Research article
Zmiany w przepisach regulujących emerytury służb mundurowych w Polsce jako element państwowej polityki pamięci
Uniformed Services Pension Amendment Acts in Poland as Part of State Politics of Memory
Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 3(21)/2019, s. 67-80
polski
Abstrakt
Artykuł stanowi analizę regulacji dotyczących obniżenia uposażenia emerytalnego byłym funkcjonariuszom organów bezpieczeństwa PRL jako elementów polityki pamięci państwa, przedstawiając tzw. ustawy dezubekizacyjne z 2009 i 2016 r. z perspektywy sprawiedliwości tranzycyjnej. Nawiązując do dopuszczalności zastosowania takiego mechanizmu rozliczeń w artykule autor wskazuje przede wszystkim na cel tego typu regulacji. Obniżanie emerytur ma w istocie dwa cele – retrospektywny i prospektywny. W płaszczyźnie retrospektywnej przede wszystkim chodzi o wymierzenie sprawiedliwości dziejowej poprzez swego rodzaju rozliczenie określonej grupy osób z zastosowaniem różnych mechanizmów (w tym wypadku sankcji administracyjnych). W aspekcie prospektywnym jest to element instytucjonalizacji pamięci i budowania określonej narracji politycznej. W konsekwencji, obok komemoratywnych praktyk, ma na celu wytwarzanie i upowszechnianie wiedzy w przestrzeni publicznej, przy jednoczesnym jednoznacznym odcięciu się od minionego reżimu. W odniesieniu do tzw. ustaw dezubekizacyjnych, to o ile ustawa z 2009 roku była w jakimś stopniu nakierowana na cel retrospektywny, o tyle ta z 2016 jest przede wszystkim elementem polityki pamięci, mającym na celu ukształtowanie przez władzę określonej narracji o przeszłych wydarzeniach poprzez jednoznacznie potępienie poprzedniego ustroju oraz wszystkich osób w jakikolwiek sposób z nim związanych. Z tego względu autor skupia się na mechanizmie obniżania emerytur jako jednym z elementów polityki pamięci w Polsce.
Słowa kluczowe
- tzw. ustawy dezubekizacyjne
- polityka pamięci
- instytucjonalizacja pamięci zbiorowej
- dekomunizacja
- obniżanie emerytur funkcjonariuszom PRL
- sprawiedliwość tranzycyjna
angielski
Abstract
The article is an analysis of the regulations regarding the reduction of pensions of former officers of the People’s Republic of Poland’s security services as an element of state politics of memory, presenting the Uniformed Services Pension Amendment Acts of 2009 and 2016 from the perspective of transitional justice. Whilst investigating the admissibility of using such a retribution mechanism, the author draws attention to the purpose of this type of regulation. Reducing pensions has, in fact, two goals – a retrospective one and a prospective one. The retrospective goal is about administering historical justice by penalizing a specific group of people using various mechanisms (in this case administrative sanctions). In the prospective aspect, it is an element of institutionalizing memory and building a specific political narrative. As a consequence, apart from commemorative practices, it aims to produce and disseminate knowledge in public space, while clearly rejecting the past regime. In relation to the Uniformed Services Pension Amendment Acts, while the Act of 2009 was to some extent aimed at the retrospective goal, the 2016 Act is primarily an element of politics of memory used by authorities to control the recollection of past events by explicitly condemning the previous system and all persons in any way related to it. For this reason, the author focuses on the mechanism of reducing pensions as one of the elements of politics of memory in Poland.
Keywords
- Uniformed Services Pension Amendment Acts in Poland
- politics of memory
- institutionalization of collective memory
- decommunization
- reducing pensions of communist officials
- transitional justice
Bibliografia
36 pozycji bibliograficznych
Literatura
-
Banaszkiewicz, B. (2003). Rozrachunek z przeszłością komunistyczną w polskim ustawodawstwie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Ius et Lex 1, 441–486.
-
Bäcker, R. (2004). PRL między totalitaryzmem a autorytaryzmem. In A. Kasińska -Metryka (Ed.), Polska w dobie przemian. Kielce: Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej.
-
Bevir, M. (1994). Objectivity in History. History and Theory 3, 328–344.
-
Blake, Ch. (1955). Can History Be Objective? Mind 64, 61–78.
