Formulating the Provisions on Entry into Force of a Generally Applicable Normative Act: Critical Analysis Engendered by the 2023 Act Amending the Electoral Code

1. Wprowadzenie

Prawodawca krajowy nie zdecydował się na zawarcie definicji legalnej pojęcia „techniki prawodawczej” w żadnym tekście prawnym. W związku z tym należy odwoływać się do objaśnienia doktrynalnego, które pod tym pojęciem rozumie „umiejętność polega jącą na celowym, racjonalnym, opartym na wiedzy formułowaniu przepisów prawnych i aktów normatywnych”2. Zwrot ten sensu largissimo oznacza również „dyrektywy formu łowania i systematyzowania przepisów, jak i dyrektywy metodyki przygotowywania pro jektów aktów normatywnych oraz dyrektywy postępowania prawodawczego3”. Od tego pojęcia powinno się rozróżnić „zasady techniki prawodawczej”, które należy rozumieć jako załącznik rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 2002 r. o tej samej nazwie4.

Założeniem niniejszego artykułu jest weryfikacja stwierdzenia, że zabieg legisla cyjny polegający na uzależnianiu wejścia w życie uchwalonych przepisów od terminu określonego w komunikacie naczelnego organu administracji państwowej jest niezgodny z zasadami techniki prawodawczej, jak i prawidłowej legislacji. Uzasadnienie podjętej tematyki, w której na szczególną uwagę zasługuje nowelizacja Kodeksu wyborczego z 2023 r.5, przejawia się tym, że akt ten odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu demokra tycznego państwa prawnego. Bowiem w toku wyborów – Naród jako Suweren – wybiera swoich przedstawicieli, którzy przez określony czas (okres kadencji), będą sprawować władzę na jego rzecz. Ponadto uwagi sformułowane na marginesie owej nowelizacji

znajdują zastosowanie do analogicznych zabiegów legislacyjnych zawartych w innych aktach normatywnych.

Celem analizy zakreślonego problemu prawnego autor dokona analizy przepisów Kodeksu wyborczego oraz konstrukcji teoretycznych wynikających z zasad techniki pra wodawczej oraz postanowień ustawy zasadniczej, zestawiając je z naganną praktyką stanowienia prawa. W tym celu posłużono się metodą hermeneutyczną oraz formalno -dogmatyczną. W procesie dowodzenia postawionej tezy należy bowiem dokonać ana lizy logiczno-językowej, jak również określonych, obecnych w literaturze przedmiotu koncepcji i stanowisk teoretycznych6.

Z punktu widzenia niniejszego artykułu, w centrum zainteresowań znajduje się § 45 przytoczonego rozporządzenia, określający expressis verbis sposób kreowania przepi sów o wejściu w życie. Zgodnie z § 14, § 48, § 127 i § 143, są one obligatoryjną częścią każdego źródła prawa powszechnie obowiązującego, bowiem wskazują na termin uzys kania mocy obowiązującej przez normy prawne7. Warto przy tym objaśnić znaczenie terminu „obowiązywanie”, posiłkując się znaczeniami słownikowymi, dając tym samym wyraz domniemaniu języka powszechnego8. Według znaczenia semantycznego zwrot ten oznacza „bycie czyimś obowiązkiem”, „posiadanie mocy prawnej”, jak również „bycie powszechnie uznaną zasadą lub zwyczajem”, przy czym sformułowania te wydają się być rozumiane, przez adresatów norm prawnych, intuicyjnie9.

Przed przystąpieniem do zasadniczych rozważań należy wskazać również na funk cje pełnione przez omawiany rodzaju przepisów, które zalicza się w niniejszym tekście, za Sławomirą Wronkowską, do dyrektyw technicznych¹⁰. Zdaniem autora mają one fun damentalne znaczenie dla adresatów norm wyrażonych w przepisach aktów normatyw nych, gdyż to one kreują uprawnienia i obowiązki mające zastosowanie do wszystkich osób znajdujących się w jurysdykcji państwa. W związku z tym, dla zapewnienia realizacji domniemania powszechnej znajomości prawa, konieczne jest precyzyjne określenie ter minu wejścia w życie danego aktu. Ponadto takie wskazanie niezbędne jest dla właści wego działania organów stosujących prawo, którym należy zagwarantować odpowiedni okres na opracowanie i dostosowanie infrastruktury do nowych rozwiązań prawnych. Prowadzi to do wyróżnienia kolejnej funkcji – organizatorskiej, która jest wyraźnie skore lowana z zasadami prawidłowej legislacji. Warto dodatkowo przy tym zaznaczyć, że prze pisy o wejściu w życie „pełnią istotną funkcję w procesie rekonstrukcji norm prawnych¹¹”.

