Artykuł naukowy
About the Pro-Constitutional Interpretative Directive In Dubio Pro Vita Humana
O prokonstytucyjnej dyrektywie interpretacyjnej in dubio pro vita humana
Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 3(40)/2024, s. 27-40
Polish
Translated abstract
Celem artykułu jest omówienie dyrektywy interpretacyjnej „ in dubio pro vita humana” (łac. „w razie wątpliwości rozstrzygać na korzyść ludzkiego życia”), a także jej popularyzację, w tym zachęcenie organów administracji publicznej oraz sądów do jej szerszego stosowania. Artykuł zmierza do odpowiedzi na następujące problemy badawcze: Jakie są główne źródła dyrektywy in dubio pro vita humana w polskim systemie prawnym? Jaką ma ona treść i jakie są jej kluczowe założenia? Jakie są potencjalne implikacje jej stosowania w praktyce prawnej? Jaki jest zakres przedmiotowy jej stosowania? W pracy wykorzystano metodę formalno-dogmatyczną. Dyrektywa interpretacyjna in dubio pro vita humana czerpie swoje źródło z konstytucyjnej ochrony godności, życia i zdrowia człowieka. Znajduje ona swoje potwierdzenie w poglądach doktryny, a także w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych. W celu zwiększenia skali jej stosowania w praktyce powinna de lege ferenda zostać ustawowo uregulowana. Treść dyrektywy nakazuje rozstrzygać wszelkie możliwe wątpliwości co do ochrony życia ludzkiego na rzecz tej ochrony. Stosowanie tej dyrektywy odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu instytucjonalnej ochrony zdrowia w Polsce poprzez wybór tego rezultatu wykładni przepisów prawa, który maksymalizuje ochronę ludzkiego życia i zdrowia . Jej przedmiotowy zakres zastosowania jest najsilniej związany z prawem ochrony zdrowia, ale znajduje również swoje zastosowanie do interpretacji przepisów w innych gałęziach prawa (na przykład w prawie karnym czy socjalnym), choćby prima facie nie wydawały się one bezpośrednio związane z ochroną zdrowia i życia ludzkiego. Wyniki mają znaczenie nie tylko dla prawa polskiego, ale także dla wykładni praw obcych oraz prawa unijnego. Wydaje się, że dyrektywa może również znaleźć swoje zastosowanie poza system prawa – dla rozwiązywania problemów etycznych. Pobocznym efektem tej pracy jest możliwość odniesienia co najmniej części poczynionych uwag do prawnej ochrony zwierząt, co może przyczynić się do jej wzmocnienia i rozwoju nauki prawa w tym zakresie (in dubio pro vita animalium).
Translated keywords
- wykładnia prawa
- Konstytucja
- zdrowie
- życie
- refundacja
English
Abstract
The article discusses the interpretative directive in dubio pro vita humana (Latin: „when in doubt, favour human life”), as well as its popularization, including encouraging public administration bodies and courts to apply it more widely. The article aims to answer the following research problems: What are the main sources of the in dubio pro vita humana directive in the Polish legal system? What is its content and its key assumptions? What are the potential implications of its application in legal practice? What is the object-related scope of its application? The formal-dogmatic method is used in the study. The interpretative directive in dubio pro vita humana is rooted in the constitutional protection of human dignity, life and health. It is confirmed in the views expressed by legal scholars, as well as in the case law of the Constitutional Tribunal and administrative courts. However, in order to increase the scale of its application in practice, it should be regulated by law. The content of the directive is such that it requires any possible doubts about the protection of human life to be resolved in favour of this protection. Applying this directive is pivotal for ensuring institutional healthcare in Poland by choosing such a result of interpretation of provisions of law that maximizes the protection of human life and health. Its object-related scope of application is most strongly linked to healthcare law, but it is also applicable to the interpretation of provisions in other branches of law (for example, in criminal or welfare law), even if prima facie they do not seem directly related to the protection of human health and life. The results are important not only for Polish law, but also for the interpretation of foreign laws and EU law. It seems that this directive may also find its application outside the legal system – for solving ethical problems. An offshoot of this study is the possibility of referring at least part of the comments made to the legal protection of animals, which may contribute to its strengthening and to development of legal science in this area (in dubio pro vita animalium).
