Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej

Journal of the Polish Section of IVR (ISSN:2082-3304)

IVRwww.ivr.org.pl

Wyniki wyszukiwania dla: prawo

Prawo jako dyskurs o życiu – antropologia dogmatyczna Pierre’a Legendre’a

Dr Tatiana Chauvin

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku angielskim: In the present text the author introduces the concept of dogmatic anthropology – the original idea of French philosopher, lawyer and psychoanalyst Pierre Legendre. In this conception the positive order of law should be completed by „another scene”, i.e. human unconscious. The law and namely the justification of normativity is profoundly dependent of Freudian constructions of Totem and Taboo and Lacanian conception of mirror and the role of the father as big Other. Psychoanalytic categories serve to explain the sense of legitimacy of the normative order. Our time must acknowledge his uncertain and terrifying condition and recognize that the basic reflection focuses on question: why have the law? The role of the law refers to the establishment of a zone of Prohibition and principle of filiation. This allows a subject might be born in the institutional order and be protected by it. In this sense, the subject is captured by the institution and the law become the creator of life. P. Legendre stresses the importance of the Legal Text as a source of normativity establishing identity through words.

Słowa kluczowe: Pierre Legendre, antropologia dogmatyczna, psychoanaliza

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(7)/2013, s. 5-24

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 444

Prawo spontanicznego porządku – Friedricha A. Hayeka koncepcja regulacji

Mikołaj Firlej

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku angielskim: In the article three general questions were posed as a means of presenting explorative issue: (1) Law as regulation of an order; (2) Law as regulation of a liberty; (3) Controversy of social industry in law. In order to realize the issue thus outlined in the first section it has been shown two different and opposites kinds of orders in widely understanding term ‘sociology of law’ as well as Hayekian criticism of Descartes rationality. The structure of exogenous and endogenous orders has been carefully analysed in relation to their ancient equivalents: taxis and nomos. Special attention has been given to make an explanation of Hayekian understanding of legal frameworks connected with the process of organization and division of power. It has been outlined the rule of law in political system of Austrian economist (concept of demarchy) and his principal arguments for legislature and problem of ‘good regulation’. In the second part of thesis it has been shown a widely connection between spontaneous order and both liberty and the process of progression. In this section the strive was to present mostly values and good points in Hayekian conception, but there is also a critical part concerning both unsymmetrical constraint of freedom and symmetrical. In the third part of this thesis it has been shown the historical background of Hayekian research connected with the controversy of social industry in law. Referring to the intellectual dispute between Spencer’s organicism and Durkheim’s paternalistic conception Hayek has divided between law and law-making (legislation) and he has proved that law is only a spontaneous order notwithstanding good legislation means rules of harmonization and maintenance this kind of abstract social structure. Hayek’s concept of law is in accordance with philosophical, sociological, economical and political research of the general and popular nowadays problem with the new paternalism.

Słowa kluczowe: Friedrich A. Hayek, regulacja porządku, regulacja wolności, społeczna inżynieria

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(15)/2012, s. 36-50.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 371

Prawo jako granica w życiu człowieka i państw

Dr Dawid Bunikowski

Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu


Abstrakt w języku polskim: Prawo jako granica dotyczy zarówno działań człowieka, jak i władzy i terytorium państwa. Prawo jako granica jest instytucją społeczną bardziej skomplikowaną niż wydawałoby się to w tradycyjnym Austinowskim ujęciu pozytywizmu prawniczego. W prawie państwowym jest wiele różnych granic (w prawie karnym, prawie cywilnym, prawie administracyjnym, prawie proceduralnym odnoszącym się do pojęć, wolności, praw, obowiązków, wszczynania postępowań, a z drugiej strony kompetencji organów władzy publicznej). W znaczeniu wąskim prawo jako granica jest prawem państwowym, które ustanawia granice ludzkiego działania i zachowania poprzez sferę czynów prawnie dopuszczalnych, zakazanych i nakazanych, tworząc zinstytucjonalizowane sankcje prawne w razie złamania granicy lub braku przestrzegania norm prawnych. W znaczeniu szerokim prawo jako granica jest także prawem „moim”, prawem „wewnętrznym” (jak w psychologicznej teorii prawa Leona Petrażyckiego), tworząc własne reguły zachowania i odnosząc się na wiele sposobów do prawa państwowego (tj. do prawa jako granicy w znaczeniu wąskim). Prawo zwyczajowe (także prawo religijne) i prawo międzynarodowe są bardzo specyficznymi gałęziami prawa. Uważam, że prawo jako granica musi być wsparte przez inne systemy normatywne, takie jak moralność, religia itp.