Należy podkreślić, że omawiany problem znalazł odzwierciedlenie w opracowaniach przedstawicieli doktryny. Aldona Domańska i Magdalena Wrzalik akcentowały pod jęty problem w kontekście nowelizacji Kodeksu wyborczego z 26.01.2023 r.¹² wskazu jąc, że budzi wątpliwość, iż „komunikat, jako akt nie mający charakteru powszechnie

obowiązującego źródła prawa, warunkuje wejście w życie ustawy”¹³. Swoją dezapro batę wobec takiego zabiegu legislacyjnego wyraził również Marek Chmaj stwierdzając, że „takie zakreślenie terminu wejścia w życie przepisów ustawy jest rażąco sprzeczne z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP¹⁴ zasadą demokratycznego państwa prawnego”¹⁵. Istnieje zatem na wstępie potrzeba podkreślenia, że w literaturze przedmiotu dostrzega się problem nieprzestrzegania przez ustawodawcę zasad techniki prawodawczej i konsty tucyjnego porządku prawnego. W związku z tym, kolejnym celem niniejszego artykułu jest podjęcie próby znalezienia rozwiązania zasygnalizowanego problemu.

2. Zasady prawidłowej legislacji a fikcja powszechnej znajomości prawa

W świetle obowiązującej Konstytucji RP zasady prawidłowej legislacji zostały wyprowa dzone z klauzuli demokratycznego państwa prawnego zawartej w art. 2 ustawy zasad niczej. W związku z tym doktryna prawnicza wyraża pogląd, że może być ona „punk tem odniesienia przy kontroli konstytucyjności” (wzorcem kontroli konstytucyjnej)¹⁶. Należy zatem zaakcentować, że na zasadę przyzwoitej legislacji składa się szereg innych zasad, między innymi – zachowania odpowiedniego vacatio legis, określoności przepi sów prawa oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przezeń prawa, przy czym mają one znaczny wpływ na funkcjonowanie fikcji powszechnej znajomości prawa¹⁷.

Trybunał Konstytucyjny (dalej: TK) uznał zasadę rzetelnej legislacji za filar demokra tycznego państwa prawa stwierdzając, że adresaci prawa nie mogą uchylać się od kon sekwencji swoich czynów, argumentując to brakiem znajomości przepisów. Istotne jest jednak stwierdzenie, że „podmioty prawa muszą dołożyć należytych starań, by poznać obowiązujące normy prawne do nich adresowane”¹⁸. Ten obowiązek ograniczany jest jednak przez powinność ciążącą na prawodawcy w postaci prawidłowego ogłaszania aktów prawnych¹⁹. W konsekwencji należy uznać, że na pierwszy plan zostało wysunięte zadanie odpowiednich organów w postaci przestrzegania obowiązku właściwej promul gacji aktów²⁰. Dopiero po stwierdzeniu pozytywnego wypełnienia tego zadania przez państwo możliwe jest zastosowanie przewidzianych prawem sankcji wobec jednostek. Zdaniem autora, należy przyjąć, że właściwa promulgacja aktu prawnego determinuje

obowiązywanie fikcji prawnej powszechnej znajomości prawa, przy czym pogląd ten jest zbieżny ze stanowiskiem TK²¹.

Należy zaznaczyć, że obowiązkiem prawodawcy jest również stanowienie prawa speł niającego wymóg precyzyjnego i jasnego jego sformułowania. Kryterium to stanowi bowiem element zasady określoności prawa, jak również ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przezeń prawa. W świetle orzecznictwa TK, klauzule te prze jawią się w tym, że prawo nie może stawać się „swoistą pułapką dla jednostki i jej związ ków; aby jednostka mogła układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na prawne skutki, których nie mogła przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań”²². W związku z tym obowiązkiem organów państwa jest zapewnienie jednostkom bez pieczeństwa prawnego, polegającego na przewidywalności i względnej niezmienności przepisów prawa. Prawo bowiem jako całokształt norm regulujących przede wszystkim funkcjonowanie społeczeństwa i państwa podlegać powinno zmianom o charakterze ewolucyjnym, odpowiadając tym samym na zmieniające się stosunku społeczne, gospo darcze i polityczne. Na pewno nie mogą być to zmiany o charakterze pozbawiającym jednostkę poczucia pewności co do zakresu obowiązywania przepisów prawa.

