Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej

Journal of the Polish Section of IVR (ISSN:2082-3304)

IVRwww.ivr.org.pl

Wyniki wyszukiwania dla: jurisprudence

Czy każda kultura zasługuje na obronę? Kilka wątpliwości dotyczących cultural defence i prawa karnego w dobie multikulturalizmu

Mgr Michał Dudek

Uniwersytet Jagielloński


Abstrakt w języku polskim: Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie kilku wątpliwości dotyczących szeroko dyskutowanego zagadnienia tzw. obrony przez kulturę. Punktem odniesienia dla rozważań stanowi ideologia multikulturalizmu. Szczególną uwagę poświęca się próbie zrekonstruowania i przedstawienia prawdopodobnie nie do końca uświadamianych założeń leżących u podstaw strategii cultural defence, m.in. dotyczących rozumienia pojęcia kultury, czy etnocentryzmu „wojującego”, jakim zdaje się charakteryzować prawo karne. Ponadto, argumentuje się, że konsekwentne stosowanie aktualnie najpowszechniejszego ujęcia cultural defence prowadzi do zapewnienia mniejszej ochrony prawnej przedstawicielom mniejszości kulturowych. Uzasadnia to tezę, że często obrona przez kulturę dotknięta jest tzw. paradoksem multikulturowej wrażliwości. Rozważania wieńczy konkluzja, iż choć istnieją poważne argumenty za omawianą strategią, to jednak w jej obecnym, najpowszechniejszym kształcie jest ona naznaczona kilkoma istotnymi, wewnętrznymi sprzecznościami i być może właściwsze byłoby ograniczenie cultural defence do tzw. przestępstw bez ofiar.

Słowa kluczowe: obrona przez kulturę, multikulturalizm, etnocentryzm, wojujący etnocentryzm, prawo karne, prawa mniejszości

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(3)/2011, s. 47-60.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 617

Bibliografia:

  1. Appadurai A., Strach przed mniejszościami. Esej o geografii gniewu, tłum. M. Bucholc, Warszawa 2009 
  2. Arjona C., Truffin B.,  The Cultural Defence in Spain, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  3. Bronitt S., Visions of a Multicultural Criminal Law: an Australian Perspective, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  4. Carstens P.A., The Cultural Defence in Criminal Law: South African Perspectives, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  5. Chiu E.M., Culture as Justification, not Excuse, St. John’s Legal Studies Research Paper No. 06-0043 
  6. Coleman D.L., Individualizing Justice through Multiculturalism: the Liberal’s Dilemma, “Columbia Law Review” 1996, t. 96, nr 5 
  7. Deckha M., The Paradox of the Cultural Defence: Gender and Cultural Othering in Canada, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  8. Donovan M., Garth J.S., Delimiting the Culture Defense, “Quinnipiac Law Review” 2007 
  9. Eisenberg A., Spinner-Halev J., Introduction, w: Eisenberg A., Spinner-Halev J.  (red.), Minorities within Minorities. Equality, Rights and Diversity, Cambridge 2005 
  10. Fish S., Boutique Multiculturalism, or Why Liberals Are Incapable of Thinking about Hate Speech, “Critical Inquiry” 1997, t. 23 
  11. Fontaine R.G., Held E.M., On the Boundaries of Culture as an Affirmative Defense, “Arizona Law Review” 2009 
  12. Gierszewski Z., Kultura – moralność – względność. Doktryna relatywizmu kulturowego M.J. Herskovitsa, Poznań 2000 
  13. Gryniuk A., Prawo jako forma techniki społecznej i jego funkcje, w: Polkowska G. (red.), Prawo i ład społeczny. Księga pamiątkowa dedykowana Profesor Annie Turskiej, Warszawa 2000 
  14. Kaczmarek P., Pytanie o użyteczność perspektywy (etno)centrycznej dla rozważań nad prawem, Błachut M. (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Ponowoczesność, Wrocław 2007 
  15. Kojder A., Godność i siła prawa, Warszawa 2001 
  16. Maier S., Honor Killings and the Cultural Defense in Germany, w: Foblets M.-C., Renteln A.D. (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  17. Merle J.-Ch., Cultural Defence, Hate Crimes and Equality Before the Law, “Ethic@” 2006, t. 5, nr 1 
  18. Morawski L., Główne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian, Warszawa 2005
  19. Oude Breuil B.C., Dealing with Ethnic Order in Criminal Law in Practice: a Case Study from the Netherlands, w: Foblets M.-C., Renteln A.D. (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  20. Paleczny T., Stosunki międzykulturowe: modele pluralizmu w społeczeństwach „ponowoczesnych”, w: Golemo K., Paleczny T., Wiącek E. (red.), Wzory wielokulturowości we współczesnym świecie, Kraków 2006 
  21. Phillips A., Multiculturalism without Culture, Princeton 2009 
  22. Renteln A.D., The Cultural Defense, Nowy Jork 2004 
  23. Renteln A.D., The cultural defense: Challenging the monocultural paradigm, w: Foblets M.-C., Gaudreault-Desbiens J.-F., Renteln A.D. (red.), Cultural Diversity and the Law: State Responses from Around the World, Bruksela 2010 
  24. Rokicki J., O realności i złudzeniu „globalizacji”, „wielokulturowości” i „ponowoczesności”, w: Golemo K., Paleczny T., Wiącek E.  (red.), Wzory wielokulturowości we współczesnym świecie, Kraków 2006 
  25. Shachar A., Multicultural Jurisdictions. Cultural Differences and Women’s Rights, Cambridge 2001 
  26. Siesling M., Ten Voorde J., The Paradox of Cultural Differences in Dutch Criminal Law, w: Foblets M.-C., Renteln A.D. (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  27. Sitarz O., Culture defence a polskie prawo karne, „Archiwum Kryminologii” 2007–2008/ t. XXIX–XXX 
  28. Sulikowski A., Współczesny paradygmat sądownictwa konstytucyjnego wobec kryzysu nowoczesności, Wrocław 2008 
  29. Szahaj A., E pluribus unum? Dylematy wielokulturowości i politycznej poprawności, Kraków 2010 
  30. Warmińska K., Pamięć społeczna w walce o uznanie w społeczeństwie wielokulturowym, w: Golemo K., Paleczny T., Wiącek E. (red.), Wzory wielokulturowości we współczesnym świecie, Kraków 2006 
  31. Wojciechowski B., Interkulturowe prawo karne. Filozoficzne podstawy karania w wielokulturowych społeczeństwach demokratycznych, Toruń 2009 
  32. Woodman G.R., The Culture Defence in English Common Law: the Potential for Development, w: Foblets M.-C., Renteln A.D.  (red.), Multicultural Jurisprudence. Comparative Perspectives on the Cultural Defense, Portland 2009 
  33. Zajadło J., Kontrowersje wokół tzw. obrony przez kulturę – okoliczność wyłączająca winę, okoliczność łagodząca czy nadużycie prawa do obrony, „Przegląd Sądowy” 2007/6 
  34. Zajadło J., Moua zniewala Xeng Xiong, w: J. Zajadło (red.), Fascynujące ścieżki filozofii prawa, Warszawa 2008 
  35. Zajadło J., Po co prawnikom filozofia prawa?, Warszawa 2008 
  36. Zajadło J., Uniwersalizm praw człowieka w konstytucji – bezpieczne i niebezpieczne relatywizacje, „Przegląd Sejmowy” 2007/4