Słowa kluczowe: prawo jako granica, prawo państwowe, systemy normatywne

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(3)/2011, s. 20-33.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 415

Bibliografia:

  1. Allard L.C. i in., Cross-Border Relocation Law, Canada 2002 
  2. Austin J., The Province of Jurisprudence Determined, w: The Province of Jurisprudence Determined and The Uses of the Study of Jurisprudence, Indianapolis/Cambridge 1998 
  3. Borucka-Arctowa M. (red.), Społeczne poglądy na funkcje prawa, Wrocław 1982 
  4. Bunikowski D., Podstawowe kontrowersje dotyczące ingerencji prawa w sferę moralności, Toruń 2010. 
  5. Dellapenna W., Dispelling the Myths of Abortion History, Durham, North Carolina 2006 
  6. Johnson D.R., Post D.G., Law And Borders – The Rise of Law in Cyberspace, 48 Stanford Law Review 1996/1367 
  7. Kępiński J. (red. tomu), Kepiński M. (red. serii), Klafkowska-Waśniowska K., Sikorski R., Granice prawa autorskiego, Warszawa 2010 
  8. Lang W., Wróblewski J., Zawadzki S., Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986 
  9. Pałecki K., Społeczne opinie o prawie i jego sądowym stosowaniu w dziedzinie stosunków rodzinnych, w: M. Borucka-Arctowa (red.), Poglądy społeczeństwa polskiego na stosowanie prawa, Wrocław–Kraków–Warszawa–Gdańsk 1978 
  10. Pałecki K., Uwagi o koncepcji „granica prawa” Roscoe Pounda, „Zeszyty Naukowe UJ” 1984/20 
  11. Pałecki K., Uwagi o koncepcji granic prawa, w: Idee–Państwo–Prawo, J. Majchrowski (red.),”Zeszyty Naukowe UJ. Prace z Nauk Politycznych” 1991/28 
  12. Pałecki K., Warianty oddziaływania prawem na stosunki rodzinne, w: J. Kurczewski (red.), Prawo w społeczeństwie, Warszawa 1975 
  13. Petrażycki L., Wstęp do nauki polityki prawa, Warszawa 1968 
  14. Petrażycki L., O nauce, prawie i moralności. Pisma wybrane, Warszawa 1985 
  15. Spyra T., Granice wykładni prawa. Znaczenie językowe tekstu prawnego jako granica wykładni, Warszawa 2006 
  16. Wróblewski J., Nieostrość systemu prawa, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 1983 (rok wyd. 1985), t. XXXI 
  17. Wróblewski J., Prawo a homeostaza społeczna, „Państwo i Prawo” 1982/12

Uwagi o monografii Bartosza Wojciechowskiego „Interkulturowe prawo karne. Filozoficzne podstawy karania w wielokulturowych społeczeństwach demokratycznych”

Mgr Michał Peno

Uniwersytet Szczeciński


Język tekstu: polski

Opublikowano: Numer 2(3)/2011, s. 92-103.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 389

Bibliografia:

