Mgr Maria Pawińska
Uniwersytet Śląski

Abstrakt w języku polskim:

Interwencje Nudge zyskały na znaczeniu jako narzędzia regulacyjne oparte na podstawach empirycznych w zakresie procesu podejmowania decyzji. Udane interwencje behawioralne wymagają rygorystycznego przygotowania, w tym starannie zaprojektowanych randomizowanych badań kontrolowanych (RCT) i badań pilotażowych, aby zapewnić osiągnięcie oczekiwanych efektów. W praktyce jednak wiele z tych działań nie przynosi zamierzonych rezultatów. W niniejszym artykule dokonano analizy kluczowych determinant takich niepowodzeń, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii związanych z projektowaniem i jakością badań, częstym stosowaniem podejścia „kopiuj-wklej”, a nawet całkowitym pominięciem badań przygotowawczych. W konsekwencji, wadliwe implementacje wywołują szereg zastrzeżeń dotyczących legitymacji regulacji behawioralnych. Krytycy argumentują, że nudge jest wykorzystywany do nadużywania władzy przez technokratów, służy do tworzenia fasadowych działań rządowych, które nie są skuteczne w rozwiązywaniu problemów regulacyjnych lub, co gorsza, jest instrumentem w rękach niewykwalifikowanego aparatu władzy. Wadliwe wdrożone interwencje behawioralne prowadzą do szeregu niepożądanych konsekwencji, jak na przykład wywołanie efektów ubocznych regulacji lub efektu odwrotnego do zamierzonego. Analizując te systemowe niedociągnięcia, niniejszy artykuł oferuje krytyczną ocenę związku pomiędzy podejściem wywodzącym się z ekonomii behawioralnej, a praktyką regulacyjną, wzywając do wprowadzenia kontroli procesów wdrażania nudge w celu ochrony ich wiarygodności i skuteczności.

Słowa kluczowe: nudge, RCT, interwencja behawioralna, regulacje oparte na badaniach naukowych, implementacja, nadużycie władzy

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 2(47)/2026, s. 92-111.

Pobierz plik

Liczba pobrań: 8

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2026.2.92

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.