Archiwum Filozofii Prawa
i Filozofii SpołecznejJournal of the Polish Section of IVR ISSN 2082-3304Logo of the Polish Section of IVRPolish Section of IVR ↗

Research article

The establishment of the Institute of National Remembrance as the authority responsible for prosecuting communist and Nazi crimes: An analysis of the efficiency of the IPN Act

Article authors
  1. Przemysław Pasierb

Utworzenie Instytutu Pamięci Narodowej jako organu właściwego w zakresie ścigania zbrodni komunistycznych i nazistowskich – analiza efektywności ustawy o IPN

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 3(44)/2025, s. 55-69

DOI 10.36280/afpifs.2025.3.55 ↗
Issue
nr 3(44)/2025
Pages
55-69
Published
Article language
English

English

Abstract

The purpose of this article is to analyse the rationale behind the establishment of the Institute of National Remembrance (IPN) and to assess whether its original objectives have been achieved. It is important to note that, in a democratic state, a rational legislator must consider not only the intended outcomes of the enacted provisions but also their efficiency. Applying economic analysis of law, the study examines whether these considerations are reflected in the operation of the IPN Act. The article employs the doctrinal legal research method to investigate the actual effect of the provisions. Additionally, it utilizes the empirical method to explore the rationale guiding the legislator during the legislative process. Based on available documentation, the fundamental assumptions that were binding on the drafters of the Act are identified. Legislative records indicate that the IPN Act was enacted to enhance the efficiency of proceedings related to prosecuting crimes against the Polish Nation, expand the definition of crimes from Stalinist to communist offences, and separate prosecutors within the IPN from the general prosecutorial system. However, the central research thesis of this study asserts that these goals have not been achieved in accordance with the principles of legal efficiency. The number of resolved cases is disproportionately low relative to the incurred costs. Furthermore, due to the passage of time, many proceedings are unlikely to be initiated or will be discontinued due to the death of suspects – a trend observed in recent years. It should be emphasized that this issue has not been addressed in existing legal scholarship, nor has it been examined through methods aimed at assessing the efficiency of legal provisions.

Keywords

  • Institute of National Remembrance
  • efficiency of law
  • effectiveness of law
  • Law & Economics (economic analysis of law)
Full text PDF How to cite

References

36 reference entries

References

  1. Bogucka 1., Funkcje prawa. Analiza pojęcia, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2000.

  2. Bożyk S., Konstytucyjne ramy inicjatywy ustawodawczej w parlamencie Rzeczypospolitej Polskiej, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2018, t. 1 1, s. 429—436.

  3. Calabresi G., Some Thoughts on Risk Distribution and the Law ofTorts„,The Yale Law Journal” 1961, vol. 70, no. 4, s. 499-553.

  4. Chrupczalski S., Ekonomiczna analiza prawa własności w ujęciu szkoły austriackiej, [b.w.], Kraków 2008, https://mises.pl/storage/files/articles/2009/09/ekonomiczna-analiza-prawa.pdf (do stęp: 28.12.2024).

  5. Coase R., The Problem of Social Cost„,Journal of Law & Economics” 1960, vol. 3, s. 1-44.

  6. Cooter R., Ulen T., Ekonomiczna analiza prawa, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011.

  7. Dubiański W., Rola zasobu archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej w realizacji ustawy lustracyj-nej„,Bibliotheca Nostra: Śląski Kwartalnik Naukowy” 2010, nr 3—4, s. 47-61.

  8. Guzik T., Ekonomiczna analiza prawa jako metoda prawoznawstwa, „Przegląd Prawniczy TBSP UJ” 2017, nr 8(38), s. 25-36.

  9. Majchrzak B., Istota administracji publicznej [w:] Nauka administracji, red. Z. Cieślak, Wolters Klu-wer, Warszawa 2012, s. 11-30.

  10. Metelska-Szaniawska K., Bełdowski J., Ekonomia w prawie. Wprowadzenie, cz. 3, „Edukacja Praw-nicza”2015, nr 1, s. 79-105.

  11. Musiał F., Polityka historyczna czy historyczna świadomość? Działalność Instytutu Pamięci Narodo-wej„,Horyzonty Polityki” 201 1, t. 2, nr 3, s. 149-170.

  12. Najwyższa Izba Kontrol i, Superbudżet IPN — co czwarta zbadana złotówka w Centrali wydatkowana niegospodarnie (zapis konferencji prasowej), 2.07.2024, https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/ budzet-ipn-2023.html (dostęp: 2.09.2024).

  13. Niedużak M., Postępowanie grupowe. Prawo i ekonomia, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014.

  14. Pilipiec S., Szreniawski P., Akceptacja społeczna jako podstawa wyodrębniania się gałęzi prawa, „Ze-szyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Seria Prawnicza. Prawo 9" 2010, z. 64, s. 121—128.

  15. Posner R., Economic Analysis of Law, Aspen, New York 2003.

  16. Potrzeszcz J., Sprawiedliwość a celowość w Nauk Prawnych” 2004, t. 1 4, z. 1, s. 29-43.

  17. Stadn icki T., Funkcja śledcza Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Scigania Zbrodni przeciwko Na-rodowi Polskiemu,„Prokuratura i Prawo” 2006, nr 9, s. 102-107.