Ponadto na prawodawcy ciąży również obowiązek zachowania odpowiedniego vaca tio legis, czyli okresu między ogłoszeniem aktu normatywnego a jego wejściem w życie. Odbiorca norm prawnych musi mieć zagwarantowany adekwatny czas na dostosowa nie się do nowych regulacji oraz podjęcie bezpiecznych dla siebie decyzji. Odpowiedni okres vacatio legis umożliwia bowiem uniknięcie nagłych i potencjalnie szkodliwych skutków wprowadzonych zmian oraz pozwala lepiej zrozumieć skutki nowych regulacji i ułatwić przygotowanie się do ich wprowadzenia. W piśmiennictwie czasami wyraża się pogląd, że zasada ta sprowadza się do tego, aby „unormowania nie zaskakiwały swych adresatów”, bowiem, jak już zaznaczono, należy zapewnić im odpowiednią przestrzeń cza sową na przygotowanie się do nowego stanu prawnego²³. Zdaniem autora, jest to zgodne z zasadą ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przezeń prawa²⁴.

Również w orzecznictwie TK wielokrotnie podkreślano doniosłość zasady odpowied niego okresu vacatio legis, podkreślając jej związek z fikcją prawną powszechnej znajo mości prawa (ignorantia iuris nocet). Jej duża waga przejawia się w tym, że jej zakwestio nowanie skutkowałoby „rozerwaniem spójności i pewności prawa” oraz utratą kontroli nad ugruntowaną linią orzeczniczą²⁵. Dodatkowo akcentowano, że jest fundamentem współczesnych porządków prawnych, gdyż stanowi cechę relewantną implikującą właś ciwe ich funkcjonowanie²⁶. Zdaniem autora niniejszego artykułu, bezsprzeczne jest, że zabieg legislacyjny polegający na delegowaniu ustalenia momentu wejścia w życie aktu normatywnego powszechnie obowiązującego do kompetencji organu władzy wyko nawczej rażąco narusza omawiane zasady. Pozbawia on bowiem jednostkę, jak również organy administracji publicznej poczucia stabilności prawa.

3. Konstrukcja przepisów o wejściu w życie

Z przeprowadzonych badań wynika, że zostało wydanych kilkadziesiąt aktów norma tywnych rangi ustawowej oraz podustawowej obarczonych omawianą wadą, z czego kilka dotyczyło niezwykle ważnych sfer życia społeczno-gospodarczo-politycznego²⁷. Przykładowo, w przywołanej nowelizacji Kodeksu wyborczego prawodawca uzależnił wejście w życie przepisów dotyczących uruchomienia Centralnego Rejestru Wyborców od terminu określonego w komunikacie Prezesa Rady Ministrów. W ustawie zastrze żono jednak, że termin ten „nie może być krótszy niż 30 dni” od dnia jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP²⁸. Przywołany zabieg legislacyjny warto przy tym zestawić z prze pisami rozporządzenia w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” statuującymi expressis verbis katalog zamknięty wzorów przepisów o wejściu w życie²⁹. Zgodnie z § 45 tego aktu „przepisowi o wejściu w życie ustawy można nadać brzmienie:

1) Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

2) Ustawa wchodzi w  życie po upływie... (dni, tygodni, miesięcy, lat) od dnia

ogłoszenia;

3) Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;

4) Ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu

ogłoszenia albo Ustawa wchodzi w życie... dnia... miesiąca następującego po mie

siącu ogłoszenia;

5) Ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie...

(dni, tygodni, miesięcy, lat) od dnia ogłoszenia;

6) Ustawa wchodzi w życie z dniem... (dzień oznaczony kalendarzowo);

7) Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia;

8) Ustawa wchodzi w życie..., z wyjątkiem art...., który wchodzi w życie...;

9) Ustawa wchodzi w życie w terminie określonym w ustawie z dnia... – ... (tytuł

ustawy wprowadzającej) (Dz.U....)”³⁰.

