Research article
Stanisław Brzozowski’s Philosophy of Labour and the Search for a New Sovereign
Filozofia pracy Stanisława Brzozowskiego a poszukiwanie nowego suwerena
Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 2(47)/2026, s. 41–58
English
Abstract
The Polish constitutional model is founded on the principle of sovereign power vested in the Nation, as expressed in Article 4 of the Constitution of the Republic of Poland. However, such an unequivocal designation of the sovereign proves problematic in practice and has been subject to criticism by a significant portion of legal scholarship. The aim of this article is to propose a revision of the Polish concept of sovereignty of the Nation, said revision based on the philosophy of labour developed by Stanisław Brzozowski. Through an analysis of Brzozowski’s philosophical writings, the article puts forward ways of incorporating the core value of his thought – human labour – into the system of government. A test for legal regulations is proposed, enabling an assessment of these legal regulations in terms of their relationship to the sovereign as understood through the lens of the philosophy of labour, that is, their relationship to the producer or the worker. The sovereign is one whose life does not depend on natural conditions, who is capable of imposing their will upon the world – i.e. the producer. In Brzozowski’s writings, this category is defined in an exceptionally broad manner, setting it apart from the notion of the worker in Marxist theory. This broader definition allows for the inclusion of the self-employed, public-sector employees, and individuals employed in roles not directly linked to production, thus significantly expanding the group of those who may be considered as wielding sovereign power, according to the framework developed based on Brzozowski’s essays. The article offers an original interpretation of Brzozowski’s philosophy of labour, proposing its application in political science and legal theory – fields which have previously been rarely discussed in the context of this philosophy. Key words: Stanislaw Brzozowski (1878–1911), philosophy of labour, principle of national sovereignty, sovereign
References
28 reference entries
References
-
Althorpe C., Finneron-Burns E., Productive Justice in the ‘Post-Work Future’, „Journal of Applied Philosophy” 2024, no. 2, s. 330–349.
-
Arndt W., Współczesny prawodawca a problematyka suwerenności wewnętrznej, „Zeszyty Prawnicze BAS” 2017, nr 4, s. 31–44.
-
Arneson R.J., Meaningful Work and Market Socialism, „Ethics” 1987, no. 3, s. 517–545.
-
Bierdiajew N., Aleksiej Stiepanowicz Chomiakow (fragment), tłum. T. Herbich, „Kronos” 2024, nr 4, s. 140–155.
-
Brzozowski S., Idee. Wstęp do filozofii dojrzałości dziejowej, Księgarnia Polska B. Połonieckiego, Lwów 1910.
-
Brzozowski S., Kultura i życie: zagadnienia sztuki i twórczości w walce o światopogląd, Księgarnia Polska B. Połonieckiego, Lwów 1907.
-
Brzozowski S., Legenda Młodej Polski. Studya o strukturze duszy kulturalnej, wyd. 2, Księgarnia Polska B. Połonieckiego, Lwów 1910.
-
Ciżyńska A., Pałosz R., Czy rzeczywiście wszyscy jesteśmy suwerenem? Realizacja mechanizmów demokracji bezpośredniej w polskiej rzeczywistości prawnej i społecznej, „Internetowy Przegląd Prawniczy TBSP UJ” 2017, nr 8, s. 5–24.
-
Complak K., Rozdział I. Rzeczpospolita (art. 1–29) [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej: komentarz, red. M. Haczkowska, LexisNexis, Warszawa 2014, s. 15–40.
-
Dobrowolski M., Zasada suwerenności narodu w warunkach integracji Polski z Unią Europejską, Wydawnictwo KUL, Lublin 2014.
-
Działocha K., Art. 4 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 5, red. L. Garlicki, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2007.
-
Engels F., List do Międzynarodowego Kongresu Studentów-Socjalistów z grudnia 1894 r. [w:] K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. 22, Książka i Wiedza, Warszawa 1977, s. 499.
-
Eurostat, Gospodarka od początku tysiąclecia – portret statystyczny, 2018, s. 31–32, https://stat. gov.pl/gospodarka-europejska/images/pdf/European-Economy-DigitalPublication-2018_ pl.pdf?lang=pl (dostęp: 6.05.2026).
-
Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Wolters Kluwer, Warszawa 2023.
-
Główny Urząd Statystyczny, Rocznik Demograficzny 2024, Warszawa 2024.
-
Główny Urząd Statystyczny, Mały Rocznik Statystyczny 2023, Warszawa 2024.
-
Katkowski K., Pamiętnik jako tekst polityczno-prawny. Intymna teoria prawa Stanisława Brzozowskiego, „Rocznik Historii Filozofii Polskiej” 2022, t. 15, s. 155–167.
