Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej

Journal of the Polish Section of IVR (ISSN:2082-3304)

IVRwww.ivr.org.pl

Wyniki wyszukiwania dla: prawo

Granice sporów interpretacyjnych w prawoznawstwie

Dr hab. Adam Dyrda, prof. dr hab. Tomasz Gizbert-Studnicki

Uniwersytet Jagielloński

Abstrakt w języku polskim: Czy wykładnia prawa ma granice? Czy granice te są konwencjonalnie ustalone? Co sprawia, że dane „racje prawne”, postulowane przez kreślone normatywne teorie wykładni, są dopuszczalne w dyskursie prawnym, nawet jeżeli są nietrafne? W artykule argumentujemy, że pojęcie granic interpretacji prawa powiązane jest z ogólnym pojęciem granic prawa. Wskazujemy na zakres tzw. „interpretacyjnych sporów teoretycznych” dyskutowanych m.in. na gruncie pewnych wysublimowanych, „instytucjonalnych” wersji współczesnego pozytywizmu prawniczego. Granice interpretacyjne nie mają jednak wyłącznie charakteru granic „instytucjonalnych”. W naszym przekonaniu, granice te są także ogólnie wyznaczone przez truistyczne, powszechnie przyjęte przekonania na temat prawa i interpretacji.

Słowa kluczowe: metodologia interpretacyjna, granice wykładni prawa, pozytywizm prawniczy, reguły wykładni drugiego stopnia, normatywne teorie wykładni prawa

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(23)/2020, s. 19-34.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.2.19

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 920

Czy sąd powinien być wyrozumiały dla prawodawcy? O błędzie legislacyjnym z perspektywy teorii wykładni

Mgr Marek Suska

Uniwersytet Śląski w Katowicach

Abstrakt w języku polskim: W rzeczywistych postępowaniach prawodawczych niejednokrotnie dochodzi do błędów, to jest do nieodpowiedniego, niejasnego wyrażenia intencji prawodawcy w tekście przepisu. Rozbieżność między tym, co prawodawca powiedział a tym, co chciał powiedzieć, stanowi poważne wyzwanie dla teorii i praktyki interpretacji prawniczej. W niniejszym artykule autor analizuje dwa możliwe zachowania sądu po stwierdzeniu błędu legislacyjnego, to znaczy bądź to dokonanie jego „naprawy”, bądź też zastosowanie przepisu w jego literalnym znaczeniu. Rozważania oparte są na dwóch orzeczeniach wydanych w Izbie Karnej Sądu Najwyższego, ponieważ to właśnie w prawie karnym ochrona rozumienia prima facie stanowi bardzo poważną wartość. W końcowej części autor stara się wskazać, jakie czynniki mogą przesądzać o stosunku sądu do błędu legislacyjnego w konkretnych przypadkach.

Słowa kluczowe: błąd legislacyjny, błąd pisarski, wykładnia prawa, tworzenie prawa

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(22)/2020, s. 99-110.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.1.99

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 774

Karol Dobrzeniecki, „Prawo wobec sytuacji nadzwyczajnej. Między legalizmem a koniecznością”. Recenzja

Dr hab. Arkadiusz Barut

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt w języku polskim: Przedmiotem recenzji jest monografia Karola Dobrzenieckiego p. t. Prawo wobec sytuacji nadzwyczajnej. Między legalizmem a koniecznością (Toruń 2018). Zdaniem recenzenta, charakter pracy wyznacza rozróżnienie na sytuację wyjątkową, to jest stan faktyczny wymagający podjęcia działań nieprzewidzianych przez prawo oraz stan wyjątkowy, tj. instytucję prawną. Podstawowym celem pracy jest analiza relacji między ujmowaniem sytuacji wyjątkowej wyłącznie w kategoriach pozytywno-prawnych, a jej ujęciem jako zagadnienia politycznego i moralnego. Praca ma charakter interdyscyplinarny. Karol Dobrzeniecki, analizując literaturę filozoficzno-prawną, filozoficzno-polityczną, doktrynę prawa konstytucyjnego, a także uregulowania prawne o charakterze konstytucyjnym, międzynarodowym i ponadnarodowym, wskazuje na niebezpieczeństwo prawnej „normalizacji” stanu wyjątkowego, to jest przeniknięcia jego specyficznych rozwiązań do prawa przeznaczonego dla sytuacji zwyczajnych, a przez to zanik rozróżnienia na sytuację zwyczajną i wyjątkową. Autor recenzowanej monografii uważa, że sytuację wyjątkową należy oceniać przede wszystkim w kategoriach moralnych i politycznych, mając świadomość tragicznego charakteru dokonywanych wówczas wyborów.

