Research article
Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand
The Revolutionary Political Philosophy of Ayn Rand
Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, nr 2(17)/2018, s. 35-46
polski
Abstrakt
Ayn Rand jest powszechnie uznawana za libertariankę, chociaż nigdy wprost nie orzekła o swojej przynależności do tego ruchu. Niewątpliwie była ona najbardziej znana jako propagatorka idei liberalnych i kapitalistycznych. Autor artykułu dowodzi, że koncepcje filozoficzne i polityczne Randa mogą być uznawane za rewolucyjne. Celem nieniejszego tekstu jest udowodnienie tego poprzez wskazanie na przejawy rewolucyjności w dziełach, ideach i pojęciach Rand. Autor wyróżnia pięć aspektów, poprzez które wyraża się ów swoisty rewolucjonizm. Są to: (1) aspekt antropologiczny, (2) aspekt społeczny, (3) aspekt polityczny, (4) aspekt ekonomiczny, (5) aspekt anty-mistyczny. Tak szeroki uchwytywany rewolucjonizm sprawia, że niektórzy badacze i komentatorzy uznają myśl Randa za przejaw utopijnego myślenia.
Słowa kluczowe
- obiektywizm
- libertarianizm
- filozofia polityki
- liberalizm
- rewolucjonizm
angielski
Abstract
Ayn Rand is generally considered a libertarian, although she never claimed to belong to this movement. Undoubtedly, she was best known for promoting liberal and capitalist ideas. The author of this paper argues that Rand’s philosophical and political concepts can be described as revolutionary. The purpose of this text is to prove it by pointing to the manifestations of revolutionism in Rand’s works, ideas and concepts. The author distinguishes five different aspects through which her revolutionism is expressed. These are: (1) the antimystical aspect; (2) the anthropological aspect; (3) the social aspect; (4) the political aspect, and (5) the economic aspect. Such wide-ranging revolutionism makes some researchers and commentators recognize Rand’s thought as a manifestation of utopian thinking.
Keywords
- objectivism
- libertarianism
- philosophy of politics
- liberalism
- revolutionism
Bibliografia
32 pozycji bibliograficznych
Literatura
-
Bartyzel, J. (2012). W gąszczu liberalizmów. Próba periodyzacji i klasyfikacji. Lublin: Instytut Edukacji Narodowej Fundacja Servire Veritati.
-
Branden, B. (1986). The Passion of Ayn Rand. Garden City: Doubleday.
-
Burns, J. (2004). Godless capitalism: Ayn Rand and the conservative movement. Modern Intellectual History 1, 359–385.
-
Burns, J. (2009). Goddess of the Market: Ayn Rand and the American Right. Oxford: Oxford University Press.
-
Calvert, P.A.R. (1967). Revolution: the Politics of Violence. Political Studies 1, 1–11.
-
Campbell, R.L. (2006). Altruism in August Comte and Ayn Rand. The Journal of Ayn Rand Studies 2, 357–369.
-
Gladstein, M.R. (1999). The New Ayn Rand Companion. Westport: Greenwood.
-
Gotthelf, J., Salmieri, G. (2016). A Campanion to Ayn Rand. Hoboken: Wiley Blackwell.
-
Harriman, D. (ed.). (1999). Journals of Ayn Rand. New York: Dutton.
-
Kukathas, C. (2003). The Liberal Archipelago: A Theory o f Diversity and Freedom. Oxford: Oxford University Press.
-
Lasswell, H., Kaplan, A. (1950). Power and Society. New York: Routledge & Kegan Paul.
-
Legutko, R. (1994). Spory o kapitalizm. Kraków: Znak.
-
Maurone, J. (2002). The Trickster Icon and Objectivism. The Journal of Ayn Rand Studies 2, 229–258.
-
Merill, R.E., Familaro Enright, M. (2013). Ayn Rand Explained. Chicago: Open Court.
-
Miklaszewska, J. (1989). The Libertarian Utopia: Robert Nozick and Aleksander Świętochowski. Reports on Philosophy 13, 51–60.
-
Nozick, R. (1971). On the Randian Argument. The Personalist 52, 282–304.
-
Peikoff, L. (1993). Objectivism: The Philosophy of Ayn Rand. New York: Meridian.
-
Rand, A. (1996). Atlas Shrugged. New York: Random House.
-
Rand, A. (1967). Capitalism. The Unknown Ideal. New York: New American Library.
-
Rand, A. (1968). For the New Intellectual. New York: Random House.
-
Rand, A. (1984). Philosophy: Who Needs It. New York: Bobbs-Merrill.
-
Rand, A. (1999). Return of Primitive. The Anti -Industrial Revolution. New York: New American Library.
-
Rand, A. (1971). The Fountainhead. New York: Bobbs Merrill.
-
Rand, A. (1975). The Romantic Manifesto. A Philosophy of Literatur e. New York: New American Library.
-
Rand, A. (1964). The Virtue of Selfishness. A New Concept of Egoism. New York: New American Library.
-
Rau, Z. (2000). Liberalizm. Zarys myśli politycznej XIX i XX wieku. Warszawa: Fundacja Aletheia.
-
Sciabarra, C.M. (1995). Ayn Rand: The Russian Radical. University Park: Penn State University Press.
-
Seddon, F. (2003). Ayn Rand, Objectivists, and the History of Philosophy. Lanham: UPA.
-
Teluk, T. (2006). Libertarianizm. Teoria państwa. Warszawa: Biblioteka Wolności.
-
Teluk, T. (2009). Libertarianizm. Krytyka. Gliwice-Warszawa: Instytut Globalizacji.
-
de Tocqueville, A. (1955). The Old Regime and the French Revolution. New York: Anchor Books.
-
Weiss, G. (2012). Ayn Rand Nation: The Hidden Struggle for America’s Soul. New York: St. Martin's Press.
Informacje o publikacji
Dane wydania
Numer nr 2(17)/2018
- Strony
- 35-46
- Opublikowano
Jak cytować
Opis bibliograficzny i zweryfikowane formaty eksportowe.
Format AFPiFS
S. Drelich, Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” nr 2(17)/2018, s. 35–46, DOI: 10.36280/afpifs.2018.2.35
ACM
[1] Sławomir Drelich. 2018. Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand. AFPiFS 2(17) (2018), 35–46. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.35
ACS
(1) Drelich, S. Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand. AFPiFS 2018, No. 2(17), 35–46. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.35.
APA
Drelich, S. (2018). Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 2(17), 35–46. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.35
ABNT
DRELICH, Sławomir. Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, n. 2(17), p. 35–46, 2018.
Chicago
Drelich, Sławomir. “Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 2(17) (2018): 35–46. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.35.
Harvard
Drelich, S. (2018) “Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand,” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, 2(17), pp. 35–46. Available at: https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.35.
IEEE
[1] S. Drelich, “Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand,” AFPiFS, no. 2(17), pp. 35–46, 2018, doi: 10.36280/afpifs.2018.2.35.
MLA
Drelich, Sławomir. “Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 2(17), 2018, pp. 35–46, https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.35.
Turabian
Drelich, Sławomir. “Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej, no. 2(17) (2018): 35–46. https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.35.
Vancouver
1. Drelich S. Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand. AFPiFS. 2018;2(17):35–46. doi:10.36280/afpifs.2018.2.35
OSCOLA
Sławomir Drelich, ‘Rewolucyjna filozofia polityczna Ayn Rand’ (2018) 2(17) AFPiFS 35 <https://doi.org/10.36280/afpifs.2018.2.35>.