Research article
„Dobro jednostki”, „dobro wspólne” oraz „interes publiczny” w kontekście postępu technologicznego w dziedzinie medycyny
“Interest of the Individual” versus “Common Good” and “Public Interest” in the Context of Technological Progress in Medicine
Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 3(24)/2020, s. 41-52
polski
Abstrakt
W artykule poruszone są kwestie związane postępem technologicznym w zakresie medycyny w odniesieniu do kategorii „dobro jednostki”, „dobro wspólne” i „interes publiczny”. Dokonana zostaje próba ukazania jakie mogą być implikacje zastosowania najnowszych technologii medycznych z perspektywy etyki i prawa. Wskazane są podstawowe zagadnienia sporne na osi: „technologie”-„medycyna”-„prawo”-„etyka”. Z jednej strony, z przeprowadzonej analizy wynika, że technologiczne metody „udoskonalania człowieka” mogą przynieść ogromne korzyści nie tylko z perspektywy indywidualnych interesów pacjentów, ale również w kontekście dobra wspólnego i interesu publicznego. Z drugiej zaś strony transhumanistyczne marzenia o „człowieku bionicznym” („człowieku doskonałym”) zderzają się z obecną sytuacją na świecie, wywołaną pandemią koronawirusa. Zauważalna niewydolność systemów opieki zdrowotnej w tym zakresie przyczynia się do powstania wątpliwości, czy w najbliższym czasie uda się rzeczywiście zlikwidować choroby, niepełnosprawność, oddalić moment śmierci (nie wspominając już o jej – prognozowanej przez transhumanistów – eliminacji). Ważne jest, aby interes publiczny był właściwie rozumiany: jako uosobienie dobra wspólnego (czyli swoisty wspólny mianownik dla społeczeństwa), a nie instrument do realizacji partykularnych celów większości rządzącej. Rozwój cywilizacji musi się opierać na wypracowanych w kręgu kultury europejskiej uniwersalnych, wspólnych wartościach. Postępowi technologicznemu w zakresie medycyny powinna towarzyszyć racjonalna debata nad jego społecznymi kosztami, rzetelna ocena ryzyka i zagrożeń, zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i społecznym, czy cywilizacyjno-kulturowym. Wymaga to poważnej debaty w skali globalnej – dla dobra wspólnego.
Słowa kluczowe
- dobro jednostki
- dobro wspólne
- interes publiczny
- zdrowie
- medycyna
- postęp technologiczny
angielski
Abstract
The paper discusses issues tied to technological progress in the field of medicine, with respect to the categories of: “interest of the individual”, “common good” and “public interest”. The author attempts to present potential moral and legal threats that can result from the application of the latest medical technologies. The paper points out fundamental problems related to technology, medicine, law, and ethics. The analysis performed by the author shows that the technological methods for “human enhancement” can yield great benefits not only from the standpoint of individual interests of patients, but also in the context of the common good and public interest. On the other hand, the transhumanist dreams of the “bionic man” (the “perfect man”) collide with the current global situation, related to the coronavirus pandemic. The noticeable inefficiency of the healthcare system in that respect breeds doubts whether it will be possible, in the short-term perspective, to push back diseases and postpone the moment of death. It is important for the public interest to be understood properly: as the embodiment of the common good (that is, as a kind of a common denominator for the society), and not as the instrument for the fulfilment of the particular goals of the ruling majority. The development of civilization must be based on the universal, common values developed in the European culture. Technological progress in medicine should be accompanied by rational debate on its social costs and by genuine assessment or risks and threats (in the individual, social, civilizationational and cultural dimensions). Such debate is indispensable for the common good.
Keywords
- interest of the individual
- common good
- public interest
- health
- medicine
- technological progress
Bibliografia
45 pozycji bibliograficznych
Literatura
-
Auleytner, A. (2020). Dylematy etyczne przy projektowaniu robotów. DZP Więcej Niż Prawo,
-
https://www.dzp.pl/publikacje/78-dylematy-etyczne-przy-projektowaniu-robotow [last access: 05.02.2020].
-
Bazela, M. (2004). Życie wysokiej jakości, czyli po co nam bioetyka? Archeus. Studia z Bioetyki i Antropologii Filozoficznej 5, 5–13.
-
Bączyk-Rozwadowska, K. (2018). Prokreacja medycznie wspomagana. Studium z dziedziny prawa. Toruń: TNOiK.
-
Benedict, X.V.I. (2009). Caritas in veritate. Watykan: Libreria Editrice Vaticana.
-
Boć, J. (2003). Administracja publiczna. Wrocław: Kolonia Limited.
