Artykuł naukowy
Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I
Wokół wybranych wątków filozofii moralnej Josepha Raza. Część I
Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 1(42)/2025, s. 60-76
Polish
Translated abstract
Jeden z najwybitniejszych współczesnych filozofów prawa, Joseph Raz, wniósł znaczący wkład nie tylko we wspomnianą dyscyplinę, lecz także w filozofię polityczną i w filozofię moralną, które to trzy działy w jego przekonaniu współtworzą filozofię praktyczną. Dokonania J. Raza w dwóch ostatnich obszarach są polskiemu czytelnikowi słabiej znane niż jego koncepcje z zakresu jurysprudencji, tym bardziej, że żadna z jego prac, wpisująca się we wspomniane, ogólniejsze dziedziny, nie została przełożona na język polski. Niniejszy esej jest poświęcony kluczowym wątkom dociekań myśliciela w zakresie filozofii moralnej. Na dokonaną rekonstrukcję poglądów J. Raza złożyły się następujące idee: jego oryginalna wersja pluralizmu etycznego, koncepcja niewspółmierności konstytutywnej, specyficzne rozumienie uniwersalności wartości, teza o ich społecznej zależności oraz koncepty osobistego poczucia sensu i osobistego przywiązania. Interpretacja przemyśleń oksfordzkiego filozofa została wzbogacona o dwie dygresje, nawiązujące kolejno – do krytyki instrumentalnego sposobu życia autorstwa Charlesa Taylora i do leżącego u podłoża jurysprudencji Ronalda Dworkina monizmu etycznego. Z refleksji bohatera eseju bowiem można wyprowadzić argumenty, stawiające pod znakiem zapytania tezy dwóch wspomnianych myślicieli. Prezentację i analizę kluczowych wątków filozofii moralnej J. Raza dopełniają reminiscencje autorki ze spotkań i rozmów z oksfordzkim uczonym.
Translated keywords
- Joseph Raz
- pluralizm etyczny
- niewspółmierność konstytutywna
- teza o społecznej zależności wartości
- osobiste poczucie sensu
- osobiste przywiązanie
- uniwersalność wartości .
English
Abstract
One of the most eminent contemporary legal philosophers, Joseph Raz, made significant contributions not only to the aforementioned discipline, but also to political philosophy and moral philosophy, the three branches of which, in his view, contribute to practical philosophy. J. Raz’s achievements in the latter two areas are less familiar to the Polish reader than his concepts in the field of jurisprudence, all the more so because none of his works, which are part of the aforementioned, more general fields, has been translated into Polish. The present essay is devoted to the key threads of the thinker’s inquiries in the field of moral philosophy. The reconstruction made of J. Raz’s views takes into account the following ideas: his original version of ethical pluralism, the concept of constitutive incommensurability, a specific understanding of the universality of values, the thesis of their social dependence and the concepts of personal sense and personal attachment. The interpretation of the Oxford philosopher’s reflections is enriched by two digressions, referring in turn – to Charles Taylor’s critique of the instrumental way of life and to Ronald Dworkin’s underlying jurisprudence of ethical monism. This is because arguments can be derived from the reflections of the protagonist of the essay, which call into question the theses of the two aforementioned thinkers. The presentation and analysis of the key themes of J. Raz’s moral philosophy is complemented by the author’s reminiscences of her meetings and conversations with the Oxford scholar. Key words: Joseph Raz, ethical pluralism, constitutive incommensurability, social dependence thesis, personal meaning, personal attachment, universality of values .
References
17 reference entries
References
-
Brożek B., Normatywność prawa, Wolters Kluwer, Warszawa 2012.
-
Meyer S.L., Paulson T., Pogge W. (eds.), Rights, Culture and the Law: Themes from the Legal and Political Philosophy of Joseph Raz, Oxford University Press, Oxford 2003.
-
Polanowska-Sygulska B., Herkules w stajni niewspółmierności, w: Wielowymiarowość prawa, red. J. Czapska, M. Dudek, M. Stępień, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2014.
