Research article
The Academic Teacher in Times of Rule of Law Crisis. The Dynamics and Prospects, on the Example of Academic Lawyer Teachers
Nauczyciel akademicki w momencie kryzysu rządów prawa. Dynamika i perspektywy na przykładzie nauczyciela akademickiego będącego prawnikiem
Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 4(45)/2025, s. 58-76
English
Abstract
One of the most important issues recently addressed in the literature is the threat to democracy and the rule of law. It is pointed out that the necessity of verifying the role and tasks of key political institutions, primarily the state, is determined by the nature and dynamics of changes occurring in the modern world. The issue of threats to democracy and the crisis of the rule of law has frequently been discussed in Polish theoretical and doctrinal legal works produced after 1926. Authors such as Sz. Rundstein and Sz. Starzewski often raised concerns about the dangers associated with phenomena referred to as „anti-constitutional tendencies.” Their published studies addressed both internal threats and the dangers arising from the formation of fascist states and the Soviet state. The findings made at that time remain highly relevant today. Therefore, in the context of the challenges faced by legal practice and legal science today, it seems justified to recall the conclusions formulated nearly 100 years ago. Key words: Fascism, democracy, rule of law, total state, authoritarianism, civil rights, Nazi and Soviet totalism
References
52 reference entries
References
-
Bakiera L, Problem autorytetu z perspektywy psychologicznej, „Czasopismo Psychologiczne” 2013, nr 1, s 127–133
-
Bauman Z, Wieloznaczność nowoczesna, nowoczesność wieloznaczna, tłum J Bauman, PWN, Warszawa 1995
-
Cybichowski Z, Dyletantyzm a wiedza prawnicza, „Przegląd Prawniczy Allerhanda” 2022, t 5, nr 2, s 408–411
-
Czarnota A, Paździora M, Stambulski M, Ukryty program edukacji prawniczej, „Krytyka Prawa” 2018, nr 2, s 96–113
-
Dworkin R, Sprawiedliwość według jeży, tłum A Sorówka-Łach, Wolters Kluwer, Warszawa 2025
-
Guz T, Filozofia prawa III Rzeszy Niemieckiej, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2022
-
Hart H L A, Pojęcie prawa, tłum J Woleński, PWN, Warszawa 1998
-
Jabłoński P, O różnicy między mocną a słabą wersją idei wewnętrznego punktu widzenia, „Archi-wum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2024, nr 4, s 19–35
-
Jabłoński P, Kaczmarek P, Granice władzy prawniczej w perspektywie polskiej tradycji socjologicz-nej, Nomos, Kraków 2017
-
Jacko J F, Autorytet a kompetencje – perspektywa edukacyjna [w:] Komunikacja społeczna a wartości w edukacji, t 1, red W Maliszewski, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2007, s 130–147
-
Kaczmarek P, Dystans do roli w zawodzie prawnika, Wydawnictwo C H Beck, Warszawa 2019
-
Kaczmarek P, Goodbye rządy prawa? Diagnoza i perspektywa, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2024, nr 4, s 53–65
-
Kaczmarek P, Uspołecznienie zasady rządów prawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław [w druku]
-
Karkowska M, Czy nadszedł zmierzch autorytetów, „Forum Akademickie”, 27 09 2021, https://fo-rumakademickie pl/wokol-nauki/czy-nadszedl-zmierzch-autorytetow/ (dostęp: 13 05 2025)
-
Kicior B, Autorytet w kulturze popularnej: sposób funkcjonowania, mechanizmy i przemiany, „Col-loquium Pedagogika – Nauki o Polityce i Administracji” 2019, nr 4, s 59–74
-
Kubiak A, Państwo prawne – idea, postulaty, dylematy, „Państwo i Prawo” 1991, z 7, s 15–26
-
Lekka-Kowalik A, Etyka badań naukowych – nowa dyscyplina filozoficzna, „Roczniki Filozoficzne” 1997–1998, t 45–46, nr 2, s 83–118
-
Łętowska E, Autonomia uniwersytetu a wyzwania współczesności, „Państwo i Prawo” 2020, z 2, s 3–17
-
Łętowska E, „Równanie w dół” – zagrożenie państwa prawa. Polska Herostratesem czy katalizato -rem?, „Przegląd Konstytucyjny” 2019, nr 4, s 18–33
-
Machowska K M, Refleksyjny specjalista w społeczeństwie masowym, „Principia” 2004, t 39, s 169–188
-
Mojski W, Analiza kryzysu konstytucyjnego z perspektywy funkcji aksjologicznej konstytucji. Za-rys podstawowych zagadnień teoretycznych, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2022, nr 1, s 55–62
-