Na aprobatę zasługuje pogląd Sławomiry Wronkowskiej i Macieja Zielińskiego, że „termin wejścia ustawy w życie należy wyznaczyć w sposób niebudzący wątpliwości”. Przestrzeganie przez ustawodawcę tej naczelnej dyrektywy prawodawczej pozwala bowiem zapewnić przejrzystość (transparentność) całego systemu prawnego, co z kolei służy zachowaniu stabilności prawnej i pewności prawa w społeczeństwie oraz sprzyja poprawnemu stosowaniu prawa³¹.

Nie należy zatem podążać za nasuwającym się wnioskiem, że ustawodawca dążył do zagwarantowania sobie większej ilości czasu na stworzenie nowego systemu teleinfor matycznego. Z praktyki wynika, że pomimo uzależnienia od komunikatu Prezesa Rady Ministrów uruchomienia Centralnego Rejestru Wyborców narzędzie to nie zostało nale życie przetestowane i konieczne było uzupełnienie jego funkcjonalności.

Jak słusznie zauważają S. Wronkowska i M. Zieliński, w przypadku potrzeby dłuż szego czasu na opracowanie (stworzenie) danej instytucji ustawodawca winien posłu żyć się schematem określonym w § 45 pkt 2 r.z.t.p., zgodnie z którym ustawa wchodzi w życie po upływie określonego czasu od dnia jej ogłoszenia³². W przypadku sztanda rowych kwestii związanych chociażby z procesem wyborczym, z punktu widzenia zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przezeń prawa, prawodawca winien wydłużyć maksymalnie czas wejścia przepisów w życie, aniżeli naruszać zasady techniki prawodawczej i nieroztropnie nadawać moc obowiązującą rozwiązaniom nie spełniającym swojej funkcji.

Zróżnicowanie terminów wejścia w życie poszczególnych przepisów danego aktu normatywnego świadczy o tym, że „przepisy te nie tworzą spójnej całości lub że nie przygotowano należycie warunków do funkcjonowania ustawy”³³. Stanowi to tym samym odstępstwo od regulacji § 44 ust. 1, czyli od zasady wejścia w życie wszystkich przepisów danej ustawy w tym samym terminie. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” odejście od tej klauzuli możliwe jest w przypadku spełnienia łącznie dwóch przesłanek – gdy jest to niezbędne dla zrealizowania celu regulacji oraz jeżeli nie narusza to ich spójności³⁴. W kontekście utworzenia Centralnego Rejestru Wyborców rozwiązanie to stanowi sedno wprowadzanej regulacji, w związku z czym nie została spełniona druga przesłanka – bez tych rozwiązań akty te nie mogą spełniać swoich ratio legis.

Należy również podkreślić, że dany akt prawny uzyskuje moc obowiązującą z okreś lonym dniem. Wyjątek określa przepis stanowiący, że akt „wchodzi z dniem wejścia w życie ustawy…”. Zasadne jest twierdzenie S. Wronkowskiej i M. Zielińskiego, że przy toczone odesłanie odnosi się do ustawy już ogłoszonej. Tym samym za „niedopuszczalne należy (…) uznać odsyłanie do ustawy, która jeszcze nie została ogłoszona³⁵”. Ponadto w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego nie sposób znaleźć komunikatu naczelnego organu administracji państwowej. W związku z tym, uzasadnione jest twier dzenie, że takie rozwiązanie normatywne jest bezwzględnie niedopuszczalne.

Również § 46. r.z.t.p. ustanawia zakaz uzależniania wejścia w życie ustawy albo jej poszczególnych przepisów od wystąpienia zdarzenia przyszłego. Owa zasada nie ma jednak charakteru absolutnego – jest to możliwe, ale muszą zostać spełnione łącznie określone przesłanki. Są nimi: „konieczność ze względu na zakres regulacji ustawy albo jej poszczególnych przepisów” oraz możliwość ustalenia terminu wystąpienia owego zdarzenia „w sposób niebudzący wątpliwości” oraz podanie go do wiadomości publicz nej. W doktrynie podkreśla się, że takie zdarzenie nie może polegać na ziszczeniu się warunku, na który prawodawca nie ma wpływu i o którym nie wiadomo, czy w ogóle wystąpi³⁶. Wskazuje się także, że terminu tego nie może wskazywać inny akt norma tywny³⁷. Omawiany przepis miał bowiem zastosowanie w okresie dostosowywania usta wodawstwa krajowego do przepisów Unii Europejskiej przed przystąpieniem Polski

do tej organizacji³⁸. Należy zauważyć również, że przywoływana nowelizacja Kodeksu wyborczego nie określała terminu na wydanie stosownego komunikatu. Warto mieć także na uwadze hipotetyczną możliwość „przeoczenia” przez prawodawcę konieczności jego opublikowania. W związku z tym można stwierdzić, że poruszany problem prawny nie mieści się również w ramach wyjątku przewidzianego w § 46 r.z.t.p.