-
Polanowska-Sygulska B., Pluralizm wartości i jego implikacje w filozofii prawa, Księgarnia Akade -micka, Kraków 2008.
-
Polanowska-Sygulska B., Rozmowy z oksfordzkimi filozofami, Księgarnia Akademicka, Kraków 2011.
-
Raz J., The Morality of Freedom, Clarendon Press, Oxford 1986.
-
Raz J., Multiculturalism: A Liberal Perspective, w: idem, Ethics in the Public Domain: Essays in the Morality of Law and Politics, Clarendon Press, Oxford 1994.
-
Raz J., Value, Respect and Attachment, Cambridge University Press, Cambridge 2001.
-
Raz J., Polanowska-Sygulska B., Filozofowie nie są od udzielania rad, w: B. Polanowska-Sygulska, Rozmowy z oksfordzkimi filozofami, Księgarnia Akademicka, Kraków 2011.
-
Raz J., Polanowska-Sygulska B., Liberalizm w czasach konfliktu. Rozmowa z Josephem Razem, w: B. Polanowska-Sygulska, Rozmowy z oksfordzkimi filozofami, Księgarnia Akademicka, Kraków 2011.
-
Raz J., Polanowska-Sygulska B., Liberalizm w czasach konfliktu. Rozmowa z Josephem Razem, część I, „Odra” 1996, nr 2, s. 5–11.
-
Raz J., Polanowska-Sygulska B., Liberalizm w czasach konfliktu. Rozmowa z Josephem Razem, część
-
II, „Odra” 1996, nr 3, s. 30–37.
-
Saint-Exupéry de A., Mały Książę, przeł. A. Kozak, Fundacja Nowoczesna Polska, Warszawa 2021.
-
Taylor C., Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 2001.
-
Wallace R.J., Pettit P., Scheffler S., Smith M. (eds.), Reason and Value: Themes from the Moral Philo-sophy of Joseph Raz, Clarendon Press, Oxford 2004.
-
Waldron J., Authority for Officials, w: Rights, Culture and the Law: Themes from the Legal and Politi-cal Philosophy of Joseph Raz, eds. L.H. Meyer, S.L. Paulson, T.W. Pogge, Oxford University Press, Oxford 2003.
Publication information
Issue data
Issue nr 1(42)/2025
- Pages
- 60-76
- Published
How to cite
Bibliographic description and verified export formats.
Format AFPiFS
B. Polanowska-Sygulska, Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 1(42)/2025, s. 60–76, DOI: 10.36280/afpifs.2025.1.60
ACM
[1] Beata Polanowska-Sygulska. 2025. Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I. AFPiFS 1(42) (2025), 60–76. https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.1.60
ACS
(1) Polanowska-Sygulska, B. Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I. AFPiFS 2025, No. 1(42), 60–76. https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.1.60.
APA
Polanowska-Sygulska, B. (2025). Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 1(42), 60–76. https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.1.60
ABNT
POLANOWSKA-SYGULSKA, Beata. Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, n. 1(42), p. 60–76, 2025.
Chicago
Polanowska-Sygulska, Beata. “Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 1(42) (2025): 60–76. https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.1.60.
Harvard
Polanowska-Sygulska, B. (2025) “Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I,” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 1(42), pp. 60–76. Available at: https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.1.60.
IEEE
[1] B. Polanowska-Sygulska, “Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I,” AFPiFS, no. 1(42), pp. 60–76, 2025, doi: 10.36280/afpifs.2025.1.60.
MLA
Polanowska-Sygulska, Beata. “Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 1(42), 2025, pp. 60–76, https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.1.60.
Turabian
Polanowska-Sygulska, Beata. “Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 1(42) (2025): 60–76. https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.1.60.
Vancouver
1. Polanowska-Sygulska B. Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I. AFPiFS. 2025;1(42):60–76. doi:10.36280/afpifs.2025.1.60
OSCOLA
Beata Polanowska-Sygulska, ‘Around Selected Themes in the Moral Philosophy of Joseph Raz: Part I’ (2025) 1(42) AFPiFS 60 <https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.1.60>.