-
Czarnota, A. (2007). The Politics of the Lustration Law in Poland, 1989-2006. In A. Mayer-Rieckh, P. de Greiff (Eds.), Justice as Prevention. Vetting Public Employees in Transitional Societies. New York: Social Science Research Council, 222-258.
-
Czarnota, A. (2009). Lustration, Decommunization and the Rule of Law. Hague Journal on the Rule of Law 1, 307-336.
-
Czechowski, M. (2018). Zaopatrzenie emerytalne funkcjonariuszy formacji umundurowanych i specjalnych w świetle tzw. Ustawy dezubekizacyjnej z 2016 r. Wybrane zagadnienia. Praca i Zabezpieczenie Społeczne 9, 35–39.
-
Elser, J. (2004). Closing the Books: Transitional Justice in Historical Perspective. Cambridge: Cambridge University Press.
-
Hinshaw, V. (1958). The Objectivity of History. Philosophy of Science 1, 51–58.
-
Huntington, S. (1991). The Third Wave: Democratization in the Late Twentieth Century. Norman: University of Oklahoma Press.
-
Jelin, E. (2007). Public Memorialization in Perspective: Truth, Justice and Memory of Past Repression in the Southern Cone of South America. The International Journal of Transitional Justice 1, 138– 156.
-
Kaminski, M.M., Nalepa, M., O’Neill, B. (2006). Normative and Strategic Aspects of Transitional Justice. The Journal of Conflict Resolution 3, 295–302.
-
Kowalczyk, M. (2019). Polska polityka historyczna w ustawach dekom unizacyjnych i dezubekizacyjnych. Sensus Historiae 3, 35–55.
-
Kritz, N.J. (Ed.). (1995). Transitional Justice: How Emerging Democracies Reckon with Former Regime. Vol. I-III. Washington: United States Institute of Peace.
-
Krotoszyński, M. (2016). The Transi tional Justice Models and the Justifications of Means of Dealing with the Past. Oñati Socio-legal Series 3, 584-606.
-
Krotoszyński, M. (2017). Modele sprawiedliwości tranzycyjnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe
-
Krotoszyński, M. (2019), Transitional Justice and the Constitutional Crisis: The Case of Poland (2015- 2019). Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 3, 22–39.
-
Mażewski, L. (2010). Posttotalitarny autorytaryzm PRL 1956-1989. Biała Podlaska: Arte.
-
Nalepa, M., Krotoszyński, M. (forthcoming). Po land. In L. Stan, N. Nedelsky ( Eds.), Encyclopedia of Transitional Justice. Vol. 2, 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press.
-
Nowak, L. (1991). Power and Civil Society: Toward a Dynamic Theory of Real Socialism. New York: Praeger.
-
Ross, A. (2004). Truth and consequences in Guatemala. GeoJournal 1, 73–79.
-
Rumin, S. (2007). Gathering and Managing Information in Vetting Processes. In A. Mayer-Rieckh, P. de Greiff (Eds.), Justice as Prevention. Vetting Public Employees in Transitional Societies. New York: Social Science Research Council.
-
Safjan, M. (2007). Transitional Justice: The Polish Example, the Case of Lustration. European Journal of Legal Studies 2, 235–253.
-
Schacter, D.L. (2003). Siedem grzechów pamięci: jak zapominamy i zapamiętujemy. Warszawa: PWN.
-
Severin, A. (1996). Measures to dismantle the heritage of former communist totalitarian systems (Doc. 7568). Council of Europe’s Parliamentary Assembly’s Committee on Legal Affairs and Human Rights.
-
Szacka, B. (2006). Czas przeszły: Pamięć—Mit. Warszawa: Scholar.
-
Teitel, R. (2000). Transitional Justice. New York: Oxford University Press.
-
Teitel, R. (2003). Transitional Justice Genealogy. Harvard Human Rights Journal 16, 69–94.
-
Walicki, A. (2013). W Polsce nie było komunizmu. Interviewed by K. Pilawski. Tygodnik Przegląd. 2 December 2013. Retrieved from: https://www.tygodnikprzeglad.pl/polsce-nie-bylo-komunizmu/.
-
Walicki, A. (2000). Polskie zmagania z wolnością. Widziane z boku. Kraków: Universitas.