Słowa kluczowe: sytuacja nadzwyczajna, stan wyjątkowy

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(22)/2020, s. 121-125.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.1.121

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 720

Prawo jako narzędzie inżynierii społecznej w filozofii prawa Roscoe Pounda

Mgr Aleksander Olaf Szpojankowski

Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

Abstrakt w języku polskim: Artykuł porusza tematykę jurysprudencji socjologicznej Roscoe Pounda ze szczególnym uwzględnieniem koncepcji inżynierii społecznej, a także wykorzystania prawa jako narzędzia, poprzez które założenia tej koncepcji są realizowane. W artykule przedstawiono również pojęcia kluczowe dla założeń inżynierii społecznej, a konkretnie teorię interesu społecznego zdefiniowaną przez R. Pounda oraz teorię etapów rozwoju społecznego, które stanowią podstawę, dzięki której realizacja założeń inżynierii społecznej jest możliwa wraz ze źródłami inspiracji jakimi kierował się R. Pound w procesie kształtowania swoich teorii. Koncepcję inżynierii społecznej zestawiono następnie z teoriami Leona Petrazyckiego, Alfa Rossa oraz Karla Poppera. Wskazane zostały także korzyści oraz zagrożenia płynące z inżynierii społecznej. We wnioskach poruszono tematykę aktualności myśli R. Pounda w kontekście współczesnej demokracji oraz potencjalnych zagrożeń dla wolności obywatelskich jakie płyną z realizacji założeń filozofii R. Pounda.

Słowa kluczowe: jurysprudencja socjologiczna, Roscoe Pound, inżynieria społeczna, interes społeczny, amerykański realizm prawny, realizm prawny

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 26.02.2018
Data akceptacji: 01.09.2018

Opublikowano: Numer 1(19)/2019, s. 94-107

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.1.94

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 853

Polskie prawo karne wobec problemów etycznych związanych z transplantologią

Prof. UŚ dr hab. Olga Sitarz

Uniwersytet Śląski w Katowicach

Abstrakt w języku polskim: Celem niniejszej publikacji jest skatalogowanie obecnych problemów etycznych związanych z transplantacją i skonfrontowanie ich z przepisami prawnokarnymi, z których wywieść można normy zakazujące określonego zachowania odnośnie do przeszczepów. Punktem wyjścia do przyjętej analizy jest uwzględnienie podstawowych zasad etycznych wymaganych tak w procesie leczenia w ogólności, jak i w transplantologii w szczególności (zasadę szacunku dla autonomii, nieuszkodzenia, dobroczynienia i sprawiedliwości). Podjęty został problem dopuszczalności samej transplantologii, jej przesłanek i warunków, a przede wszystkim – komercjalizacji organów przeznaczonych do przeszczepów. Transplantacja w polskim systemie prawnym została uregulowana ustawą z 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów. Ustawa ta jest swoistego rodzaju polską odpowiedzią na wątpliwości i dylematy związane z transplantacją. W tym świetle szczególnego znaczenia nabierają przepisy karne, wprowadzające odpowiedzialność za przestępstwa związane z przeszczepami. Warto przy tym zauważyć, że kryminalizacja odpłatnych czynności związanych z transplantacją ma dość zawiłą i specyficzną historię. Wiąże się ona ze zmienną oceną społecznej szkodliwości czynów zabronionych, co już budzić musi pewne kontrowersje. Wątpliwości budzi też przedmiot ochrony niektórych typizacji, a także zakres kryminalizacji.