Keywords
- interpretation of law
- Constitution
- health
- life
- reimbursement
References
28 reference entries
References
-
Adamus, R. (2020). Przesłanka eugeniczna (embriopatologiczna) jako przesłanka legalnego przerywania ciąży – glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22.10.2020 r. (K 1/20). Palestra 11, 94-107.
-
Barczak-Oplustil, A., Wróbel, W. (2022), Udzielanie pomocy humanitarnej jako zachowanie (pierwotnie) legalne. IUSTITIA 11, 14-20.
-
Bosek, L., Roszkiewicz, J. (2020). Konstytucyjne uwarunkowania systemu udzielania świadczeń zdrowotnych. In D. Bach-Golecka, R. Stankiewicz (eds.), System Prawa Medycznego. Tom 3. Organizacja systemu ochrony zdrowia. Warszawa: C.H. Beck.
-
Bosek, L., Wild, M. (2014). Prawo do ochrony życia. In L. Bosek, M. Wild (eds.), Kontrola konstytucyjności prawa. Komentarz praktyczny dla sędziów i pełnomocników procesowych. Wzory pism procesowych. Warszawa: Legalis.
-
Bosek, L. (2008). Roszczenia wrongful life i wrongful birth w świetle standardów konstytucyjnych i europejskich. Przegląd Sądowy 1, 32-59.
-
Bujny, J. (2007). Prawa pacjenta między autonomią a paternalizmem. Warszawa: C.H.Beck.
-
Giezek, J. (1998). In J. Boć (ed.), Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 roku. Wrocław: Kolonia Limited.
-
Jaroniewska, A., Rogalski, K. (2022). Prawa aborcyjne kobiet – Polska a standardy europejskie. Monitor Prawniczy 10, 543-550.
-
Królikowski, M., Szczucki, K., Komentarz do art. 39 (2016). In M. Safjan, L. Bosek (eds.),
-
Mariański, A. (2023). In A. Mariański (ed.), Ordynacja podatkowa. Komentarz. Warszawa: Legalis.
-
Masternak-Kubiak, M. (2004). Opinia w sprawie zgodności z Konstytucją projektu ustawy o świadomym rodzicielstwie. Przegląd Sejmowy 6, 181-121.
-
Nazar, K., (2018). Kilka uwag na temat ustawy o leczeniu niepłodności. In E. Kruk, A. Wołoszyn-Cichocka, M. Zdyb (eds.), Odpowiedzialność w ochronie zdrowia. Warszawa: Legalis.
-
Pietrzykowski, T. (2009). Moralność publiczna a konstytucyjne podstawy ochrony zwierząt. Studia Prawnicze 1, 5–26.
-
Potulski, J. (2012). Przestępstwo przerwania ciąży. In J. Warylewski (ed.), System Prawa Karnego. Tom 10. Przestępstwa przeciwko dobrom indywidualnym. Warszawa: C.H. Beck.
-
Sarnecki, P. (2003). Komentarz do art. 38 Konstytucji RP. In L. Garlicki (ed.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – komentarz, t. 3. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.
-
Skoczylas, A. (2022). Refundacja leków w kontekście konstytucyjnego prawa do ochrony zdrowia – rozważania na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych. In J. Chlebny (ed.), Wolności i prawa człowieka i obywatela w orzecznictwie sądów administracyjnych. Księga jubileuszowa na 100-lecie utworzenia Najwyższego Trybunału Administracyjnego. Warszawa: C.H. Beck.
-
Smyczyński, T. (2011). In T. Smyczyński (ed.), System Prawa Prywatnego. Tom 12. Prawo rodzinne i opiekuńcze. Warszawa: C.H.Beck.
-
Sroka, T., Komentarz do art. 38 (2016). In M. Safjan, L. Bosek (eds.), Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86. Warszawa: Legalis.
-
Wiatrowski, P. (2013). Wspieranie dyrektyw językowych przez dyrektywy pozajęzykowe, In P. Wiatrowski, Dyrektywy wykładni prawa karnego materialnego w judykaturze Sądu Najwyższego. Warszawa: Legalis.
-
Wiak, K., Komentarz do art. 155 (2024). In A. Grześkowiak, K. Wiak (eds.), Kodeks karny. Komentarz. Warszawa: Legalis.
-
Wiśniewska, M. Z., Kowalska, A. (2022). Kultura bezpieczeństwa żywności w prawie Unii Europejskiej. Czy polski system kontroli żywności sprosta wyzwaniu? Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2, 177-191.
