.M. Cern, P. Juchacz, E. Nowak (eds.), Edukacja demokratyczna. Poznań: Wydawnictwo
Instytutu Filozofii UAM.
Chyrowicz, B. (2016). Moralne uwarunkowania ludzkiej kondycji. Przegląd Filozoficzny 1, 101–123.
Chyrowicz, B. (2021). Widok stąd. Dlaczego działamy tak a nie inaczej. Kraków. Wydawnictwo Znak.
Galewicz, W (2019). Odpowiedzialność, sprawiedliwość w etyce Arystotelesa. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.
Dworkin, R. (1998). Biorąc prawo poważni e. Warszawa. Wydawnictwo
Naukowe PWN.
Girdwoyń, K. (2021). Udział sędziów zawodowych w rozstrzyganiu spraw karnych. Perspektywa prawnoporównawcza. Warszawa. C.H. Beck.
Hegel, G.W (1969). Zasady filozofii prawa. Warszawa: Wydawnictwo PWN.
Hołówka, J. (2020). Retrybutywizm. In J. Hołówka, B. Dziobkowski (eds.), Filozofia prawa. Normy i fakty. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Jaroszyński, P. (1999). In M.A. Krąpiec, S. Kamiński, A. Maryniarczyk, P. Jaroszyński (eds.), Wprowadzenie do filozofii. Lublin: Redakcja
Wydawnictw KUL.
Janusz-Pohl, B. (2014). Konstrukcja niedopuszczalności czynności karnoprocesowej. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 4, 161 – 173.
Janusz-Pohl, B. (2014). In P. Wiliński (ed.), System prawa karnego procesowego. Tom III. Zasady p rocesu karnego. cz. 2. Zasada udziału czynnika społecznego. Warszawa: Wolters Kluwer.
Juchacz, P.W (2006). Demokracja. Deliberacja. Partycypacja. Szkice z teorii demokracji ateńskiej i współczesnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe IF
Juchacz, P.W., Cern, K.M., Nowak, E. (2014). Filozofia publiczna: realistyczna utopia, dynamiczne instytucje. Principia LXVII-LXVIII, 5–20.
Juchacz, P.W. (2016). Trzy tezy o sędziach społecznych i ich udziale w wymiarze sprawiedliwości w Polsce. Filozofia Publiczna i Edukacja Demokratyczna 1, 155–168.
Kozak, A. (2008). Kryzys podstawności prawa. In O. Bogucki, S. Czepita (eds.), System prawny a porządek prawny. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe USz.
Kohlberg, L. (1964). Development on moral charakter and moral ideology. In M.L. Hoffmman, L.W. Hoffman (eds.), Reviev of Child Development Research, vol. I. New York: Russel Sage Morality Foundation.
Kosonoga, J. (2016). Skład sądu na rozprawie głównej. Ius Novum 4, 83–101.
Kosonoga, J. (2017). In R.A. Stefański, S. Zabłocki (eds.), Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art.1-166. Warszawa. Wolters Kluwer.
Kubicki, L., Zawadzki, S. (1970). Udział ławników w postępowaniu karnym. Opinie a rzeczywistość. Studium prawnoempiryczne. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze.
Lang, W. (2005). Zasada clara sunt interpretanda w kontekście zasady ignorantia iuris nocet oraz zasady zaufania obywateli do praw. In S. Wronkowska (ed.), Polska kultura prawna a proces integracji europejskiej. Warszawa: Wolters Kluwer.
Leszczyński, L. (1986). Klauzule generalne w stosowaniu prawa. Lublin: Wydawnictwo Naukowe UMCS.
Lind, G. (2008). Jak uczyć studentów wypowiadania się i słuchania innych. Wzmocnienie kompetencji moralno-demokratycznych. In K.M. Cern, P.W. Juchacz, E. Nowak (eds.), Edukacja demokratyczna. Poznań: Wydawnictwo
Naukowe IF UAM.
Lind, G. (2016). How to teach morality: promoting deliberation and discussion, reducing violence and deceit. Berlin. Logos Verlag Berlin.
Łukaszewski, W. (2018). Mądrość i różne niemądrości. Sopot: Smak Słowa.
