Research article

The influence of the conscience clause and cultural defense on the appraisal of the structure of crime

Article authors
  1. Olga Sitarz
  2. Dominika Bek
  3. Jakub Hanc

Wpływ klauzuli sumienia i obrony przez kulturę na ocenę elementów struktury przestępstwa

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 2(15)/2017, s. 60-79

English

Abstract

The submitted study is devoted to the clause of conscience and cultural defense. The initial arguments are focused on explaining the indicated terms, by referring to current doctrinal positions. The basic course of considerations – devoted to primary and secondary legality, legislative and non-legislative lawful excuses, circumstances reducing or excluding guilt – is an attempt to answer the question of where in the structure of crime is a place for conscience clause and cultural defense.

Keywords

  • conscience clause
  • cultural defense
  • crime
  • legislative lawful excuse (justification)
  • non-legislative lawful excuse
  • circumstances excluding guilt
Full text PDF How to cite

References

57 reference entries

References

  1. Błachut, M. (2005). Postulat neutralności moralnej prawa a konstytucyjna zasada równości. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

  2. Bojarski, J., Leciak, M., (2012). Polskie interkulturowe prawo karne (?) – niektóre aspekty tzw. obrony przez kulturę. In A. Adamski, J. Bojarski, P. Chrzczonowicz, M. Leciak ( Eds.), Nauki penalne wobec szybkich przemian socjokulturowych. Księga jubileuszowa Profesora Mariana Filara, t. 1 (pp. 75–96). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

  3. van Broeck, J. (2001). Cultural Defence and Culturally Motivated Crimes. European Journal of Crime, Criminal Law and Criminal Justice 9, 1–32.

  4. Brzozowski, P. (2014). Pozaustawowe kontratypy – zarys problematyki. Studia Prawnicze 4, 179–193.

  5. Buchała, K., Wolter, W. (1970). Wykład prawa karnego na podstawie Kodeksu karnego z 1969 r. Nauka o ustawie karnej i o przestępstwie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  6. Buchała, K., Zoll, A. (1995). Polskie prawo karne. Warszawa: Wydawnictwa Prawnicze PWN.

  7. Cieślak, M. (1995). Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia. Warszawa: Wydawnictwa

  8. Prawnicze PWN.

  9. Dukiet-Nagórska, T. (2008). Autonomia pacjenta a polskie prawo karne. Warszawa: Wolters Kluwer.

  10. Durkheim, E. (2010). Elementarne formy życia religijnego. System totemiczny w Australii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

  11. Gardocki, L. (2009). Prawo karne. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

  12. Giezek, J. (2015). Bezprawność czynu oraz okoliczności ją wyłączające. In M. Bojarski (Ed.), Prawo karne materialne. Część ogólna i szczególna. Warszawa: Wolters Kluwer.

  13. Górski, A. (2012). Leksykon prawa medycznego. 100 podstawowych pojęć. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

  14. Filipiak, M. (2012). Pojęcie kultury. In M. Filipiak (Ed.), Wprowadzenie do socjologii kultury. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

  15. Fryś, A. (2008). Czy współczesnej medycynie potrzebne jest sumienie? Anestezjologia i Ratownictwo 3, 232–237.

  16. Janyga, W. (2010). Przestępstwa obrazy uczuć religijnych w polskim prawie karnym w świetle współczesnego pojmowania wolności sumienia i wyznania. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.

  17. Jędrzejewski, Z. (2008). Funkcje rozróżnienia między bezprawnością (okolicznościami wyłączającymi bezprawność) a winą (okolicznościami wyłączającymi winę). In G. Rejman, B. T. Bieńkowska, Z. Jędrzejewski, P. Mierzejewski ( Eds.), Problemy prawa i procesu karnego. Księga poświęcona pamięci Profesora Alfreda Kaftala (pp. 141–168). Warszawa: Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.

  18. Jędrzejewski, Z. (2013). Kontratypy a zasada nullum crimen sine lege. In L.K. Paprzycki (Ed.), System Prawa Karnego, t. 4, Nauka o przestępstwie. Wyłączenie i ograniczenie odpowiedzialności karnej (pp. 150–153). Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

  19. Kleczkowska, A. (2012). Rola cultural defence w wymiarze sprawiedliwości karnej. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2, 71–84.

  20. Kopeć, M.D. (2015). Zwyczaj jako okoliczność wyłączająca przestępność czynu w polskim prawie karnym. Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

  21. Krajewski, R. (2015). Zwyczaj jako okoliczność uchylająca bezprawność. In S. Pikulski, W. Cieślak, M. Romańczuk-Grącka ( Eds.), Przyszłość polskiego prawa karnego. Alternatywne reakcje na przestępstwo (pp. 91–99). Olsztyn: Pracownia Wydawnicza ElSet.

  22. Kroeber, A.L. (1910). The Morals of Uncivilized People. American Anthropologist 12, 437–447.

  23. Królikowski, M., Zawłocki, R. (2015). Prawo karne. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

  24. Kubiak, R. (2015). Czy istnieje „kontratyp zwyczaju”? Prokuratura i Prawo 7–8, 82–110.

  25. Kubicki, L. (1999). Sumienie lekarza jako kategoria prawna. Prawo i Medycyna 4.

  26. Lachowski, J. (2013). Wina w prawie karnym. In R. Dębski (Ed.), System Prawa Karnego, t. 3, Nauka o przestępstwie. Zasady odpowiedzialności (pp. 646–715). Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

  27. Lazari-Pawłowska, I. (1984). Relatywizm etyczny. Etyka 21, 7–23.

  28. Lazari-Pawłowska, I. (1986). Warunkowe i bezwarunkowe – obowiązywanie norm moralnych. Etyka 22, 8–18.

  29. Ossowska, M. (2005). Socjologia moralności. Zarys zagadnień. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe

  30. Paleczny, T. (2006). Stosunki międzykulturowe: modele pluralizmu w społeczeństwach „ponowoczesnych”. In K. Golemo, T. Paleczny, E. Wiącek (Eds.), Wzory wielokulturowości we współczesnym świecie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

  31. Pawlikowski, P. (2011). Prawo do sprzeciwu sumienia w ramach legalnej opieki medycznej. Rezolucja nr 1763 Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z dnia 7 października 2007 r. Studia z Prawa Wyznaniowego 14, 313–338.