  18. Stelmach J., Brożek B., Załuski W., Dziesięć wykładów o ekonomii prawa, Wolters Kluwer, Warszawa 2007.

  19. Suleja W., Miejsce Instytutu Pamięci Narodowej w badaniach nad dziejami PRL, „Dzieje Najnowsze. Przegląd Badań” 2010, R. 42, z. 3, s. 81-111.

  20. Wronkowska S., Kryteria oceny prawa [w:] Przemiany polskiego prawa (lata 1989—1999), red. E. Ku-stra, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2001, s. 33-46.

  21. Ziembiński Z., Problemy podstawowe prawoznawstwa, PWN, Warszawa 1980.

  22. Instytut Pamięci Narodowej — Akt oskarżenia przeciwko Andrzejowi S., 23.06.2010, https://ipn. gov.pl/pl/s ledztwa/a kły-oska rzen ia/17090,272-Akt-oskarzenia-przeciwko-And rzejowi-S. html (dostęp: 9.09.2024).

  23. Instytut Pamięci Narodowej - Akt oskarżenia przeciwko Czesławowi Ł., 14.07.2009, https://ipn. gov.pl/pl/sledztwa/akty-oskarzenia/16854,36Akt-oskarzenia-przeciwko-CzesIawowi-L.htmI (dostęp: 3.09.2024).

  24. Instytut Pamięci Narodowej — Akt oskarżenia przeciwko Janowi J., 15.07.2009, https://ipn.gov.pl/ pl/sledztwa/akty-oskarzenia/16954,136-Akt-oskarzenia-przeciwko-Janowi-J.html (dostęp: 9.09.2024).

  25. Instytut Pamięci Narodowej — Akt oskarżenia przeciwko Leopoldowi R., 2.02.2020, https://ipn. gov.pl/pl/sledztwa/akty-oska rzenia/85452,365-Akt-oskarzenia-przeciwko-Leopoldowi-R. html (dostęp: 9.09.2024).

  26. Instytut Pamięci Narodowej — Akt oskarżenia przeciwko Romanowi S., 13.08.2019, https://ipn. gov.pI/pI/sIedztwa/akty-oskarzenia/75457,363-Akt-oskarzenia-przeciwko-Romanowi-S. html (dostęp: 9.09.2024).

  27. Instytut Pamięci Narodowej - Akt oskarżenia przeciwko Wilhelmowi A., 14.07.2009, https://ipn. gov.pl/pl/sledztwa/akty-oskarzenia/16821,2-Akt-oska rzenia -p rzeciwko-Wil hel mowi-A.html (dostęp: 3.09.2024).

  28. Instytut Pamięci Narodowej oraz Muzeum žołnierzy Wyklętych (w organizacji), Informacja o działalności od 1 lipca 2000 r. do 30 czerwca 2001 r., Warszawa 2001.

  29. Instytut Pamięci Narodowej oraz Muzeum žołnierzy Wyklętych (w organizacji), Informacja o działalności od I stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., t. I, Warszawa 2023.

  30. Instytut Pamięci Narodowej oraz Muzeum Žołnierzy Wyklętych (w organizacji), Informacja o działalności od I stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., t. I, Warszawa 2024.

  31. Instytut Pamięci Narodowej oraz Muzeum Zołnierzy Wyklętych (w organizacji), Informacja o działalności od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r., t. 1, Warszawa 2025.

  32. Instytut Pamięci Narodowej — wykaz aktów oskarżenia, https://ipn.gov.pl/pl/sledztwa-i-lustra-cja/sciganie-zbrodni-przeciwko-nar/akty-oskarzenia (dostęp: 9.09.2024).

  33. Projekt ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej, druk sejmowy 252 Sejm III kadencji.

  34. Projekt ustawy o utworzeniu Archiwum Obywatelskiego oraz o powszechnym udostępnianiu dokumentacji wytworzonej w latach 1944 1990 przez organy bezpieczeństwa państwa, druk sejmowy nr 31 - Sejm III kadencji.

  35. Sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw dotyczących powszech-nego dostępu do archiwów i dokumentacji byłych organów bezpieczeństwa państwa, druk sejmowy 557 - Sejm III kadencji.

  36. Uzasadnienie do projektu ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej, druk sejmowy 252 - Sejm III kadencji.

Publication information

Author and affiliation

Przemysław Pasierb

Uniwersytet Zielonogórski

Issue data

Issue nr 3(44)/2025

Pages
55-69
Published
AccessOtwarty LicenceCC BY 4.0 ↗

How to cite

Bibliographic description and verified export formats.

Format AFPiFS

P. Pasierb, The establishment of the Institute of National Remembrance as the authority responsible for prosecuting communist and Nazi crimes: An analysis of the efficiency of the IPN Act, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 3(44)/2025, s. 55–69, DOI: 10.36280/afpifs.2025.3.55

Export citation data