Malitowska, A. (2014). Etyka usług profesjonalnych. Bydgoszcz: Oficyna Wydawnicza Epigram.
Maroń, G. (2020). Sędziowie, jako „ arbitrzy moralni ” i „moraliści” na przykładzie wybranych orzeczeń sądów karnych. Prokuratura i Prawo 10- 11, 5–38.
Macintyre, A. (2009). Etyka i polityka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe
Nowak, E., Lind, G. (2009). Dyskursywna wolność a sąd moralny. O destruktywnym wpływie stanu wojennego na edukację demokratyczną. In K.M. Cern, P.W. Juchacz, E. Nowak (eds.). Edukacja demokratyczna. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii UAM.
Nowak, E. (2012). Dysonans a porządek argumentacji In P. Orlik, K. Przybyszewski (eds.), Filozofia a sfera publiczna. Poznań. Wydawnictwo
Nussbaum, M.C. (2000). Słuszność i miłosierdzie. Filozofia moralności. Wina, kara i wybaczenie. Warszawa: Aletheia.
Pohl, Ł. (2007). Struktura normy sankcjonowanej w prawie karnym. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Popper, K. (1997). Opinia publiczna. In K. Popper, W poszukiwaniu lepszego świata. Wykłady i rozprawy z lat trzydziestych. Warszawa: Wydawnictwo
Pietrzykowski, T. (2011). Etyczne problemy prawa. Warszawa: Lexis Nexis.
Radbruch, G. (1987). Bildungs und Religionspolitik. Politische Schriften aus der Weimarer Zeit, cz. II. C.F. Müller Juristischer Verlag.
Rawls, J. (1951 ). Outline of decision procedure of ethics. The Philosophical Review 2, 177–197.
Sitniewski, P. (2011). Analiza wyników ankiet w zakresie wyboru ławników, jakości ich pracy oraz funkcjonowaniu w ramach wymiaru sprawiedliwości.
In J. Ruszewski (ed.), Ławnicy społeczni w teorii i praktyce. Suwałki: Centrum Aktywności Społecznej „Pryzmat”.
Smolak, M., Smolak, T. (2017). Oceny moralne w rozumowaniu sędziowskim. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2, 31–46.
Smolak, T. (2020). In M. Smolak, W. Sadurski, T. Chirkowska-Smolak (eds.), Rozum publiczny – uzasadnienie sądowe – umysł sędziego. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Waltoś, S. (2011). Ławnik-czy piąte koło u wozu? In T. Grzegorczyk (ed.). Funkcje procesu karnego. Księga jubileuszowa Profesora Janusza Tylmana. Warszawa: Wolters Kluwer.
Waltoś, S., Hofmański, P. (2018). Proces karny. Zarys systemu. Warszawa: Wolters Kluwer.
Wiliński, P., Zabłocki, S. (2019). Sądy społeczne i sędziowie społeczni w procesie karnym. In M. Rogacka-Rzewnicka, H. Gajewska-Kraczkowska (eds.), Istota i zasady procesu karnego. 25 lat później. Księga poświęcona pamięci Profesora Andrzeja Murzynowskiego. Warszawa. Wolters Kluwer.
Wróblewski, J. (1973). Wartości a decyzja sądowa. Wrocław -Warszawa- Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Wróblewski, J. (2015). Stosowanie prawa (model teoretyczny). In M. Zirk- Sadowski (wybór i wstęp), Jerzy Wróblewski. Pisma wybrane. Warszawa: Wolters Kluwer.
Zagrodnik, J. (2013). Model interakcji postępowania przygotowawczego oraz postępowania sądowego w procesie karnym. Warszawa: C. H. Beck.
Zieliński, M. (1979). Poznanie sądowe a poznanie naukowe. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Zgryzek, K. (2019). Ławnik – znikająca instytucja. In M. Rogacka-Rzewnicka, H. Gajewska-Kraczkowska (eds.), O poglądach Profesora Andrzeja Murzynowskiego. Istota i zasady procesu karnego. 25 lat później. Księga poświęcona pamięci Profesora Andrzeja Murzynowskiego. Warszawa. Wolters Kluwer.