Nowacki J, Rządy prawa. Dwa problemy, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1995
-
Olender-Jermacz B, Autorytet nauczyciela akademickiego w opinii studentów, „Przegląd Pedago-giczny” 2024, nr 2, s 126–135
-
Paździora M, Autorytet w edukacji prawniczej [w:] Prawo jest dla obywateli i im ma służyć. Wokół myśli Adama Czarnoty, red W Zomerski, F Cyuńczyk, P Eckhardt, M Paździora, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2024, s 255–269
-
Petrażycki L, Wstęp do nauki polityki prawa, PWN, Warszawa 1968
-
Pietrzykowski T, Ideał naukowości prawoznawstwa. Józef Nowacki przeciw ideologizacji twierdzeń prawniczych, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2023, nr 3, s 22–33
-
Pietrzykowski T, Naturalizm i granice nauk prawnych. Esej z metodologii prawoznawstwa, Wolters Kluwer, Warszawa 2017
-
Pietrzykowski T, Polski kryzys konstytucyjny oczami pozytywisty prawniczego, „Państwo i Prawo” 2022, z 3, s 3–17
-
Pietrzykowski T, Tezy wstępne do dyskusji nad wolnością manifestowania poglądów w przestrzeni uniwersyteckiej, 2 12.2020, s 1, https://us edu pl/event/debata-dotyczaca-swobody-stosowa-nia-symboli-w-przestrzeni-akademickiej/ (dostęp: 13 05 2025)
-
Pietrzykowski T, Ujarzmianie Lewiatana. Szkic o idei rządów prawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2014
-
Piotrowski J, Zagadnienie roli społecznej w systemie socjologicznym Floriana Znanieckiego, „Prze-gląd Socjologiczny” 1976, nr 28, s 99–109
-
Pyszczek G, Społeczna rola mędrca. Wokół koncepcji Floriana Znanieckiego, „Filozofia i Nauka Stu-dia Filozoficzne i Interdyscyplinarne” 2018, t 6, s 285–298
-
Radbruch G, Ustawowe bezprawie i ponadustawowe prawo [w:] idem, Filozofia prawa, tłum E No-wak, PWN, Warszawa 2009, s 244–254
-
Raz J, Autorytet prawa, tłum P Maciejko, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2000
-
Rundstein S, O nowoczesnych tendencjach prawa konstytucyjnego, „Palestra” 1931, z 6–7, s 255–278
-
Rytel-Warzocha A, Ochrona suwerenności Narodu w czasie kryzysu konstytucyjnego, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2023, nr 2, s 88–98
-
Sandel M J, Sprawiedliwość. Jak postępować słusznie, tłum O Siara, Kurhaus, Warszawa 2013
-
Sandel M J, Tyrania merytokracji. Co się stało z dobrem wspólnym, tłum B Sałbut, PWN, Warszawa
-
Snyder T, O tyranii. Dwadzieścia lekcji z dwudziestego wieku, tłum B Pietrzyk, Znak Horyzont, Kra-ków 2022
-
Szpunar M, Medialna widoczność jako emanacja hiperobecności, „Zeszyty Prasoznawcze” 2017, t 60, nr 3, s 494–504
-
Tuzet G, Norms and Novelty: Reflections on Legal Knowledge, Norms and Evolutionary Systems, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2021, nr 2, s 108–122
-
Wierzchosławski R P, Floriana Znanieckiego Społeczne role uczonych w kontekście współczesnego naukoznawstwa i socjologii wiedzy naukowej, „Humaniora Czasopismo Internetowe” 2016, t 13, nr 1, s 111–130
-
Wronkowska S, Kilka tez o instrumentalizacji prawa i ochronie przed nią, „Przegląd Prawa i Admi-nistracji” 2017, nr 110, s 107–112
-
Wróblewska I, Zasada państwa prawnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Wydaw-nictwo „Dom Organizatora”, Toruń 2010
-
Zajadło J, Felietony gorszego sortu. O Trybunale Konstytucyjnym i nie tylko, Wydawnictwo Arche, Sopot 2017
-
Zajadło J, Radbruch, Wydawnictwo Arche, Sopot 2016
-
Zajadło J, Testament Dworkina [w:] Wolność człowieka i jej granice. Antologia pojęcia w doktrynach polityczno-prawnych. Od Nietzschego do współczesności, t 3, red O Górecki, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2019, s 399–411
-
Zajadło J, Wykładnia wroga wobec konstytucji, „Przegląd Konstytucyjny” 2008, nr 1, s 26–36
-
Zirk-Sadowski M, Metodologie teorii prawa a problem polityczności prawoznawstwa, „Przegląd Prawa i Administracji” 2017, nr 110, s 51–62
-
Zirk-Sadowski M, Prawo a uczestnictwo w kulturze, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź
-
Znaniecki F, Społeczne role uczonych a historyczne cechy ich wiedzy, „Przegląd Socjologiczny” 1976, nr 28, s 110–153
-
Zomerski J, W kierunku demokratycznej nauki prawa? Dogmatyka, edukacja, postanalityczność, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2023
Publication information
Issue data
Issue nr 4(45)/2025
- Pages
- 58-76
- Published
How to cite
Bibliographic description and verified export formats.
