Zapraszamy do zapoznania się z numerem 3(44)/2025 „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” pt. Communist Crimes in Court: Law, Justice, and Memory in Post-Communist Europe, red. M. Łaszewska-Hellriegel, Christoph-Eric Mecke. Poszczególne teksty dostępne są tutaj.
Spis treści
Strona numeru: Numer 3(44)/2025 [PL/ENG]
- The influence of Marxism on the interpretation of law in Poland (some remarks concerning the theory of legal interpretation by Jerzy Wróblewski)Celem niniejszego artykułu jest próba konceptualizacji teorii wykładni prawa Jerzego Wróblewskiego w kontekście badania wpływu marksizmu na praktyki interpretacyjne.
- Animal welfare under socialism: Anthropocentrism, instrumentalization, and ideology in the GDRNiniejszy artykuł bada podejście Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD) do dobrostanu zwierząt przez pryzmat ideologii marksistowskiej, koncentrując się na napięciu między zasadami utylitaryzmu a wartościami antropocentrycznymi.
- On the threats to democracy and the rule of law: The philosophy of total states in the views of Szymon Rundstein and Maciej StarzewskiJednym z najważniejszych problemów podejmowanych w ostatnim czasie w piśmiennictwie jest zagadnienie zagrożeń dla demokracji i rządów prawa. Wskazuje się, że konieczność weryfikacji roli i zadań najważniejszych instytucji życia politycznego, w tym przede wszystkim państwa determinuje charakter i dynamika zmian zachodzących we współczesnym świecie.
- Utworzenie Instytutu Pamięci Narodowej jako organu właściwego w zakresie ścigania zbrodni komunistycznych i nazistowskich – analiza efektywności ustawy o IPNCelem artykułu jest analiza przesłanek, którymi kierował się ustawodawca przy utworzeniu Instytutu Pamięci Narodowej i dokonanie weryfikacji czy pierwotny cel został osiągnięty. Należy jednak pamiętać, że w demokratycznym państwie racjonalny prawodawca musi kierować się również nie tylko kategoriami skutku przyjmowanych przepisów, ale również ich efektywności.
- Attempts to punish communist crimes throughout history: Failures and successesArtykuł ukazuje retrospektywne przedstawienie prób karania zbrodni komunistycznych, popełnionych przez funkcjonariuszy aparatu państw komunistycznych od czasów wojny domowej w Rosji. Mimo że prób takich było niemało, pozostają one nieznane w świadomości społecznej.
- Pojęcie działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego na gruncie tzw. ustawy lutowejDziałalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego jest przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa na gruncie tzw. ustawy lutowej. Pojęcie tej działalności nie jest definiowane przez ustawę.
- Zaprzeczanie zbrodniom komunistycznym – wybrane problemyPrzestępstwo określone w art. 55 ustawy z 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu nosi potocznie miano tzw. kłamstwa oświęcimskiego, choć obejmuje także zaprzeczanie zbrodniom komunistycznym.
- Criminalization of communist propaganda in the jurisprudence of the Supreme Court of the Second Republic of PolandZwalczanie propagandy totalitarnej to temat, który nadal stanowi wyzwanie dla prawa, w tym dogmatyki prawa karnego. Kryminalizacja propagandy totalitarnej odgrywa szczególną rolę w państwach dotkniętych totalitarnymi rządami.
- The forgotten genocide. Extermination of the Crimean TatarsZamiarem autorów było przeanalizowanie działań organów władzy ZSRR w 1944 r. na Krymie wobec zamieszkałej tam ludności tatarskiej. Sformułowali przy tym tezę, że działania te zakwalifikować można jako ludobójstwo.
- Finding legal approaches to dealing with the past after the fall of communism from the perspective of legal theory and comparative lawArtykuł porusza kwestię prawnego karania przestępstw, w szczególności przestępstw przeciwko życiu i wolności, które zostały popełnione w byłych państwach socjalistycznych Europy Środkowej i Wschodniej w imieniu państwa lub przynajmniej za jego milczącą zgodą. Kwestia ta jest omawiana w artykule z perspektywy teorii prawa i prawa porównawczego.
- Ocena protestów w Radomiu w 1976 r. z perspektywy ekonomicznej analiza prawaCelem artykułu jest wykorzystanie Ekonomicznej Analizy Prawa do oceny protestów, które wybuchły w okresie komunizmu w 1976 r. w Radomiu. Dodatkowym celem artykułu jest przybliżenie podstawowych założeń EAP i jej głównych nurtów.