Publication information

Author and affiliation

Paweł Mazur

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

ORCID: https://orcid.org/0000-0002-1011-121X

Issue data

Issue nr 4(33)/2022

Pages: 86-97
Published: 2022
DOI: 10.36280/afpifs.2022.4.86
PDF: Full text PDF

AccessOtwarty LicenceCC BY-NC-ND 4.0 ↗

How to cite

Bibliographic description and verified export formats.

Format AFPiFS

P. Mazur, Remarks on Lay Judges in Polish Criminal Process Passing Moral Judgements, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 4(33)/2022, s. 86–97, DOI: 10.36280/afpifs.2022.4.86

Export citation data

[ref-001] Arendt, H. (2003). Odpowiedzialność i władza sądzenia. Warszawa: Prószyński i Ska.

[ref-002] Bartnik, A.S (2009). Sędzia czy kibic? Rola ławnika w wymiarze sprawiedliwości III RP. Warszawa: Trio.

[ref-003] Cern, K.M (2008). Demokracja jako forma życia w XXI wieku. In K.M. Cern, P. Juchacz, E. Nowak (eds.), Edukacja demokratyczna. Poznań: Wydawnictwo

[ref-004] Instytutu Filozofii UAM.

[ref-005] Chyrowicz, B. (2016). Moralne uwarunkowania ludzkiej kondycji. Przegląd Filozoficzny 1, 101–123.

[ref-006] Chyrowicz, B. (2021). Widok stąd. Dlaczego działamy tak a nie inaczej. Kraków. Wydawnictwo Znak.

[ref-007] Galewicz, W (2019). Odpowiedzialność, sprawiedliwość w etyce Arystotelesa. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.

[ref-008] Dworkin, R. (1998). Biorąc prawo poważni e. Warszawa. Wydawnictwo

[ref-009] Naukowe PWN.

[ref-010] Girdwoyń, K. (2021). Udział sędziów zawodowych w rozstrzyganiu spraw karnych. Perspektywa prawnoporównawcza. Warszawa. C.H. Beck.

[ref-011] Hegel, G.W (1969). Zasady filozofii prawa. Warszawa: Wydawnictwo PWN.

[ref-012] Hołówka, J. (2020). Retrybutywizm. In J. Hołówka, B. Dziobkowski (eds.), Filozofia prawa. Normy i fakty. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

[ref-013] Jaroszyński, P. (1999). In M.A. Krąpiec, S. Kamiński, A. Maryniarczyk, P. Jaroszyński (eds.), Wprowadzenie do filozofii. Lublin: Redakcja

[ref-014] Wydawnictw KUL.

[ref-015] Janusz-Pohl, B. (2014). Konstrukcja niedopuszczalności czynności karnoprocesowej. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 4, 161 – 173.

[ref-016] Janusz-Pohl, B. (2014). In P. Wiliński (ed.), System prawa karnego procesowego. Tom III. Zasady p rocesu karnego. cz. 2. Zasada udziału czynnika społecznego. Warszawa: Wolters Kluwer.

[ref-017] Juchacz, P.W (2006). Demokracja. Deliberacja. Partycypacja. Szkice z teorii demokracji ateńskiej i współczesnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe IF

[ref-018] Juchacz, P.W., Cern, K.M., Nowak, E. (2014). Filozofia publiczna: realistyczna utopia, dynamiczne instytucje. Principia LXVII-LXVIII, 5–20.

[ref-019] Juchacz, P.W. (2016). Trzy tezy o sędziach społecznych i ich udziale w wymiarze sprawiedliwości w Polsce. Filozofia Publiczna i Edukacja Demokratyczna 1, 155–168.

[ref-020] Kozak, A. (2008). Kryzys podstawności prawa. In O. Bogucki, S. Czepita (eds.), System prawny a porządek prawny. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe USz.

[ref-021] Kohlberg, L. (1964). Development on moral charakter and moral ideology. In M.L. Hoffmman, L.W. Hoffman (eds.), Reviev of Child Development Research, vol. I. New York: Russel Sage Morality Foundation.

[ref-022] Kosonoga, J. (2016). Skład sądu na rozprawie głównej. Ius Novum 4, 83–101.

[ref-023] Kosonoga, J. (2017). In R.A. Stefański, S. Zabłocki (eds.), Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art.1-166. Warszawa. Wolters Kluwer.

[ref-024] Kubicki, L., Zawadzki, S. (1970). Udział ławników w postępowaniu karnym. Opinie a rzeczywistość. Studium prawnoempiryczne. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze.

[ref-025] Lang, W. (2005). Zasada clara sunt interpretanda w kontekście zasady ignorantia iuris nocet oraz zasady zaufania obywateli do praw. In S. Wronkowska (ed.), Polska kultura prawna a proces integracji europejskiej. Warszawa: Wolters Kluwer.

[ref-026] Leszczyński, L. (1986). Klauzule generalne w stosowaniu prawa. Lublin: Wydawnictwo Naukowe UMCS.

[ref-027] Lind, G. (2008). Jak uczyć studentów wypowiadania się i słuchania innych. Wzmocnienie kompetencji moralno-demokratycznych. In K.M. Cern, P.W. Juchacz, E. Nowak (eds.), Edukacja demokratyczna. Poznań: Wydawnictwo

[ref-028] Naukowe IF UAM.

[ref-029] Lind, G. (2016). How to teach morality: promoting deliberation and discussion, reducing violence and deceit. Berlin. Logos Verlag Berlin.

[ref-030] Łukaszewski, W. (2018). Mądrość i różne niemądrości. Sopot: Smak Słowa.

[ref-031] Malitowska, A. (2014). Etyka usług profesjonalnych. Bydgoszcz: Oficyna Wydawnicza Epigram.