Format AFPiFS
S. Tkacz, A. Wentkowska, The Academic Teacher in Times of Rule of Law Crisis. The Dynamics and Prospects, on the Example of Academic Lawyer Teachers, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 4(45)/2025, s. 58–76, DOI: 10.36280/afpifs.2025.4.58
ACM
[1] Sławomir Tkacz and Aleksandra Wentkowska. 2025. The Academic Teacher in Times of Rule of Law Crisis. The Dynamics and Prospects, on the Example of Academic Lawyer Teachers. AFPiFS 4(45) (2025), 58–76. https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.4.58
ACS
(1) Tkacz, S.; Wentkowska, A. The Academic Teacher in Times of Rule of Law Crisis. The Dynamics and Prospects, on the Example of Academic Lawyer Teachers. AFPiFS 2025, No. 4(45), 58–76. https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.4.58.
APA
Tkacz, S., & Wentkowska, A. (2025). The Academic Teacher in Times of Rule of Law Crisis. The Dynamics and Prospects, on the Example of Academic Lawyer Teachers. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 4(45), 58–76. https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.4.58
ABNT
TKACZ, Sławomir; WENTKOWSKA, Aleksandra. The Academic Teacher in Times of Rule of Law Crisis. The Dynamics and Prospects, on the Example of Academic Lawyer Teachers. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, n. 4(45), p. 58–76, 2025.
Chicago
Tkacz, Sławomir, and Aleksandra Wentkowska. “The Academic Teacher in Times of Rule of Law Crisis. The Dynamics and Prospects, on the Example of Academic Lawyer Teachers.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 4(45) (2025): 58–76. https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.4.58.
Harvard
Tkacz, S. and Wentkowska, A. (2025) “The Academic Teacher in Times of Rule of Law Crisis. The Dynamics and Prospects, on the Example of Academic Lawyer Teachers,” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 4(45), pp. 58–76. Available at: https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.4.58.
IEEE
[1] S. Tkacz and A. Wentkowska, “The Academic Teacher in Times of Rule of Law Crisis. The Dynamics and Prospects, on the Example of Academic Lawyer Teachers,” AFPiFS, no. 4(45), pp. 58–76, 2025, doi: 10.36280/afpifs.2025.4.58.
MLA
Tkacz, Sławomir, and Aleksandra Wentkowska. “The Academic Teacher in Times of Rule of Law Crisis. The Dynamics and Prospects, on the Example of Academic Lawyer Teachers.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 4(45), 2025, pp. 58–76, https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.4.58.
Turabian
Tkacz, Sławomir, and Aleksandra Wentkowska. “The Academic Teacher in Times of Rule of Law Crisis. The Dynamics and Prospects, on the Example of Academic Lawyer Teachers.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 4(45) (2025): 58–76. https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.4.58.
Vancouver
1. Tkacz S, Wentkowska A. The Academic Teacher in Times of Rule of Law Crisis. The Dynamics and Prospects, on the Example of Academic Lawyer Teachers. AFPiFS. 2025;4(45):58–76. doi:10.36280/afpifs.2025.4.58
OSCOLA
Sławomir Tkacz and Aleksandra Wentkowska, ‘The Academic Teacher in Times of Rule of Law Crisis. The Dynamics and Prospects, on the Example of Academic Lawyer Teachers’ (2025) 4(45) AFPiFS 58 <https://doi.org/10.36280/afpifs.2025.4.58>.