  1. Bauman Z., Globalizacja, Warszawa 2000 
  2. Bauman Z., Ponowoczesność jako źródło cierpień, Warszawa 2000
  3. Bauman Z., Szanse etyki w zglobalizowanym świecie, Kraków 2007 
  4. Duff R.A., Karanie obywateli, „Ius et Lex” 2006/1 
  5. Dworkin R., Biorąc prawa poważnie, Warszawa 1998 
  6. Foucault M., Porządek dyskursu, Warszawa 2000 
  7. Griffin J., Sąd wartościujący, Warszawa 2001 
  8. Hofmański P., Czyżby odwrót od idei ochrony praw człowieka…?, w: Księga Jubileuszowa Profesora Tadeusza Jasudowicza, red. J. Białocerkiewicz, M. Balcerzak, A. Czeczko-Durlak, Toruń 2004 
  9. Jackson Ph. W., Life in classroom, New York 1968 
  10. Kochanowski J., Powrót kary sprawiedliwej, „Ius et Lex” 2006/1 
  11. Królikowski M., Komunikacyjne teorie kary jako współczesne retrybutywne uzasadnienie kary kryminalnej, „Studia Iuridica” 2004/XLIII 
  12. Kymlicka W., Multicultural citizenship: a liberal theory of minority rights, Oxford 1995 
  13. Lernell L., Podstawy nauki polityki kryminalnej, Warszawa 1967 
  14. Lyons D., Etyka i rządy prawa, Warszawa 2000 
  15. Marek A., „Nowy realizm” w polityce kryminalnej Stanów Zjednoczonych – założenia i efekty, „Państwo i Prawo” 1980/4 
  16. Meighan R., Socjologia edukacji. Studia Kulturowe i Edukacyjne, Toruń 1993 
  17. Morawski L., Główne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian, Warszawa 2005 
  18. Morchen H., Władza i panowanie u Heideggera i Adorna, Warszawa 1999 
  19. Polanowska-Sygulska B., Pluralizm wartości i jego implikacja w filozofii prawa, Kraków 2008 
  20. Rawls J., w: A Theory of Justice, w: Liberalism and its Critics, red. M. Walzer, New York 1984 
  21. Roxin C., Nowe kierunki polityki kryminalnej, „Przegląd Prawa Karnego” 1990/4 
  22. Sadurski W., Rawls i granice liberalizmu, „Ius et Lex” 2006/ 1 
  23. Sarkowicz R. w: J. Stelmach, R. Sarkowicz, Filozofia prawa XIX i XX wieku, Kraków 1999 
  24. Sarkowicz R., Wstęp, w: R. Unger, Ruch studiów krytycznych nad prawem, Warszawa 2005 
  25. Szkudlarek T., Pedagogika krytyczna, w: Pedagogika 1, red. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, Warszawa 2005 
  26. Szerer M., Karanie a humanizm, Warszawa 1964 
  27. Śliwowski J., Prawo karne. Część II. Kara, Toruń 1968 
  28. Wojciechowski B., Interkulturowe prawo karne. Filozoficzne podstawy karania w wielokulturowych społeczeństwach demokratycznych, Toruń 2009 
  29. Wonicki R., Spór o demokratyczne państwo prawa. Teoria Jurgena Habermasa wobec liberalnej, republikańskiej i socjalnej wizji państwa, Warszawa 2007 
  30. Wnuk-Lipiński E., Świat międzyepoki – globalizacja – demokracja – państwo narodowe, Kraków 2005 
  31. Znaniecki F., Nauki o kulturze, Warszawa 1992 

Prawo, ekonomia, ludzkie działanie. Dyskusja nad zastosowaniem ekonomii behawioralnej do analizy prawa