  32. Phillips, A. (2003). When culture means gender: issues o f cultural defence in English courts. The Modern Law Review 4(66), 510–531.

  33. Pohl, Ł. (2015). Prawo karne. Wykład części ogólnej. Warszawa: LexisNexis Polska.

  34. Rajzman, H. (1966). Analogia in bonam partem i zasada legalizmu w prawie karnym. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska sectio G 2, 41–72.

  35. Renteln, A.D. (2004). The Cultural Defense. New York: Oxford University Press.

  36. Sitarz, O. (2009). Culture defence a polskie prawo karne. Archiwum Kryminologii 29–30, 159–172.

  37. Skorupka, A. (2015). Cultural defence jako narzędzie ochrony prawa do prywatności – uwagi na tle małżeństw Romów z małoletnimi. Edukacja Prawnicza 6.

  38. Skwarzyński, M. (2013). Sprzeciw sumienia w europejskim i krajowym systemie ochrony praw człowieka. Przegląd Sejmowy 6, 9–26.

  39. Sumner, W.G. (1995). Naturalne sposoby postępowania w gromadzie. Studium socjologicznego znaczenia praktyk życia codziennego, manier, zwyczajów, obyczajów oraz kodeksów moralnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

  40. Sykuna, S., Zajadło, J. (2007). Kontrowersje wokół tzw. obrony przez kulturę. Przegląd Sądowy 6, 26–36.

  41. Sztompka, P. (2012). Socjologia. Analiza społeczeństwa. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.

  42. Sztychmiler, R. (2015). Spór o klauzulę sumienia w Polsce. Kościół i Prawo 1, 185–210.

  43. Warylewski, J. (2015). Prawo karne. Część ogólna. Warszawa: Wolters Kluwer.

  44. Warylewski, J. (2014). Wybrane zagadnienia problemów wymiaru sprawiedliwości karnej w Polsce wobec zróżnicowania kulturowego społeczeństwa. Studia Iuridica Toruniensia 15, 195–210.

  45. Warylewski, J. (2008). Zasada ustawowej określoności przesłanek odpowiedzialności karnej a kontratypy pozaustawowe. In J. Majewski ( Ed.), Okoliczności wyłączające bezprawność czynu (pp. 21–38). Toruń: Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa „Dom Organizatora”.

  46. Wąsek, A. (1990). Ewolucja prawnokarnego pojęcia winy w powojennej Polsce. Przegląd Prawa Karnego 4.

  47. Wąsek, A. (1999). Kodeks karny. Komentarz, t. 1. Gdańsk: ARCHE.

  48. Wilk, L. (2014a). Bezprawność i wina. In T. Dukiet -Nagórska ( Ed.), Prawo karne. Część ogólna, szczególna i wojskowa (pp. 131–139). Warszawa: Wolters Kluwer.

  49. Wilk, L. (2014 b). Okoliczności wyłączające odpowiedzialność karną. In T. Dukiet -Nagórska ( Ed.), Prawo karne. Część ogólna, szczególna i wojskowa (pp. 169–199). Warszawa: Wolters Kluwer.

  50. Wolter, W. (1963). O kontratypach i braku społecznej szkodliwości. Państwo i Prawo 10, 502–510.

  51. Wróbel, W., Zoll, A. (2016). Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz do art. 1 –52. Wars zawa: Wolters Kluwer.

  52. Wróbel, W. (2010). Problem klauzuli sumienia w prawie polskim w odniesieniu do ochrony życia. Annales Canonici 6.

  53. Wróbel, W., Zoll, A. (2014). Polskie prawo karne. Część ogólna. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.

  54. Zachuta, A. (2006). Czy istnieją wiosenne kontratypy? Edukacja Prawnicza 4.

  55. Zoll, A. (2008). Kontratypy a okoliczności wyłączające bezprawność czynu. In J. Majewski ( Ed.), Okoliczności wyłączające bezprawność czynu (pp. 9 –20). Toruń: Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa „Dom Organizatora”.

  56. Zoll, A. (1982). Okoliczności wyłączające bezprawność czynu (zagadnienia ogólne). Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze.

  57. Zoll, A. (2005). „Pozaustawowe” okoliczności wyłączające odpowiedzialność karną w świetle konstytucyjnej zasady podziału władzy. In L. Leszczyński, E. Skrętowicz, Z. Hołda ( Eds.), W kręgu teorii i praktyki prawa karnego. Księga poświęcona pamięci Profesora Andrzeja Wąska. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Publication information

Issue data

Issue nr 2(15)/2017

Pages
60-79
Published
AccessOtwarty LicenceCC BY 4.0 ↗

How to cite

Bibliographic description and verified export formats.

Format AFPiFS

O. Sitarz, D. Bek, J. Hanc, The influence of the conscience clause and cultural defense on the appraisal of the structure of crime, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 2(15)/2017, s. 60–79, DOI: 10.36280/afpifs.2017.2.60