Research article
Materiały legislacyjne jako narzędzie rozwiązywania gramatycznych problemów wykładni prawa
Legislative Materials as a Tool for Solving Grammatical Problems in Statutory Interpretation
Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 2(17)/2018, s. 18-34
polski
Abstrakt
W pierwszej kolejności w tekście zaprezentowano narzędzie interpretacyjne, jakim są materiały pochodzące z procesu legislacyjnego (materiały legislacyjne, historia legislacyjna), wraz z podnoszonymi w teorii prawa argumentami za i przeciwko ich wykorzystaniu w tym charakterze. Problematyka ta zostaje następnie odniesiona do specyficznego rodzaju problemów interpretacyjnych, jakim są problemy wynikające z budowy gramatycznej przepisów prawa. Autorzy omawiają kolejno pięć kazusów, w których polskie sądy sięgają do materiałów legislacyjnych w celu rozwiązania wątpliwości powodowanych przez składnię zdania, użyte w nim spójniki czy interpunkcję. Zapadłe w nich rozstrzygnięcia są niejednorodne – sięgając po materiały legislacyjne sądy konfrontują się z różnymi innymi narzędziami i wartościami (np. słowniki językowe, logika formalna, ratio legis przepisu, zasady procedury legislacyjnej). Wyniki tej konfrontacji wypadają rozmaicie. W efekcie zaprezentowane orzeczenia stanowią dobrą ilustrację różnorodności zagadnień związanych z teoretycznymi i praktycznymi aspektami wykorzystywania materiałów legislacyjnych w procesie wykładni prawa.
Słowa kluczowe
- historia legislacyjna
- materiały legislacyjne
- wykładnia prawa
- problemy gramatyczne
angielski
Abstract
The article begins with a presentation of an interpretative tool in the form of materials from the legislative process (legislative materials, legislative history), including arguments offered in the theory of law in favour and against their use for interpretation purposes. These matters are then discussed with references to a specific type of interpretive problems, namely problems that stem from the grammatical constructions of the provisions of the law. The authors analyse five cases in which Polish courts reach for legislative materials in order to resolve doubts caused by sentence syntax, conjunctions or punctuation. The decisions issued vary – in their use of legislative materials courts deploy various other tools and values (e.g. vocabularies, formal logic, the ratio legis behind a provision or the rules of legislative procedure). The outcomes of such a confrontation are varied. Thus, the judgments presented here are a good illustration of the diversity of issues connected with the theoretical and practical aspects of the use of legislative materials in the process of interpreting the law.
Keywords
- legislative history
- legislative materials
- statutory interpretation
- grammatical problems
Bibliografia
55 pozycji bibliograficznych
Literatura
-
Araujo, R.J. (1992). The use of legislative history in statutory interpretation: A look at Administrative
-
Tribunal Regents v. Bakke. Seton Hall Legislative Journal 16, 223–239.
-
Bednarczuk, L. (1967). Polskie spójniki parataktyczne. Wrocław-Warszawa-Kraków: Ossolineum.
-
Bielska-Brodziak, A. (2009). Interpretacja tekstu prawnego na podstawie orzecznictwa podatkowego. Warszawa: Wolters Kluwer.
-
Bielska-Brodziak, A. (2017). Śladami prawodawcy faktycznego. Materiały legislacyjne jako narzędzie wykładni. Warszawa: Wolters Kluwer.
-
Bielska-Brodziak, A. (2018). Cel interpretacji jako kryterium oceny przydatności materiałów legislacyjnych dla wykładni prawa na gruncie niemieckiej kultury praw nej. In M. Kłodawski (Ed.), Szkice z teorii tworzenia prawa i techniki legislacyjnej (pp. 46 –59). Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.
-
Bielska-Brodziak, A., Tobor, Z. (2007). Słowniki a interpretacja tekstów prawnych. Państwo i Prawo 5, 20–33.
-
Bielska-Brodziak, A., Tobor, Z. (2009). Zmiana w przepisach jako argument w dyskursie interpretacyjnym. Państwo i Prawo 9, 18–32.
-
Bix, B. (1996). Jurisprudence: Theory and Context. London: Sweet & Maxwell.
-
Brudney, J.J. (2007). Below the surface: Comparing legislative histor y usage by the House of Lords and the Supreme Court. Washington University Law Review 85, 1–62.
-
Brudney, J.J. (2011). Confirmatory legislative history. Brooklyn Law Review 3, 901–915.
-
Chauvain, T., Stawecki, Winczorek, P. (2012). Wstęp do prawoznawstwa. Warszawa: C.H. Beck.
-
Endicott, T.A.O. (2011). The value of vagueness. In: A. Marmor, S. Soames ( Eds.), Philosophical Foundations of Language in Law. New York: Oxford University Press.