Mgr Magdalena Małecka

Polska Akademia Nauk


Abstrakt w języku polskim: Od samego początku jego rozwoju, ambicją i celem ekonomicznego podejścia do prawa było i jest wprowadzenie do badań nad prawem ścisłych rygorów naukowych. W neoklasycznym podejściu do ekonomicznej analizy prawa zakłada się, że racjonalność podmiotów działających w kontekstach prawnych może zostać scharakteryzowana w taki sam sposób jak racjonalność homines economici. Ekonomia behawioralna i próby jej zastosowania do analizy prawa doprowadziły jednak do krytycznej rewizji osiągnięć podejścia neoklasycznego. Krytyka ta oparta była na interpretacji wyników eksperymentów testujących hipotezy wyprowadzane z neoklasycznych teorii. Wyniki przeprowadzonych eksperymentów pozwalają sformułować wniosek, że w wielu (prawnych) kontekstach ludzie zachowują się niezgodnie z przewidywaniami neoklasycznych modeli. Zwolennicy behawioralnej ekonomicznej analizy prawa twierdzą, że teorie neoklasyczne oparte są na tak wysoce nierealistycznych założeniach, że w wielu sytuacjach nie umożliwiają przewidzenia ludzkiego zachowania. Wyróżniam i analizuję trzy rodzaje zagadnień, których dotyczy powyższa dyskusja, a mianowicie: zagadnienia metodologiczne, filozoficzne oraz normatywne. Formułuję też uwagi krytyczne na temat argumentów podnoszonych w dyskusji, a w zakończeniu artykułu wspominam o stopniu realizacji postulatu „unaukowienia” badań nad prawem oraz omawiam znaczenie tego sporu dla możliwości uzasadnienia zastosowania teorii ekonomicznych do badań nad prawem.

Słowa kluczowe: behawioralna ekonomiczna analiza prawa, naukowe badanie prawa, teoria prawa, zagadnienia normatywne i metodologiczne

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(2)/2011, s. 15-28.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 511

Bibliografia:

  1. Arlen J., Comment: The future of behavioral economic analysis of law, “Vanderbilt Law Review” 1998/51.
  2. Bar-Gill O., The behavioral economics of consumer contracts, “Minnesota Law Review” 2007–2008/92.
  3. Blaug M., Metodologia ekonomii, Warszawa 1995.
  4. Faure M., van den Bergh R., Essays in law and economics, Antwerpen 1989.
  5. Friedman M., Essays in Positive Economics, Chicago 1953
  6. Friedman M., Essay on the Methodology of Positive Economics w: Friedman M., Essays in Positive Economics, Chicago 1953.
  7. Gigerenzer G., Adaptive thinking. Rationality in the real world, New York 2000.
  8. Guthrie Ch., Framing Frivolous Litigation: A Psychological Theory, “The University of Chicago Law Review” 2000/67.
  9. Issacharoff S., Can there be a behavioral law and economics?, “Vanderbilt Law Review” 1998/51.
  10. Jolls Ch., Sunstein C., Thaler R., A behavioral approach to law and economics, “Stanford Law Review” 1998/5.
  11. Jolls Ch., Sunstein C., Thaler R. , Theories and tropes: A reply to Posner and Kelman, “Stanford Law Review” 1997–1998/50.
  12. Kahneman D., Knetsch J.L., Thaler R., The Endowment Effects, Loss Aversion and Status Quo Bias, “Journal of Economic Perspectives” 1991/5.
  13. Langevoort D.C., Organized Illusions: A Behavioral Theory of Why Corporations Mislead Stock Market Investors (and Cause Other Social Harms), “University of Pennsylvania Law Review” 1997–1998/146.
  14. Meier S., Sprenger Ch., Impatience and Credit Behavior: Evidence from a Field Experiment, Fed. Reserve Bank of Boston, Working Paper No. 07–03, 2007.
  15. Nowak L., Wstęp do idealizacyjnej teorii nauki, Warszawa 1977.
  16. Posner R., Frontiers of Legal Theory, Cambridge (Mass.)-London 2001.
  17. Rabin M., Incorporating Fairness into Game Theory and Economics, “American Economic Review” 1993/83.
  18. Rachlinski J.J., A Positive Psychological Theory of Judging in Hindsight, “The University of Chicago Law Review” 1998/2.
  19. Simon H., Models of bounded rationality, MIT Press 1982.
  20. Tversky A., Kahneman D., Prospect theory: an analysis of decision under risk, „Econometrica” 1979/47.
  21. Ulen T., The growing pains of behavioral law and economics, “Vanderbilt Law Review” 1998/51.