Prawo jako granica w życiu człowieka i państw

Dr Dawid Bunikowski

Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu


Abstrakt w języku polskim: Prawo jako granica dotyczy zarówno działań człowieka, jak i władzy i terytorium państwa. Prawo jako granica jest instytucją społeczną bardziej skomplikowaną niż wydawałoby się to w tradycyjnym Austinowskim ujęciu pozytywizmu prawniczego. W prawie państwowym jest wiele różnych granic (w prawie karnym, prawie cywilnym, prawie administracyjnym, prawie proceduralnym odnoszącym się do pojęć, wolności, praw, obowiązków, wszczynania postępowań, a z drugiej strony kompetencji organów władzy publicznej). W znaczeniu wąskim prawo jako granica jest prawem państwowym, które ustanawia granice ludzkiego działania i zachowania poprzez sferę czynów prawnie dopuszczalnych, zakazanych i nakazanych, tworząc zinstytucjonalizowane sankcje prawne w razie złamania granicy lub braku przestrzegania norm prawnych. W znaczeniu szerokim prawo jako granica jest także prawem „moim”, prawem „wewnętrznym” (jak w psychologicznej teorii prawa Leona Petrażyckiego), tworząc własne reguły zachowania i odnosząc się na wiele sposobów do prawa państwowego (tj. do prawa jako granicy w znaczeniu wąskim). Prawo zwyczajowe (także prawo religijne) i prawo międzynarodowe są bardzo specyficznymi gałęziami prawa. Uważam, że prawo jako granica musi być wsparte przez inne systemy normatywne, takie jak moralność, religia itp.

Słowa kluczowe: prawo jako granica, prawo państwowe, systemy normatywne

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(3)/2011, s. 20-33.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 417

Bibliografia:

  1. Allard L.C. i in., Cross-Border Relocation Law, Canada 2002 
  2. Austin J., The Province of Jurisprudence Determined, w: The Province of Jurisprudence Determined and The Uses of the Study of Jurisprudence, Indianapolis/Cambridge 1998 
  3. Borucka-Arctowa M. (red.), Społeczne poglądy na funkcje prawa, Wrocław 1982 
  4. Bunikowski D., Podstawowe kontrowersje dotyczące ingerencji prawa w sferę moralności, Toruń 2010. 
  5. Dellapenna W., Dispelling the Myths of Abortion History, Durham, North Carolina 2006 
  6. Johnson D.R., Post D.G., Law And Borders – The Rise of Law in Cyberspace, 48 Stanford Law Review 1996/1367 
  7. Kępiński J. (red. tomu), Kepiński M. (red. serii), Klafkowska-Waśniowska K., Sikorski R., Granice prawa autorskiego, Warszawa 2010 
  8. Lang W., Wróblewski J., Zawadzki S., Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986 
  9. Pałecki K., Społeczne opinie o prawie i jego sądowym stosowaniu w dziedzinie stosunków rodzinnych, w: M. Borucka-Arctowa (red.), Poglądy społeczeństwa polskiego na stosowanie prawa, Wrocław–Kraków–Warszawa–Gdańsk 1978 
  10. Pałecki K., Uwagi o koncepcji „granica prawa” Roscoe Pounda, „Zeszyty Naukowe UJ” 1984/20 
  11. Pałecki K., Uwagi o koncepcji granic prawa, w: Idee–Państwo–Prawo, J. Majchrowski (red.),”Zeszyty Naukowe UJ. Prace z Nauk Politycznych” 1991/28 
  12. Pałecki K., Warianty oddziaływania prawem na stosunki rodzinne, w: J. Kurczewski (red.), Prawo w społeczeństwie, Warszawa 1975 
  13. Petrażycki L., Wstęp do nauki polityki prawa, Warszawa 1968 
  14. Petrażycki L., O nauce, prawie i moralności. Pisma wybrane, Warszawa 1985 
  15. Spyra T., Granice wykładni prawa. Znaczenie językowe tekstu prawnego jako granica wykładni, Warszawa 2006 
  16. Wróblewski J., Nieostrość systemu prawa, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 1983 (rok wyd. 1985), t. XXXI 
  17. Wróblewski J., Prawo a homeostaza społeczna, „Państwo i Prawo” 1982/12