Słowa kluczowe: transplantacja, handel narządami, kryminalizacja komercjalizacji obrotu narządami

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 17.08.2018
Data akceptacji: 31.12.2018

Opublikowano: Numer 1(19)/2019, s. 51-62

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.1.51

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 732

Prawo – osoba – śmierć. Część II: Teoria Daniela Sperlinga a polski system prawny

Maksymilian Hau, Stanisław Jędrczak

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku polskim: Artykuł dzieli się na dwie części. W pierwszej przedstawiamy argumentację na rzecz koncepcji interesów pośmiertnych. Interesy pośmiertne rozumiemy jako zdarzenia stanowiące krzywdę lub korzyść dla zmarłego, osoby, która już nie istnieje. Prawo podmiotowe to interes osoby uznany przez prawodawcę i chroniony prawem. W drugiej części zastanawiamy się zatem nad możliwością zastosowania oraz rzeczywistym zastosowaniem teorii interesów pośmiertnych w polskim systemie prawnym. Nasze rozważania obejmują zagadnienia: tajemnicy w prawie medycznym, ochrony danych medycznych po śmierci pacjenta, prawa autorskiego niemajątkowego, ochrony kultu pamięci o osobie zmarłej, prawa o orderach i odznaczeniach, a także prawnego statusu zwłok ludzkich. Teoretyczną motywację dla powstania artykułu stanowiła książka Daniela Sperlinga Posthumous Interest, w której autor zarysował omawiany problem w perspektywie anglosaskiego reżimu prawnego.

Słowa kluczowe: śmierć, osoba, interesy zmarłego, podmiot, bioetyka, ochrona kultu pamięci o osobie zmarłej

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 24.06.2017
Data akceptacji: 28.09.2017

Opublikowano: Numer 1(19)/2019, s. 27-37

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2019.1.27

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 685

Apolityczność w prawoznawstwie. Kryzys idei a zjawisko populizmu

Prof. dr hab. Adam Sulikowski

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt: Przedmiotem artykułu jest obecny kryzys idei apolityczności prawoznawstwa i relacja tego kryzysu ze zjawiskiem populizmu. W pierwszej części opracowania Autor stawia tezę o postteologicznym i liberalnym charakterze idei apolityczności oraz dokonuje rekonstrukcji jej genealogii. Kolejna część zawiera omówienie wpływu populizmu pierwszej fali (lata 30-40. XX w.) na status tytułowej idei, skupiając się przede wszystkim na populizmach autorytarnych – nazistowskim i stalinowskim. W części następnej Autor diagnozuje przyczyny współczesnego kryzysu tytułowej idei po okresie jej reaprecjacji w ramach hegemonii demoliberalizmu.

Słowa kluczowe: apolityczność, prawoznawstwo, dyskurs, populizm, kryzys, post-teologia, liberalizm

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 13.06.2018
Data akceptacji: 17.08.2018

Opublikowano: Numer 3(18)/2018, s. 74-85.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 619

Prawo – osoba – śmierć. Część I: Wokół koncepcji Daniela Sperlinga

Maksymilian Hau, Stanisław Jędrczak

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt: Artykuł dzieli się na dwie części. W przedstawione tu pierwszej przedstawiamy argumentację na rzecz koncepcji interesów pośmiertnych. Interesy pośmiertne rozumiemy jako zdarzenia stanowiące krzywdę lub korzyść dla zmarłego, osoby, która już nie istnieje. Prawo podmiotowe to interes osoby uznany przez prawodawcę i chroniony prawem. W drugiej części, która zostanie wkrótce opublikowana, zastanawiamy się zatem nad możliwością zastosowania oraz rzeczywistym zastosowaniem teorii interesów pośmiertnych w polskim systemie prawnym. Nasze rozważania obejmują zagadnienia: tajemnicy w prawie medycznym, ochrony danych medycznych po śmierci pacjenta, prawa autorskiego niemajątkowego, ochrony kultu pamięci o osobie zmarłej, prawa o orderach i odznaczeniach, a także prawnego statusu zwłok ludzkich. Teoretyczną motywację dla powstania artykułu stanowiła książka Daniela Sperlinga Posthumous Interest, w której autor zarysował omawiany problem w perspektywie anglosaskiego reżimu prawnego.

Słowa kluczowe: śmierć, osoba, interesy zmarłego, podmiot, bioetyka, ochrona kultu pamięci o osobie zmarłej

Język artykułu: polski

Data otrzymania: 24.06.2017
Data akceptacji: 28.09.2017

Opublikowano: Numer 2(17)/2018, s. 75-89.

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 403

Infrastruktura czasopismaISSN 2082-3304Otwarty dostępCC BY 4.0Crossref DOIDOAJ