-
Wigura, K., Kuisz, J., Sadurski, W. (Eds.) (2018). Trudne rozliczenia z przeszłością, Tom I: Sprawiedliwość okresu przejściowego w perspektywie międzynarodowej. Warszawa: Scholar.
-
Wigura, K., Kuisz, J., Sadurski, W. (Eds.) (2018). Trudne rozliczenia z przeszłością, Tom II: Polska w Perspektywie Europy Środkowo-Wschodniej. Warszawa: Scholar.
-
Williams, M.S., Nagy, R., Elster, J. (Ed.) (2012). Transitional Justice. New York: New York University Press.
-
Wolff-Powęska, A. (2010). Pamięć – brzemię i uwolnienie. Niemcy wobe c nazistowskiej przeszłości (1945 – 2010). Poznań: Zysk i S-ka.
-
Wronkowska, S. (1987). The Rational Legislator as a Model for the Real Lawmaker. In Ziembiński, Z. (Ed.), Polish Contributions to the Theory and Philosophy of Law. Amsterdam: Rodopi.
-
Wronkowska, S., Ziembiński, Z. (2001). Zarys teorii prawa. Poznań: Ars boni et aequi.
Informacje o publikacji
Dane wydania
Numer nr 3(21)/2019
- Strony
- 67-80
- Opublikowano
Jak cytować
Opis bibliograficzny i zweryfikowane formaty eksportowe.
Format AFPiFS
M. Grabarczyk, Zmiany w przepisach regulujących emerytury służb mundurowych w Polsce jako element państwowej polityki pamięci, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 3(21)/2019, s. 67–80, DOI: 10.36280/afpifs.2019.3.67
ACM
[1] Mateusz Grabarczyk. 2019. Zmiany w przepisach regulujących emerytury służb mundurowych w Polsce jako element państwowej polityki pamięci. AFPiFS 3(21) (2019), 67–80. https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.3.67
ACS
(1) Grabarczyk, M. Zmiany w przepisach regulujących emerytury służb mundurowych w Polsce jako element państwowej polityki pamięci. AFPiFS 2019, No. 3(21), 67–80. https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.3.67.
APA
Grabarczyk, M. (2019). Zmiany w przepisach regulujących emerytury służb mundurowych w Polsce jako element państwowej polityki pamięci. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 3(21), 67–80. https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.3.67
ABNT
GRABARCZYK, Mateusz. Zmiany w przepisach regulujących emerytury służb mundurowych w Polsce jako element państwowej polityki pamięci. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, n. 3(21), p. 67–80, 2019.
Chicago
Grabarczyk, Mateusz. “Zmiany w przepisach regulujących emerytury służb mundurowych w Polsce jako element państwowej polityki pamięci.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3(21) (2019): 67–80. https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.3.67.
Harvard
Grabarczyk, M. (2019) “Zmiany w przepisach regulujących emerytury służb mundurowych w Polsce jako element państwowej polityki pamięci,” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 3(21), pp. 67–80. Available at: https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.3.67.
IEEE
[1] M. Grabarczyk, “Zmiany w przepisach regulujących emerytury służb mundurowych w Polsce jako element państwowej polityki pamięci,” AFPiFS, no. 3(21), pp. 67–80, 2019, doi: 10.36280/afpifs.2019.3.67.
MLA
Grabarczyk, Mateusz. “Zmiany w przepisach regulujących emerytury służb mundurowych w Polsce jako element państwowej polityki pamięci.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3(21), 2019, pp. 67–80, https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.3.67.
Turabian
Grabarczyk, Mateusz. “Zmiany w przepisach regulujących emerytury służb mundurowych w Polsce jako element państwowej polityki pamięci.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 3(21) (2019): 67–80. https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.3.67.
Vancouver
1. Grabarczyk M. Zmiany w przepisach regulujących emerytury służb mundurowych w Polsce jako element państwowej polityki pamięci. AFPiFS. 2019;3(21):67–80. doi:10.36280/afpifs.2019.3.67
OSCOLA
Mateusz Grabarczyk, ‘Zmiany w przepisach regulujących emerytury służb mundurowych w Polsce jako element państwowej polityki pamięci’ (2019) 3(21) AFPiFS 67 <https://doi.org/10.36280/afpifs.2019.3.67>.