W kontekście omawianego zagadnienia niezbędne jest także przytoczenie wybra nych przepisów ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych³⁹. W akcie tym wskazano bowiem akty podlegające ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wprawdzie art. 9 ust. 3 wskazanej ustawy zawiera „swoisty wentyl bezpieczeństwa”, zgodnie z którym w tym dzienniku urzędowym ogła sza się „inne akty prawne, jeżeli odrębne ustawy tak stanowią”. Mając na uwadze wcześniejsze punkty niniejszego artykułu pogląd, że omawiany przepis znajdowałby zastosowanie do komunikatu Prezesa Rady Ministrów nie może zostać uznany za uza sadniony⁴⁰. Przyjęcie takiego rozwiązania mogłoby oznaczać powrót do autorytarnego ustroju PRL, w którym prawodawca decydował się na publikację aktów, których „pra wotwórczy charakter był sporny”⁴¹. Przyzwolenie na taką nieakceptowalną praktykę doprowadziłoby do stworzenia otwartego katalogu źródeł prawa powszechnie obowią zującego. Ponadto w świetle dorobku orzecznictwa TK podkreśla się, że akty prawa wewnętrznego obowiązują tylko w stosunku do jednostek organizacyjnych podległych organowi je wydającemu⁴².

4. Skutki naruszenia zasad techniki prawodawczej i zasad prawidłowej legislacji

W literaturze przedmiotu wyraża się pogląd, że w kontekście zasad techniki prawo dawczej na pierwszy plan wysuwa się ich prakseologiczny charakter, gdyż odzwier ciedla to „standardy kultury prawnej”⁴³. Określają one „jak poprawnie wyrażać normy prawne w przepisach prawnych i jak je grupować w aktach normatywnych”, w związku z czym „nie służą one ocenie ważności obowiązującego prawa”⁴⁴. Takie stanowisko jest zatem zbliżone do poglądów S. Wronkowskiej, według których zasady techniki pra wodawczej nie zawierają „rozstrzygnięć stanowczych i bezwyjątkowych”⁴⁵. Dodatkowo podkreśla się, że jednym z powodów ich nierespektowania przez prawodawcę jest ich wydanie w akcie rangi rozporządzenia⁴⁶.

Podkreślić należy, że ani rozporządzenie w sprawie „Zasad techniki prawodaw czej”, ani inny akt prawa powszechnie obowiązującego nie statuuje wprost sankcji

za naruszenie omawianych reguł⁴⁷. W piśmiennictwie pojawiały się skrajne poglądy przedstawicieli doktryny, że „z punktu widzenia jakości prawa lepiej byłoby, gdyby (…) w ogóle nie zostały wydane”⁴⁸. Stanowisko to wydaje się być jednak odrzucone przez resztę przedstawicieli doktryny, gdyż TK wielokrotnie posiłkował się tymi zasadami nadając im subsydiarny charakter, przy stwierdzaniu niekonstytucyjności danego aktu prawnego⁴⁹.

Trybunał Konstytucyjny podkreślał (w kontekście Zasad techniki prawodawczej z 1961 r.), że zasady te „nie wiążą bezpośrednio ustawodawcy, ale (…) ponieważ kodyfikują powszechnie uznawane reguły postępowania legislacyjnego ustawodawca bez ważnych powodów nie powinien od nich odstępować⁵⁰”. W tym kontekście należy podkreślić, że w opinii tego organu „technika legislacyjna, polegająca na odesłaniu do innych przepisów, nie może budzić wątpliwości”⁵¹.

Należy zatem stwierdzić, że z poglądów TK wynika jednoznacznie, że nieprzestrzega nie przez ustawodawcę techniki prawodawczej, prowadzące do naruszenia zasady demo kratycznego państwa prawnego (na którą składa się jedna z najistotniejszych w systemie prawnym klauzula poprawnej legislacji⁵²) może prowadzić do uznania „danego aktu normatywnego za w całości lub w części niezgodny z Konstytucją RP⁵³”. Warunkiem implikującym takie stwierdzenie, jest jednak „poważne naruszenie” tej klauzuli kon stytucyjnej.