-
Eskridge Jr, W.N., Frickey, Ph.P., Garrett, E. (2006). Legislation and Sta tutory Interpretation. New York: Foundation Press.
-
Folsom, G.B. (1972). Legislative History. Research for the Interpretation of Law. Charlottesville: Fred B Rothman & Co.
-
Gizbert-Studnicki, T. (1978). Wieloznaczność leksykalna w interpretacji prawniczej. K raków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
-
Gluck, A.R., Bressman, L.S. (2013). Statutory interpretation from the inside – an empirical study of congressional drafting, delegation, and the canons, Part I. Stanford Law Review 65, 901–1025.
-
Gluck, A.R., Bressman, L.S. (2014). Statutory interpretation from the inside – an empirical study of congressional drafting, delegation, and the canons, Part II. Stanford Law Review 66, 725–801.
-
Grabowski, A. (1997). Pragmatyczna charakterystyka odróżnienia problemu i nterpretacji i problemu klasyfikacji w koncepcji N. MacCormicka. In M. Zirk -Sadowski (ed.), Filozoficzno-teoretyczne problem sądowego stosowania prawa XII Ogólnopolski Zjazd Katedr Teorii i Filozofii Prawa (Łódź, 8–10 Listopada 1996). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
-
Greenawalt, K. (2001). Vagueness and judicial responses to legal indeterminacy. Legal Theory 4, 433– 445.
-
Grzegorczykowa, R. (2004). Wykłady z polskiej składni. Warszawa: PWN.
-
Henschen, B.M. (1985). Judicial use of legislative history a nd intent in statutory interpretation. Legislative Studies Quarterly 3, 353–371.
-
Jellum, L.D. (2008). Mastering Statutory Interpretation. Durham: Carolina University Press.
-
Jonsson, O.P. (2009). Vagueness. Interpretation and the Law. Legal Theory 3, 193–214.
-
Langacker, R. (2008). Cognitive Grammar: A Basic Introduction. Oxford: Oxford University Press.
-
Łętowska, E. (2011). Interpretacja a subsumpcja zwrotów niedookreślonych i nieostrych. Państwo i Prawo 7-8, 17–29.
-
MacCormick, N. (1978). Legal Reasoning and Legal Theory. Oxford: Clarendon Press.
-
Malinowska, E. (ed.). (2004). Język – Prawo – Społeczeństwo. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
-
Malinowski, A. (2006). Polski język prawny. Wybrane zagadnienia. Warszawa: LexisNexis.
-
Malinowski, A. (2008). Redagowanie tekstu prawnego. Wybrane wskazania logiczno -językowe. Warszawa: LexisNexis.
-
Mammen, Ch.E. (2002). Using Legislative History in American Statutory Interpretation. Hague - London-New York: Kluwer Law International.
-
Morawski, L. (2006). Zasady wykładni prawa. Toruń: Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierowania. „Dom Organizatora”.
-
Mróz, A., Niewiadomski, A., Pawelec, M. ( Eds.). (2009). Prawo i język. Warszawa: Uniwersytet Warszawski.
-
Mróz, A., Niewiadomski, A., Pawele c, M. ( Eds.). (2011). Prawo, język, media. Warszawa: Uniwersytet Warszawski.
-
Nelson, C. (2005). What is textualism. Virginia Law Review 91, 347–418.
-
Nourse, V.F. (2014). Elementary Statutory Interpretation: Rethinking Legislative Intent and History. Boston College Law Review 55, 1613–1658.
-
Opałek, K., Wróblewski, J. (1991). Prawo: Metodologia, filozofia, teoria prawa. Warszawa: PWN.
-
Polański, K. (ed.). (1993). Encyklopedia językoznawstwa ogólnego. Warszawa -Wrocław-Kraków: Ossolineum.
-
Popkin, W.D. (2007). A Dictionary of Statutory Interpretation. Durham: Carolina Academic Press.
-
Rubin, P.A. (2010). War of the words: How courts can use dictionaries in accordance with textualist principles. Duke Law Journal 60, 167–206.
-
Scalia, A. (1997). A Matter of Interpreta tion: Federal Courts and the Law. Princeton: Princeton University Press.
-
Scalia, A., Garner, B.A. (2012). Reading Law: the interpretation of legal texts. St. Paul: West.
-
Solan, L. (2001). Why laws work pretty well, but not great: Words and rules in le gal interpretation. Law and Social Inquiry 26, 243–270.
-
Tobor, Z. (2010). Wykładnia historyczna. In: M. Mikołajczyk et al. ( Eds.), O prawie i jego dziejach księgi dwie: studia ofiarowane Profesorowi Adamowi Lityńskiemu w czterdziestolecie pracy naukowej i siedemdziesięciolecie urodzin. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
-
Tobor, Z. (2013). W poszukiwaniu intencji prawodawcy. Warszawa: Wolters Kluwer.