-
Chańska, W. (2009). Nieszczęsny dar życia. Filozofia i etyka jakości życia w medycynie współczesnej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
-
Chauvin, T. (2014). Homo iuridicus. Człowiek jako podmiot prawa publicznego. Warszawa: Wydawnictwo CH Beck.
-
Chyrowicz, B. (2012). Etyka i terapia genowa. In J. Różyńska, W. Chańska (Eds.), Bioetyka. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
-
Domaradzki, J. (2009). Janusowe oblicze reprogenetyki. Nowiny Lekarskie 78/1, 71–78.
-
Fukuyama, F. (200 2). Our Posthuman Future: Consequences of the Biotechnology Revolution. New York: Picador.
-
Galewicz, W. (2018). Dobro i sprawiedliwość w opiece zdrowotnej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
-
Gunia, A. (2017). Transhumanistyczna doskonałość. Filozofuj! 6/18, 6–8.
-
Habermas, J. (2003). The Future of Human Nature. Cambridge: Polity.
-
Hartman, J., Piasecki, J. (2012). Bioetyka w dyskursie publicznym. In J. Różyńska, W. Chańska (Eds.), Bioetyka. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
-
Hayles, N.K. (2008). How We Became Posthuman. Virtual Bodies in Cybernetics, Literature and Informatics. Chicago: The University of Chicago Press.
-
Hołub, G. (Ed.). (2018). Ulepszanie człowieka. Fikcja czy rzeczywistość? Argumenty, krytyka, poszukiwanie płaszczyzny dialogu. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie.
-
Kaczmarek, E. (2015). Autentyczność emocji w bioetycznym sporze o ulepszanie człowiek. Czy "pigułka szczęścia" może dać prawdziwe szczęście? Etyka 51, 9–23.
-
Klichowski, M. (2014). Narodziny cyborgizacji. Nowa eugenika, transhumanizm i zmierzch edukacji. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
-
Kordela, M. (2001). Zarys typologii, uzasadnień aksjologicznych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Bydgoszcz: Branta.
-
Kozhevikova, M. (2018). W poszukiwaniu szczęścia ludzkości: eksperymenty w zakresie hybrydyzacji i chimeryzacji człowieka. Kultura-Media-Teologia 34.
-
Kraj, T. (2010). Granice genetycznego ulepszania człowieka. Teologiczno -moralny problem nieterapeutycznych manipulacji genetycznych. Kraków: Dante-Media.
-
Leźnicki M., Lewandowska, A. (2013). Biomedykalizacja a genetyczne udoskonalanie człowieka w kontekście analiz bioetycznych. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica 45, 113–129.
-
Lindenberg, G. (2018 ). Ludzkość poprawiona. Jak najbliższe lata zmienią świat, w którym żyjemy. Kraków: Wydawnictwo Otwarte.
-
Morzyniec, A. (2010). Współczesne biotechnologie a dobro wspólne. In D. Probucka (Ed.), Dobro wspólne. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
-
Nawrot, O., Wnukiewicz -Kozłowska, A. (2015). Streszczenie. In O. Nawrot, A. Wnukiewicz- Kozłowska (Eds.), Temida w dobie rewolucji biotechnologicznej. Wybrane problemy bioprawa. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
-
Paluszkiewicz, M. (2015). Prawne pojęcie niepełnosprawności. Studia Prawno-Ekonomiczne 95, 77– 98.
-
Piasecki, J. (2012). Etyka i klonowanie człowieka. In J. Różyńska, W. Chańska (Eds.), Bioetyka. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
-
Probucka, D. ( 2010). Wprowadzenie. In D. Probucka (Ed.), Dobro wspólne. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
-
Przegalińska, A. (2017). Transhumanizm – kierunki i perspektywy. Filozofuj! 6/18, 9–11.
-
Różyńska, J. (2012). Etyka i wspomagana prokreacja. In J. Różyńska, W. Chańska (Eds.), Bioetyka. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
-
Sandel, M. (2007). The Case Against Perfection: Ethics in the Age of Genetic Engineering. Cambridge (Mass.): Harvard University Press.
-
Soniewicka, M. (2012). Etyka i genetyka kliniczna. In J. Różyńska, W. Chańska (Eds.), Bioetyka. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
-
Soniewicka, M. (2018). Selekcja genetyczna w prokreacji me dycznie wspomaganej. Etyczne i prawne kryteria. Warszawa: Wolters Kluwer.
-
Szczylik, C. (2019). Jesteśmy onkologicznym bantustanem. To kompromitacja i cywilizacyjna porażka. Newsweek, https://www.newsweek.pl/ [last access: 30.01.2020].