Grzegorz Wierczyński, podobnie jak Sławomira Wronkowska i Maciej Zieliński, dodatkowo rozdziela sankcje osobno dla konkretnego aktu normatywnego i dla legis latora opracowującego dany akt. Przywołani przedstawiciele doktryny pod wspominaną drugą kategorią rozumieją ujemne konsekwencje „wynikające z systemu premiowania, zasad odpowiedzialności porządkowej, materialnej oraz dyscyplinarnej”, obniżenie oceny kompetencji zawodowych⁵⁴.

5. Konkluzje

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy podkreślić, że istnieje możliwość stwier dzenia niezgodności omawianego zabiegu legislacyjnego z Konstytucją RP. Należy mieć na względzie, że takie rozwiązanie normatywne należy poddać ocenie in concreto, a nie in abstracto. Oznacza to, że TK powinien za każdym razem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danego stanu faktycznego. Wydaje się jednak, że jeśli ustanowienie danej instytucji prawnej (kluczowej z punktu widzenia danego aktu; stanowiącej jego sedno) zostało uzależniona od omawianego rozwiązania, należałoby stwierdzić jej niezgodność z przepisami Konstytucji RP. W przypadku przytoczonej nowelizacji Kodeksu wyborczego rozwiązanie wydaje się o wiele klarowniejsze – z powodu naruszenia ciszy legislacyjnej, jej przepisy powinny być uznane za sprzeczne z postanowieniami ustawy zasadniczej.

Zdaniem autora niniejszego artykułu należy mieć jednak na uwadze, że na podstawie znowelizowanych przepisów Kodeksu wyborczego zostały przeprowadzone zarówno wybory parlamentarne w 2023 r., jak i wybory samorządowe w 2024 r. W związku z tym stwierdzenie niekonstytucyjności przybrałoby postać czysto formalną, co mogłoby wywołać negatywne konsekwencje z punktu widzenia funkcjonowania państwa. Zatem należy zgodzić się z M. Chmajem, który stwierdził, że:

kontrola konstytucyjności prawa wyborczego dokonywana po wyborach, a zatem mająca zna

czenie tylko dla przyszłości, byłaby w dużej mierze albo całkowitą fikcją skoro wybory już się

odbyły, albo też mogłoby poważnie zakłócić funkcjonowanie nie tylko organów wybieralnych,

ale też całej administracji publicznej, podejmowanych przez nią decyzji, zaciąganych zobo

wiązań itd.⁵⁵

Należy bowiem mieć na uwadze fakt, że przyzwalanie na takie zabiegi legislacyjne może nieść nieodwracalne skutki dla systemu prawnego. Nietrudno wyobrazić sobie sy tuację, w której termin określony w komunikacie byłby wcześniejszy niż dzień ogłoszenia lub wejścia w życie innych przepisów. Ponadto, z punktu widzenia gwałtownego przy rostu aktów prawnych w systemie prawnym (zjawisko inflacji prawa), nie było gwaran cji, że taki komunikat zostanie wydany. Wówczas takie przepisy prawne korzystałyby z domniemania konstytucyjności, które co do zasady można wzruszyć jedynie orzecze niem TK⁵⁶.

W celu uniknięcia owego problemu prawnego w odniesieniu do aktów normatyw nych już uchwalonych, lecz wobec których nie zostały wydane stosowne komunikaty, należałoby zastanowić się nad ich znowelizowaniem i na przykład wydłużeniem prze widzianego dla nich vacatio legis. Okres ten stanowi bowiem ostatnie zabezpieczenie skorygowania błędów lub sprzeczności w danym akcie przed jego wejściem w życie. Postulatem de lege ferenda jest zaniechanie nieakceptowalnej praktyki delegowania ustalenia momentu wejścia w życie aktu normatywnego powszechnie obowiązującego do kompetencji organu władzy wykonawczej, a więc do ustalenia tego momentu w pod ustawowym lub nawet wewnętrznie obowiązującym akcie normatywnym.

Formulating the Provisions on Entry into Force of a Generally Applicable Normative

Act: Critical Analysis Engendered by the 2023 Act Amending the Electoral Code