-
Wieruszewski, R. (2020). Czy w Polsce nadal obowiązuje "kompromis aborcyjny"? Europejski Przegląd Prawa i Stosunków Międzynarodowych 4, 47-52.
-
Wróbel, W. (2006). Opinia prawna o poselskim projekcie zmiany (art. 38) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (druk sejmowy nr 993), Kraków, 13.11.2006 r., In Biuro Analiz Sejmowych, Konstytucyjna formuła ochrony życia, druk sejmowy nr 993. Przed Pierwszym Czytaniem 3, 21-25.
-
Wąsek, A. (1982). Prawnokarna problematyka samobójstwa. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze.
-
Zieliński, M. (2008). Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis.
-
Zieliński, M. (2009). Wybrane zagadnienia wykładni prawa. Państwo i Prawo 6, 3-10.
-
Zdyb, M., (2018). Współczesne aksjologiczne dylematy realizacji prawa do ochrony zdrowia przez władze publiczne i odpowiedzialności z tym związanej. In E. Kruk, A. Wołoszyn- Cichocka, M. Zdyb (eds.), Odpowiedzialność w ochronie zdrowia. Warszawa: Legalis.
Legal acts and documents
-
Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86. Warszawa: Legalis.
Publication information
Issue data
Issue nr 3(40)/2024
- Pages
- 27-40
- Published
How to cite
Bibliographic description and verified export formats.
Format AFPiFS
W. Krzymowski, About the Pro-Constitutional Interpretative Directive In Dubio Pro Vita Humana, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 3(40)/2024, s. 27–40, DOI: 10.36280/afpifs.2024.3.27
ACM
[1] Wiktor Krzymowski. 2024. About the Pro-Constitutional Interpretative Directive In Dubio Pro Vita Humana. AFPiFS 3(40) (2024), 27–40. https://doi.org/10.36280/afpifs.2024.3.27
ACS
(1) Krzymowski, W. About the Pro-Constitutional Interpretative Directive In Dubio Pro Vita Humana. AFPiFS 2024, No. 3(40), 27–40. https://doi.org/10.36280/afpifs.2024.3.27.
APA
Krzymowski, W. (2024). About the Pro-Constitutional Interpretative Directive In Dubio Pro Vita Humana. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 3(40), 27–40. https://doi.org/10.36280/afpifs.2024.3.27
ABNT
KRZYMOWSKI, Wiktor. About the Pro-Constitutional Interpretative Directive In Dubio Pro Vita Humana. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, n. 3(40), p. 27–40, 2024.
Chicago
Krzymowski, Wiktor. “About the Pro-Constitutional Interpretative Directive In Dubio Pro Vita Humana.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3(40) (2024): 27–40. https://doi.org/10.36280/afpifs.2024.3.27.
Harvard
Krzymowski, W. (2024) “About the Pro-Constitutional Interpretative Directive In Dubio Pro Vita Humana,” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 3(40), pp. 27–40. Available at: https://doi.org/10.36280/afpifs.2024.3.27.
IEEE
[1] W. Krzymowski, “About the Pro-Constitutional Interpretative Directive In Dubio Pro Vita Humana,” AFPiFS, no. 3(40), pp. 27–40, 2024, doi: 10.36280/afpifs.2024.3.27.
MLA
Krzymowski, Wiktor. “About the Pro-Constitutional Interpretative Directive In Dubio Pro Vita Humana.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3(40), 2024, pp. 27–40, https://doi.org/10.36280/afpifs.2024.3.27.
Turabian
Krzymowski, Wiktor. “About the Pro-Constitutional Interpretative Directive In Dubio Pro Vita Humana.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3(40) (2024): 27–40. https://doi.org/10.36280/afpifs.2024.3.27.
Vancouver
1. Krzymowski W. About the Pro-Constitutional Interpretative Directive In Dubio Pro Vita Humana. AFPiFS. 2024;3(40):27–40. doi:10.36280/afpifs.2024.3.27
OSCOLA
Wiktor Krzymowski, ‘About the Pro-Constitutional Interpretative Directive In Dubio Pro Vita Humana’ (2024) 3(40) AFPiFS 27 <https://doi.org/10.36280/afpifs.2024.3.27>.