-
Tobor, Z., Żmigrodzki, P., Bielska -Brodziak, A. (2008). Co każdy prawnik o sło wnikach wiedzieć powinien. Przegląd Sądowy 7-8, 79–95.
-
Topolińska, Z. (ed.). (1984). Składnia. Warszawa: PWN.
-
Waśkowski, E. (1936). Teoria wykładni prawa cywilnego. Warszawa: Izba Adwokacka w Warszawie.
-
Woleński, J. (1972). Logiczne problemy wykładni prawa. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
-
Wronkowska, S., Zieliński, M. (1993). Problemy i zasady redagowania tekstów prawnych. Warszawa: Urząd Rady Ministrów,
-
Wróblewski, J. (1959). Zagadnienia teorii wykładni prawa ludowego. Warszawa: Wydawnict wo Prawnicze.
-
Zeppos, N.S. (1990). Legislative history and the interpretation of statutes: Toward a fact -finding model of statutory interpretation. Virginia Law Review 76, 1295–1374.
-
Zieliński, M. (2012). Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki. Warszawa: Lexis Nexis.
-
Ziembiński, Z. (1996). Logika praktyczna. Warszawa: PWN.
-
Zirk-Sadowski, M. (2011). Wprowadzenie do filozofii prawa. Warszawa: Wolters Kluwer.
Informacje o publikacji
Dane wydania
Numer nr 2(17)/2018
- Strony
- 18-34
- Opublikowano
Jak cytować
Opis bibliograficzny i zweryfikowane formaty eksportowe.
Format AFPiFS
A. B. Brodziak, M. Zeifert, Materiały legislacyjne jako narzędzie rozwiązywania gramatycznych problemów wykładni prawa, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 2(17)/2018, s. 18–34, DOI: 10.36280/afpifs.2018.2.18
ACM
[1] Agnieszka Bielska Brodziak and Mateusz Zeifert. 2018. Materiały legislacyjne jako narzędzie rozwiązywania gramatycznych problemów wykładni prawa. AFPiFS 2(17) (2018), 18–34. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.18
ACS
(1) Brodziak, A. B.; Zeifert, M. Materiały legislacyjne jako narzędzie rozwiązywania gramatycznych problemów wykładni prawa. AFPiFS 2018, No. 2(17), 18–34. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.18.
APA
Brodziak, A. B., & Zeifert, M. (2018). Materiały legislacyjne jako narzędzie rozwiązywania gramatycznych problemów wykładni prawa. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 2(17), 18–34. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.18
ABNT
BRODZIAK, Agnieszka Bielska; ZEIFERT, Mateusz. Materiały legislacyjne jako narzędzie rozwiązywania gramatycznych problemów wykładni prawa. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, n. 2(17), p. 18–34, 2018.
Chicago
Brodziak, Agnieszka Bielska, and Mateusz Zeifert. “Materiały legislacyjne jako narzędzie rozwiązywania gramatycznych problemów wykładni prawa.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 2(17) (2018): 18–34. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.18.
Harvard
Brodziak, A.B. and Zeifert, M. (2018) “Materiały legislacyjne jako narzędzie rozwiązywania gramatycznych problemów wykładni prawa,” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 2(17), pp. 18–34. Available at: https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.18.
IEEE
[1] A. B. Brodziak and M. Zeifert, “Materiały legislacyjne jako narzędzie rozwiązywania gramatycznych problemów wykładni prawa,” AFPiFS, no. 2(17), pp. 18–34, 2018, doi: 10.36280/afpifs.2018.2.18.
MLA
Brodziak, Agnieszka Bielska, and Mateusz Zeifert. “Materiały legislacyjne jako narzędzie rozwiązywania gramatycznych problemów wykładni prawa.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 2(17), 2018, pp. 18–34, https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.18.
Turabian
Brodziak, Agnieszka Bielska, and Mateusz Zeifert. “Materiały legislacyjne jako narzędzie rozwiązywania gramatycznych problemów wykładni prawa.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 2(17) (2018): 18–34. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.18.
Vancouver
1. Brodziak AB, Zeifert M. Materiały legislacyjne jako narzędzie rozwiązywania gramatycznych problemów wykładni prawa. AFPiFS. 2018;2(17):18–34. doi:10.36280/afpifs.2018.2.18
OSCOLA
Agnieszka Bielska Brodziak and Mateusz Zeifert, ‘Materiały legislacyjne jako narzędzie rozwiązywania gramatycznych problemów wykładni prawa’ (2018) 2(17) AFPiFS 18 <https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.18>.