Teoria klaryfikacyjna wykładni prawa jako teoria uzasadnienia. Perspektywa psycholingwistyczna a pozytywistyczna koncepcja wykładni prawa

Mgr Marcin Romanowicz

Uniwersytet Warszawski


Abstrakt w języku polskim: W ramach paradygmatu pozytywizmu prawniczego w polskiej teorii prawa sformułowano J. Wróblewskiego klaryfikacyjną koncepcję wykładni prawa. Przyjęcie perspektywy psycholingwistycznej dla analizy tejże teorii umożliwia wzięcie pod uwagę wiedzy o ludzkiej percepcji językowej i porównanie jej z przyjmowanym przez J. Wróblewskiego ujęciem uzyskiwania rozumienia tekstu prawnego. Tak przeprowadzony eksperyment myślowy – przejścia z poziomu teorii prawa na poziom psycholingwistyki – ujawnia „ukryte” cechy J. Wróblewskiego teorii wykładni prawa. W zakresie pytania o status tej teorii, prowadzi to do wniosku, że nie jest to ani deskryptywna, ani normatywna teoria interpretacji prawa. Jest ona możliwa do zaakceptowania jedynie jako normatywna teoria uzasadnienia decyzji interpretacyjnych w procesie stosowania prawa.
(tłumaczenie abstraktu z języka angielskiego pochodzi od redakcji)

Słowa kluczowe: Jerzy Wróblewski, klaryfikacyjna koncepcja wykładni prawa, psycholingwistyka (słowa kluczowe pochodzą od redakcji)

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(2)/2011, s. 55-74.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 720

Bibliografia:

