Kolekcja tematyczna „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej”. Zebraliśmy teksty poświęcone wykładni prawa — jej teoriom, dyrektywom i granicom oraz zastosowaniom w praktyce orzeczniczej. Wszystkie artykuły są dostępne bezpłatnie w otwartym dostępie.
Czym jest wykładnia prawa
Wykładnia (interpretacja) prawa to ustalanie znaczenia tekstu prawnego — centralny problem zarówno praktyki prawniczej, jak i teorii prawa. Polska teoria prawa wniosła do jego analizy dwie klasyczne koncepcje: klaryfikacyjną Jerzego Wróblewskiego, według której wykładnia jest potrzebna wtedy, gdy powstaje wątpliwość co do znaczenia przepisu, oraz derywacyjną Macieja Zielińskiego, zgodnie z którą każdy tekst prawny wymaga pełnej interpretacyjnej rekonstrukcji norm postępowania (omnia sunt interpretanda). Spór obu ujęć — także o status paremii clara non sunt interpretanda — pozostaje jednym z najbardziej ożywionych wątków polskiego prawoznawstwa.
Obok teorii wykładni przedmiotem badań są dyrektywy interpretacyjne (językowe, systemowe, funkcjonalne), granice wykładni — ze szczególną rolą granicy językowej w prawie karnym — znaczenie materiałów legislacyjnych i utrwalonej praktyki, a także nowe narzędzia empiryczne. Publikowane w „Archiwum” teksty obejmują całe to spektrum: od rekonstrukcji reguł konstytutywnych w koncepcji derywacyjnej po heurystyki w rozumowaniach sędziowskich.
Wybór tekstów w „Archiwum”
- Wnioskowanie heurystyczne w praktyce orzeczniczej sądów polskich i niektóre jego implikacje dla stosowania prawa — Paweł Ochmann, Numer 2(47)/2026
- Odczytywanie reguł konstytutywnych z tekstu prawnego. Przykład ułaskawienia — Karolina Gmerek, Michał Krotoszyński, Numer 1(46)/2026
- Stosowanie prawa łaski przez Prezydenta RP w świetle argumentów spoza tekstu Konstytucji — Zygmunt Tobor, Sławomir Piekarczyk, Numer 1(46)/2026
- Krytyczna analiza tezy o przydatności idei metafory konceptualnej w wykładni prawa — Robert Piszko, Numer 2(39)/2024
- Wyznaczanie temporalnych granic decyzji interpretacyjnej przez sąd (w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych) — Tomasz Grzybowski, Marta Sarnowiec-Cisłak, Numer 2(39)/2024
- Intencjonalistyczny charakter interpretacji Pisma Świętego i interpretacji prawa — Paweł T. Skoczykłoda, Numer 4(37)/2023
- Pewność prawa a zasada interpretatio retro non agit — Agnieszka Bielska-Brodziak, Marek Suska, Numer 3(36)/2023
- Zasada nullum crimen sine lege jako źródło poszukiwania językowej granicy wykładni prawa karnego? — Sławomir Tkacz, Numer 2(23)/2020
Zobacz też
Inne kolekcje tematyczne „Archiwum”: Hans Kelsen i pozytywizm prawniczy · Ronald Dworkin i debata z pozytywizmem. Zobacz też numer tematyczny „W kręgu wykładni prawa” — 2(23)/2020 w archiwum numerów.
Dla autorek i autorów
„Archiwum” publikuje artykuły z teorii i filozofii prawa — w tym poświęcone wykładni i argumentacji prawniczej — w języku polskim i angielskim, w otwartym dostępie bez opłat, z podwójnie anonimową recenzją. Czasopismo jest indeksowane m.in. w bazach Scopus, DOAJ i ERIH PLUS (100 pkt w wykazie ministerialnym). Zobacz wytyczne dla autorów.
Kolekcja redakcyjna. Ostatnia aktualizacja: lipiec 2026 r.