Czym jest Prawo? Cele i środki

Prof. Dr. Dietmar von der Pfordten

Uniwersytet Georga-Augusta w Getyndze


Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest próba zakreślenia sfery badań filozoficznych zmierzających do zdefiniowania warunków adekwatnej definicji prawa. Autor jest zdania, że definicję tę uzyska się identyfikując określone cele i środki charakterystyczne dla prawa, poprzez które społeczny fenomen prawa się realizuje. Definicja ta ma być odpowiedzią na normatywizm w teorii prawa, to jest na próbę wyjaśnienia tego pojęcia za pomocą szczególnych środków używanych przez prawo (norm prawnych). Autor stara się wykazać, że to podejście nie tylko pełniej charakteryzuje prawo, ale także przyczynia się do lepszego zrozumienia powiązań pomiędzy prawem a etyką, moralnością, polityką i pozostałymi społecznym faktami konwencjonalnymi.
(tłumaczenie abstraktu z języka angielskiego pochodzi od redakcji)

Słowa kluczowe: definicja prawa, cele prawa, prawo a etyka, prawo a fakty konwencjonalne
(słowa kluczowe pochodzą od redakcji)

Język artykułu: polski
Tłumaczenie: Mateusz Klinowski

Opublikowano: Numer 1(1)/2010, s. 7-18.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 742

Bibliografia:

  1. Arystoteles, Etyka Nikomachejska.
  2. Arystoteles, Polityka.
  3. Austin J., The Province of Jurisprudence Determined. Cambridge 1995.
  4. Bentham J., The Principles of Morals and Legislation, Buffalo (N.Y.) 1988.
  5. Cicero, De Legibus.
  6. Dworkin R., Taking Rights Seriously, London 1977.
  7. Dworkin R., Law’s Empire, Cambridge 1986
  8. Hart H.L.A., The Concept of Law, Oxford 1961.
  9. Hegel G.W.F., Grundlinien der Philosophie des Rechts. W: E. Moldenhauer, K.M. Michel (red.), Werke, Vol. 7, Frankfurt am Main 1970.
  10. Hobbes T., Lewiatan, Cambridge 1991.
  11. von Jhering R., Der Zweck im Recht, Leipzig 1893.
  12. Kant I., Kritik der reinen Vernunft, Edited by the Prussian Akademie, Vol. III, Berlin 1904.
  13. Kant I., Metaphysik der Sitten, Metaphysische Anfangsgründe der Rechtslehre, Berlin 1907.
  14. Kelsen H., Reine Rechtslehre. Wiedeń 1960.
  15. Locke J., Second Treatise on Government, Raleigh (N.C.) 1991.
  16. von der Pfordten D., Deskription, Evaluation, Präskription, Berlin 1993.
  17. von der Pfordten D., Rechtsethik, München 2001.
  18. von der Pfordten D., Was ist und Wozu Rechtsphilosophie?. „Juristenzeitung” 2004/59, 157-166.
  19. Platon, Laches.
  20. Platon, Państwo.
  21. Radbruch G., Rechtsphilosophie, Heidelberg 2003.
  22. Raz J., Legal Positivism and the Sources of Law, w: Raz J., The Authority of Law, Oxford 1979.
  23. Ross A., Tû-Tû, „Harvard Law Review” 1956-57/70, 812-825.
  24. Schopenhauer A., Die Welt als Wille und Vorstellung, Darmstadt 1961.
  25. Tomasz z Akwinu, Summa Theologiae.
  26. Wittgenstein L., Tractatus logico-philsophicus, Frankfurt am Main 1995.

 

 

Infrastruktura czasopismaISSN 2082-3304Otwarty dostępCC BY 4.0Crossref DOIDOAJ