  1. Alexy R., The Argument from Injustice. A Reply to Legal Positivism, Oxford 2002.
  2. Barankiewicz T., Inkluzywny pozytywizm prawniczy. Geneza, rozwój, główne idee, „Państwo i Prawo” 2010/1.
  3. Broekman J.M., Minimalna zawartość pozytywizmu. Pozytywizm w prawie i w teorii prawa, „Studia Prawno-Ekonomiczne”, 1987/XXXVIII.
  4. Brzeziński J., Metodologia badań psychologicznych, Warszawa 2007.
  5. Chauvin T., Stawecki T., Winczorek P., Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 2009
  6. Choduń A., Czepita S., (red.), W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga Jubileuszowa Profesora Macieja Zielińskiego, Szczecin 2010.
  7. Coleman J.L., Shapiro S. (red.), Oxford Handbook Of Jurisprudence And Philosophy Of Law, Oxford 2002.
  8. Dworkin R., Imperium prawa, Warszawa 2006.
  9. Dybowski K., Johna Austina filozofia prawa, Toruń 1991.
  10. Dyrda A., Argument „semantycznego ukąszenia” a teoria prawa Jerzego Wróblewskiego, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2010/1.
  11. Gizbert-Studnicki T., Dyrektywy wykładni drugiego stopnia, w: Choduń A., Czepita S., (red.), W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga Jubileuszowa Profesora Macieja Zielińskiego, Szczecin 2010.
  12. Grabowski A., Prawnicze pojęcie obowiązywania prawa stanowionego. Krytyka niepozytywistycznej koncepcji prawa, Kraków 2009.
  13. Hart H.L.A., Pojęcie prawa, Warszawa 1998.
  14. Himma K.E., Inclusive Legal Positivism, w: J.L. Coleman, S. Shapiro (red.), Oxford Handbook Of Jurisprudence And Philosophy Of Law, Oxford 2002.
  15. Holocher J., Kontekst odkrycia i kontekst uzasadnienia w świetle topicznej koncepcji prawa, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 2009/LXXX.
  16. Kurcz I., Język i komunikacja, w: Strelau J., (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, Gdańsk 2004, t. II.
  17. Kurcz I., Polkowska A., Interakcyjne i autonomiczne przetwarzanie informacji językowej na przykładzie procesu rozumienia tekstu czytanego na głos, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1990
  18. Lakatos I., The methodology of scientific research programmes, Nowy Jork 1978.
  19. Lang W., Wróblewski J., Zawadzki S., Teoria państwa i prawa, Warszawa 1986.
  20. Lang W., Wróblewski J., Zawadzki S., Teoria państwa i prawa, Warszawa 1979.
  21. Lindsay P.H., Norman D.A., Procesy przetwarzania informacji u człowieka. Wprowadzenie do psychologii, Warszawa 1984.
  22. Marmor A., Between Authority and Interpretation, Oxford 2009.
  23. Mastalski R., Prawo podatkowe, Warszawa 2001.
  24. Mayenowa M.R. (red.), Poetyka teoretyczna. Zagadnienia języka, Wrocław 1974.
  25. Mayenowa M.R., Struktura języka w: Mayenowa M.R. (red.), Poetyka teoretyczna. Zagadnienia języka, Wrocław 1974.
  26. Morawski L, Pozytywizm „twardy”, pozytywizm „miękki” i pozytywizm martwy, „Ius et Lex” 2003/1.
  27. Morawski L., Zasady wykładni prawa, Toruń 2006
  28. Neisser U., Cognitive Psychology, Nowy Jork 1967.
  29. Opałek K., Wróblewski J., Pozytywizm prawniczy, „Państwo i Prawo” 1954/1.
  30. Pietrzykowski T, „Miękki pozytywizm” i spór o regułę uznania, w: Stelmach J. (red.), Studia z filozofii prawa, Kraków 2000.
  31. Płeszka K., Gizbert-Studnicki T., Dwa ujęcia wykładni. Próba konfrontacji, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Nauk Politycznych”, z. 20, Kraków 1982
  32. Płeszka K., Reguły preferencji w prawniczych rozumowaniach interpretacyjnych w: Stelmach J. (red.), Studia z filozofii prawa, Kraków 2003
  33. Popper K., Logika odkrycia naukowego, Warszawa 2006.
  34. Raz J., Incorporation by Law, w: A. Marmor, Between Authority and Interpretation, Oxford 2009.
  35. Romanowicz M., Przełomowe pytanie: cóż to jest nauka? w: „Sylwestrowe Warsztaty Naukowe”, Warszawa 2008.
  36. Romanowicz M., Wykładnia prawa w polskiej myśli prawnej – spór kluczowych teorii i próba opisu zjawiska, „Przegląd Prawniczy Uniwersytetu Warszawskiego” 2010/1–2
  37. Stelmach J. (red.), Studia z filozofii prawa, Kraków 2000.
  38. Strelau J., (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, Gdańsk 2004, t. II.
  39. Such J., Szcześniak M., Filozofia nauki, Poznań 1997.
  40. Taylor J.R., Gramatyka kognitywna, Kraków 2007.
  41. Woleński J., Logiczne problemy wykładni prawa, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Prawnicze”, z. 56, Kraków 1972.
  42. Woleński J., Wstęp, w: Hart H.L.A., Pojęcie prawa, Warszawa 1998.
  43. Wróblewski J., Poziomy uzasadnienia decyzji prawnej, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 1988/XL
  44. Wróblewski J., Problems Related to the One Right Answer Thesis, „Ratio Juris” 1989/3
  45. Wróblewski J., Rozumienie prawa i jego wykładnia, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1990.
  46. Wróblewski J., Zagadnienia teorii wykładni prawa ludowego, Warszawa 1959.
  47. Zieliński M., Bogucki O., Choduń A., Czepita S., Kanarek B., Municzewski A., Zintegrowanie polskich koncepcji wykładni prawa, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2009/4.
  48. Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2002

Interdyscyplinarność i integracja zewnętrzna nauk prawnych w świetle postmodernistycznej krytyki

Mgr Jakub Łakomy

Uniwersytet Wrocławski


Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest rekonstrukcja krytyki koncepcji „integracji zewnętrznej nauk prawnych”, która to koncepcja w ostatnich dekadach była szeroko dyskutowana w polskim prawoznawstwie. Opieram moją krytykę na analizie koncepcji przedstawianych w polskiej literaturze przez Jerzego Wróblewskiego i Kazimierza Opałka. Rozważam też postmodernistyczną krytykę poglądów tradycyjnej jurysprudencji dotyczących interdyscyplinarności.