-
Katkowski K., The nobleman’s paradigm? Analysing the Polish socialist legal theories in the age of empires: The cases of Stanisław Brzozowski and Leon Petrażycki [w:] Political Imagination and Utopian Energies in Central and Eastern Europe, eds. J. Geryk, P. Agha, Peter Lang, Berlin 2024, s. 37–54.
-
Ksenicz I., Pojęcie narodu w polskim prawie konstytucyjnym a praktyka polityczna lat 2015–2023, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2024, nr 2, s. 97–117.
-
Marks K., Kapitał: krytyka ekonomii politycznej, t. 1 [w:] K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. 23, Książka i Wiedza, Warszawa 1968.
-
Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce (2023), Warszawa 2023.
-
Rytel-Warzocha A., Uziębło P., Herrmann M., Obywatele decydują: obywatelska inicjatywa ustawodawcza jako narzędzie kształtowania postaw obywatelskich, Instytut Spraw Obywatelskich, Łódź 2012.
-
Sarnecki P., Idee przewodnie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., „Przegląd Sejmowy” 1997, nr 5, s. 9–32.
-
Tomczok P., Idea prawa Stanisława Brzozowskiego, „FA-art: Kwartalnik Literacki” 2012, nr 1, s. 72–83.
-
Tuleja P., Art. 4 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej: komentarz, red. P. Radziewicz, B. Naleziński, M. Florczak-Wątor, P. Czarny, P. Tuleja, Wolters Kluwer, Warszawa 2023, s. 36–41.
-
Uziębło P., Suwerenność ludu (narodu) w Polsce – zasada ustrojowa czy mit założycielski?, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2023, nr 2, s. 37–51.
-
Wołpiuk W., Naród jako pojęcie konstytucyjne, „Studia Iuridica Lublinensia” 2014, nr 22, s. 371–392.
Case law
-
Wyrok TK z dnia 31 maja 2004 r., K 15/04, OTK-A 2004, nr 5, poz. 47.
Publication information
Issue data
Issue nr 2(47)/2026
- Pages
- 41–58
- Published
How to cite
Bibliographic description and verified export formats.
Format AFPiFS
D. Kazimierski, Stanisław Brzozowski’s Philosophy of Labour and the Search for a New Sovereign, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 2(47)/2026, s. 41–58, DOI: 10.36280/afpifs.2026.2.41
ACM
[1] Damian Kazimierski. 2026. Stanisław Brzozowski’s Philosophy of Labour and the Search for a New Sovereign. AFPiFS 2(47) (2026), 41–58. https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.2.41
ACS
(1) Kazimierski, D. Stanisław Brzozowski’s Philosophy of Labour and the Search for a New Sovereign. AFPiFS 2026, No. 2(47), 41–58. https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.2.41.
APA
Kazimierski, D. (2026). Stanisław Brzozowski’s Philosophy of Labour and the Search for a New Sovereign. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 2(47), 41–58. https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.2.41
ABNT
KAZIMIERSKI, Damian. Stanisław Brzozowski’s Philosophy of Labour and the Search for a New Sovereign. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, n. 2(47), p. 41–58, 2026.
Chicago
Kazimierski, Damian. “Stanisław Brzozowski’s Philosophy of Labour and the Search for a New Sovereign.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 2(47) (2026): 41–58. https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.2.41.
Harvard
Kazimierski, D. (2026) “Stanisław Brzozowski’s Philosophy of Labour and the Search for a New Sovereign,” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 2(47), pp. 41–58. Available at: https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.2.41.
IEEE
[1] D. Kazimierski, “Stanisław Brzozowski’s Philosophy of Labour and the Search for a New Sovereign,” AFPiFS, no. 2(47), pp. 41–58, 2026, doi: 10.36280/afpifs.2026.2.41.
MLA
Kazimierski, Damian. “Stanisław Brzozowski’s Philosophy of Labour and the Search for a New Sovereign.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 2(47), 2026, pp. 41–58, https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.2.41.
Turabian
Kazimierski, Damian. “Stanisław Brzozowski’s Philosophy of Labour and the Search for a New Sovereign.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 2(47) (2026): 41–58. https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.2.41.
Vancouver
1. Kazimierski D. Stanisław Brzozowski’s Philosophy of Labour and the Search for a New Sovereign. AFPiFS. 2026;2(47):41–58. doi:10.36280/afpifs.2026.2.41
OSCOLA
Damian Kazimierski, ‘Stanisław Brzozowski’s Philosophy of Labour and the Search for a New Sovereign’ (2026) 2(47) AFPiFS 41 <https://doi.org/10.36280/afpifs.2026.2.41>.