-
Szymański, K. (2017). Czy od transhumanizmu można uciec? Filozofuj! 6/18, 13–15.
-
Ślęzak-Czakon, D. (2004). Problemy wartości i jakości życia w sporach bioetycznych. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
-
Śpiewak, P. (1998). W stronę wspólnego dobra. Warszawa: Aletheia.
-
Tokarczyk, R. (2020). Jakość życia jako prewartość. Roman Tokarczyk Website,
-
http://romantokarczyk.pl/juris/bio8.html [last access: 10.12.2020].
-
Wilmut, I., Campbell, K., Tudge, C. (2002). Ponowny akt stworzenia. Dolly i era panowania nad biologią. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS.
-
Wojewoda, E. (2019). Prawnokarne i kryminologiczne aspekty medycznie wspomaganej prokreacji. Białystok: Temida2.
-
Wojewoda, M. (2018). Jakość życia jako problem filozoficzny. Folia Philosophica 40, 97–115.
-
Wyrzykowski, M. (1986). Pojęcie interesu społecznego w prawie administracyjnym. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
-
Żuradzki, T. (2014). Nowa liberaln a eugenika: krytyczny przegląd argumentów przeciwko biomedycznemu poprawianiu ludzkiej kondycji fizycznej lub umysłowej. Diametros 42, 204– 226.
Informacje o publikacji
Dane wydania
Numer nr 3(24)/2020
- Strony
- 41-52
- Opublikowano
Jak cytować
Opis bibliograficzny i zweryfikowane formaty eksportowe.
Format AFPiFS
A. Breczko, „Dobro jednostki”, „dobro wspólne” oraz „interes publiczny” w kontekście postępu technologicznego w dziedzinie medycyny, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 3(24)/2020, s. 41–52, DOI: 10.36280/afpifs.2020.3.41
ACM
[1] Anetta Breczko. 2020. „Dobro jednostki”, „dobro wspólne” oraz „interes publiczny” w kontekście postępu technologicznego w dziedzinie medycyny. AFPiFS 3(24) (2020), 41–52. https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.41
ACS
(1) Breczko, A. „Dobro jednostki”, „dobro wspólne” oraz „interes publiczny” w kontekście postępu technologicznego w dziedzinie medycyny. AFPiFS 2020, No. 3(24), 41–52. https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.41.
APA
Breczko, A. (2020). „Dobro jednostki”, „dobro wspólne” oraz „interes publiczny” w kontekście postępu technologicznego w dziedzinie medycyny. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 3(24), 41–52. https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.41
ABNT
BRECZKO, Anetta. „Dobro jednostki”, „dobro wspólne” oraz „interes publiczny” w kontekście postępu technologicznego w dziedzinie medycyny. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, n. 3(24), p. 41–52, 2020.
Chicago
Breczko, Anetta. “„Dobro jednostki”, „dobro wspólne” oraz „interes publiczny” w kontekście postępu technologicznego w dziedzinie medycyny.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3(24) (2020): 41–52. https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.41.
Harvard
Breczko, A. (2020) “„Dobro jednostki”, „dobro wspólne” oraz „interes publiczny” w kontekście postępu technologicznego w dziedzinie medycyny,” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 3(24), pp. 41–52. Available at: https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.41.
IEEE
[1] A. Breczko, “„Dobro jednostki”, „dobro wspólne” oraz „interes publiczny” w kontekście postępu technologicznego w dziedzinie medycyny,” AFPiFS, no. 3(24), pp. 41–52, 2020, doi: 10.36280/afpifs.2020.3.41.
MLA
Breczko, Anetta. “„Dobro jednostki”, „dobro wspólne” oraz „interes publiczny” w kontekście postępu technologicznego w dziedzinie medycyny.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3(24), 2020, pp. 41–52, https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.41.
Turabian
Breczko, Anetta. “„Dobro jednostki”, „dobro wspólne” oraz „interes publiczny” w kontekście postępu technologicznego w dziedzinie medycyny.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3(24) (2020): 41–52. https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.41.
Vancouver
1. Breczko A. „Dobro jednostki”, „dobro wspólne” oraz „interes publiczny” w kontekście postępu technologicznego w dziedzinie medycyny. AFPiFS. 2020;3(24):41–52. doi:10.36280/afpifs.2020.3.41
OSCOLA
Anetta Breczko, ‘„Dobro jednostki”, „dobro wspólne” oraz „interes publiczny” w kontekście postępu technologicznego w dziedzinie medycyny’ (2020) 3(24) AFPiFS 41 <https://doi.org/10.36280/afpifs.2020.3.41>.