Pierwsza część artykułu składa się z: a) ogólnych uwag dotyczących wątpliwości i niejasności w zakresie rozumienia „postmodernizmu” i typowych nieporozumień związanych z tym terminem i (b) pewnych uwag dotyczących relacji między prawem a postmodernizmem. W drugiej części artykułu przedstawiam zarys rekonstrukcji podstawowych cech postmodernizmu, zwłaszcza tych charakterystyk, które determinują postmodernistyczną postawę wobec interdyscyplinarności.

W trzeciej, głównej części artykułu pokazuję jak pozytywistyczny, współczesny koncept „integracji zewnętrznej nauk prawnych” jest niekompatybilny z postmodernistycznym spojrzeniem na naukę, badania, wiedzę, epistemologię i dyscyplinarość. Przedstawiam pogłębioną krytykę założeń i presupozycji leżących u podstaw tego konceptu. Wreszcie pytam „Quo vadis, interdyscyplinarniości”? Co z przyszłością badań interdyscyplinarnych w polu nauk prawnych, gdzie postmodernistyczna metodologiczna burza zmiotła stare narzędzia badawcze? W tym miejscu przedstawiam koncepcję „postdyscyplinarności”.

Słowa kluczowe: interdyscyplinarność, postmodernizm, metodologia, dyscyplinarność, postdyscyplinarność, poststrukturalizm, pozytywizm prawniczy

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(2)/2011, s. 29-45.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 526

Bibliografia:

  1. Balkin J.M., Levinson S.V., Law and the Humanities: An Uneasy Relationship, “Yale Journal of Law and the Humanities” 2006/18.
  2. Bator A., Debaty prawnicze. Rozmowa bez konsensusu, w: Błachut M. (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Ponowoczesność, Wrocław 2007.
  3. Biernat T., Zirk-Sadowski M. (red.), Politics of law and legal policy between modern and post-modern jurisprudence, Warszawa 2008.
  4. Błachut M. (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Ponowoczesność, Wrocław 2007.
  5. Butler C., Postmodernism. A Very Short Introduction, Nowy Jork 2002.
  6. Chmielewski A., Niewspółmierność, nieprzekładalność, konflikt. Relatywizm we współczesnej filozofii analitycznej, Wrocław 1997.
  7. Fish S., Doing What Comes Naturally. Change, Rhetoric, and the Practice of Theory in Literary and Legal Studies, Durham-Londyn 1989.
  8. Fish S., Professional Correctness: Literary Studies and Political Change, Harvard 1999.
  9. Fish S., There’s No Such Thing As Free Speech: And It’s a Good Thing, Too, Nowy Jork 1994.
  10. Grobler A., Metodologia nauk, Kraków 2008.
  11. Izdebski H., Elementy teorii i filozofii prawa, Warszawa 2008.
  12. Kozak A., Postponowoczesna koncepcja prawa, w: Błachut M. (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Ponowoczesność, Wrocław 2007.
  13. Kuhn T., Struktura rewolucji naukowych, Warszawa 2001.
  14. Litowitz D.E., Postmodern Philosophy and Law, University Press of Kansas, 1997
  15. Lyotard J.-F., Postmodernizm dla dzieci, Warszawa 1998.
  16. Łakomy J., Pojęcie integracji zewnętrznej nauk prawnych, w: Sadowski M., Szymaniec P. (red.), Wrocławskie studia erazmiańskie. Zeszyty studenckie. Prace prawnicze, administratywistyczne i historyczne, Wrocław 2009.
  17. Łakomy J., Spór naturalizm versus antynaturalizm w naukach prawnych a zagadnienie integracji zewnętrznej nauk prawnych, w: Sadowski M., Szymaniec P. (red.), Wrocławskie studia erazmiańskie. Prace z zakresu myśli polityczno-prawnej oraz elektronicznej administracji, Wrocław 2010.
  18. Małecki W., Neopragmatism and the question of the interdisciplinarity: The case of Stanley Fish, “Human Affairs” 2009/19.
  19. Minda G., Postmodern Legal Movements. Law and Jurisprudence at Century’s End, Nowy Jork 1995.
  20. Morawski L., Co może dać nauce prawa postmodernizm?, Toruń 2001.
  21. Motycka A., Rozum i intuicja w nauce, Warszawa 2005.
  22. Nagel T., Widok znikąd, Warszawa 1997.
  23. Nycz R. (red.), Postmodernizm. Antologia przekładów, Kraków 1996.
  24. Opałek K., Interdyscyplinarne związki prawoznawstwa, „Studia Filozoficzne” 1985/2–3.
  25. Opałek K., Problemy „wewnętrznej” i „zewnętrznej” integracji nauk prawnych, „Krakowskie Studia Prawnicze” 1968/1–2.
  26. Opałek K., Swoistość prawoznawstwa a problem integracji, „Państwo i Prawo” 1966/4–5.
  27. Opałek K., Wróblewski J., Prawo. Metodologia, filozofia, teoria prawa, Warszawa 1991.
  28. Opałek K., Wróblewski J., Zagadnienia teorii prawa, Warszawa 1969.
  29. Patterson D. (red.), Postmodernism and Law, Aldershot 1994.
  30. Pyclik K., Postmodernistyczne/poststrukturalistyczne założenia wolności sumienia i wyznania, „Przegląd Prawa i Administracji” 2003/LIV.
  31. Rorty R., Konsekwencje pragmatyzmu, Warszawa 1998.
  32. Rorty R., Obiektywność, relatywizm i prawda, Warszawa 1999.
  33. Rorty R., Przygodność, ironia i solidarność, Warszawa 2009.
  34. Sadowski M., Szymaniec P. (red.), Wrocławskie studia erazmiańskie. Prace z zakresu myśli polityczno-prawnej oraz elektronicznej administracji, Wrocław 2010.
  35. Sadowski M., Szymaniec P. (red.), Wrocławskie studia erazmiańskie. Zeszyty studenckie. Prace prawnicze, administratywistyczne i historyczne, Wrocław 2009.
  36. Schlag P., The Aesthetics of American Law, „Harvard Law Review” 2002/115.
  37. Stelmach J., Ponowoczesna filozofia prawa, w: Stelmach J. (red.), Studia z filozofii prawa 2, Kraków 2003.
  38. Stelmach J. (red.), Studia z filozofii prawa 2, Kraków 2003.
  39. Sulikowski A., O ponowoczesnej teorii prawa, w: A. Sulikowski (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. W poszukiwaniu podstaw prawa, Wrocław 2006.
  40. Sulikowski A. (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. W poszukiwaniu podstaw prawa, Wrocław 2006.
  41. Szahaj A., Ironia i miłość. Neopragmatyzm Richarda Rorty’ego w kontekście sporu o postmodernizm, Wrocław 2002.
  42. Szahaj A., Zniewalająca moc kultury. Artykuły i szkice z filozofii kultury, poznania i polityki, Toruń 2004.
  43. Tarnas R., The Passion of the Western Mind. Understanding the Ideas That Have Shaped Our World View, Nowy Jork 1993.
  44. Zirk-Sadowski M., Postmodernistyczna jurysprudencja?, w: Błachut M. (red.), Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Ponowoczesność, Wrocław 2007.