[ref-032] Maroń, G. (2020). Sędziowie, jako „ arbitrzy moralni ” i „moraliści” na przykładzie wybranych orzeczeń sądów karnych. Prokuratura i Prawo 10- 11, 5–38.

[ref-033] Macintyre, A. (2009). Etyka i polityka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe

[ref-034] Nowak, E., Lind, G. (2009). Dyskursywna wolność a sąd moralny. O destruktywnym wpływie stanu wojennego na edukację demokratyczną. In K.M. Cern, P.W. Juchacz, E. Nowak (eds.). Edukacja demokratyczna. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii UAM.

[ref-035] Nowak, E. (2012). Dysonans a porządek argumentacji In P. Orlik, K. Przybyszewski (eds.), Filozofia a sfera publiczna. Poznań. Wydawnictwo

[ref-036] Nussbaum, M.C. (2000). Słuszność i miłosierdzie. Filozofia moralności. Wina, kara i wybaczenie. Warszawa: Aletheia.

[ref-037] Pohl, Ł. (2007). Struktura normy sankcjonowanej w prawie karnym. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

[ref-038] Popper, K. (1997). Opinia publiczna. In K. Popper, W poszukiwaniu lepszego świata. Wykłady i rozprawy z lat trzydziestych. Warszawa: Wydawnictwo

[ref-039] Pietrzykowski, T. (2011). Etyczne problemy prawa. Warszawa: Lexis Nexis.

[ref-040] Radbruch, G. (1987). Bildungs und Religionspolitik. Politische Schriften aus der Weimarer Zeit, cz. II. C.F. Müller Juristischer Verlag.

[ref-041] Rawls, J. (1951 ). Outline of decision procedure of ethics. The Philosophical Review 2, 177–197.

[ref-042] Sitniewski, P. (2011). Analiza wyników ankiet w zakresie wyboru ławników, jakości ich pracy oraz funkcjonowaniu w ramach wymiaru sprawiedliwości.

[ref-043] In J. Ruszewski (ed.), Ławnicy społeczni w teorii i praktyce. Suwałki: Centrum Aktywności Społecznej „Pryzmat”.

[ref-044] Smolak, M., Smolak, T. (2017). Oceny moralne w rozumowaniu sędziowskim. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2, 31–46.

[ref-045] Smolak, T. (2020). In M. Smolak, W. Sadurski, T. Chirkowska-Smolak (eds.), Rozum publiczny – uzasadnienie sądowe – umysł sędziego. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

[ref-046] Waltoś, S. (2011). Ławnik-czy piąte koło u wozu? In T. Grzegorczyk (ed.). Funkcje procesu karnego. Księga jubileuszowa Profesora Janusza Tylmana. Warszawa: Wolters Kluwer.

[ref-047] Waltoś, S., Hofmański, P. (2018). Proces karny. Zarys systemu. Warszawa: Wolters Kluwer.

[ref-048] Wiliński, P., Zabłocki, S. (2019). Sądy społeczne i sędziowie społeczni w procesie karnym. In M. Rogacka-Rzewnicka, H. Gajewska-Kraczkowska (eds.), Istota i zasady procesu karnego. 25 lat później. Księga poświęcona pamięci Profesora Andrzeja Murzynowskiego. Warszawa. Wolters Kluwer.

[ref-049] Wróblewski, J. (1973). Wartości a decyzja sądowa. Wrocław -Warszawa- Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

[ref-050] Wróblewski, J. (2015). Stosowanie prawa (model teoretyczny). In M. Zirk- Sadowski (wybór i wstęp), Jerzy Wróblewski. Pisma wybrane. Warszawa: Wolters Kluwer.

[ref-051] Zagrodnik, J. (2013). Model interakcji postępowania przygotowawczego oraz postępowania sądowego w procesie karnym. Warszawa: C. H. Beck.

[ref-052] Zieliński, M. (1979). Poznanie sądowe a poznanie naukowe. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

[ref-053] Zgryzek, K. (2019). Ławnik – znikająca instytucja. In M. Rogacka-Rzewnicka, H. Gajewska-Kraczkowska (eds.), O poglądach Profesora Andrzeja Murzynowskiego. Istota i zasady procesu karnego. 25 lat później. Księga poświęcona pamięci Profesora Andrzeja Murzynowskiego. Warszawa. Wolters Kluwer.

Remarks on Lay Judges in Polish Criminal Process Passing Moral Judgements

Abstract

Keywords

References

References

Publication information

Paweł Mazur

Issue nr 4(33)/2022

How to cite

Format AFPiFS

ACM

ACS

APA

ABNT

Chicago

Harvard

IEEE

MLA

Turabian

Vancouver

OSCOLA

Export citation data