Użyteczność a maksymalizacja bogactwa: Filozoficzne zakorzenienie poglądów Chicagowskiej szkoły law & economics

Dr hab. Beata Polanowska-Sygulska

Uniwersytet Jagielloński


Abstrakt w języku polskim: Pytaniem badawczym, z którym mierzy się niniejszy artykuł jest filozoficzne zakorzenienie ekonomicznej analizy prawa. Za główne źródło inspiracji dla tego ruchu zostaje uznany utylitaryzm. Tekst skrótowo omawia najważniejsze problemy, z jakimi boryka się powyższa tradycja. W dalszej kolejności zostaje przeprowadzona szczegółowa analiza złożonej relacji między utylitaryzmem i ekonomiczną analizą prawa, z uwzględnieniem zarówno podobieństw jak i odmienności między tymi stanowiskami. Za główną rozbieżność zostaje uznany różny status obu zaleceń maksymalizacyjnych (zasada maksymalizacji użyteczności to standard słuszności, zaś nakaz maksymalizacji bogactwa to pragmatyczna procedura decyzyjna). Całość dociekań wieńczy zarzut, skierowany przeciwko stanowisku R. Posnera, kwestionujący spójność jego koncepcji, jako łączącej w sobie argument pragmatyczny z bogatą w implikacje tezą o etycznej konwergencji.

Słowa kluczowe: ekonomiczna analiza prawa, etyka produktywności, maksymalizacja bogactwa, pragmatyczna procedura decyzyjna, teoria teleologiczna, utylitaryzm

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(2)/2011, s. 5-14.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 390

Bibliografia:

  1. Brink D., Utilitarian Morality and the Personal Point of View, „Journal of Philosophy” 1986/8.
  2. Cooter R., Ulen T., Law and Economics, Boston 2004.
  3. Dworkin R., Biorąc prawa poważnie, Warszawa 1998.
  4. Kymlicka W., Współczesna filozofia polityczna, Kraków 1998.
  5. Lukes S., Niezwykłe oświecenie profesora Caritata, Warszawa 2003.
  6. Nozick R., Anarchia, państwo, utopia, Warszawa 1999.
  7. Parfit D., Reasons and Persons, Oxford-New York 1986.
  8. Polanowska-Sygulska B., Between Utility and Wealth-Maximization, w: Stelmach J., Brożek B., Załuski W. (red.), Studies in the Philosophy of Law: Frontiers of the Economic Analysis of Law, Kraków 2007.
  9. Posner R., Overcoming Law, Cambridge (Mass.)-London 2002.
  10. Posner R., The Problems of Jurisprudence, Cambridge (Mass.)-London 1990.
  11. Rawls J., Teoria sprawiedliwości, Warszawa 1994.
  12. Smart J.J.C., Williams B., Utilitarianism: For & Against, Cambridge 1973.
  13. Stelmach J., Brożek B., Metody prawnicze, Kraków 2004.
  14. Stelmach J., Brożek B., Załuski W. (red.), Studies in the Philosophy of Law: Frontiers of the Economic Analysis of Law, Kraków 2007.
  15. Stelmach J., Sarkowicz R., Filozofia prawa XIX i XX wieku, Kraków 1998.
  16. Williams B., Moral Luck. Philosophical Papers 1973–1980, Cambridge 1986.
  17. Williams B., Moralność. Wprowadzenie do etyki, Warszawa 2000.

Argument „semantycznego ukąszenia” a teoria prawa Jerzego Wróblewskiego

Mgr Adam Dyrda

Uniwersytet Jagielloński


Abstrakt w języku polskim: Ronald Dworkin krytykował niegdyś pozytywistyczne teorie prawa wskazując, że są one „ukąszone semantycznie”. Argumentował, że filozofia prawa, będąca „cichym prologiem dla każdego rozstrzygnięcia prawnego”, nie może sprowadzać się jedynie do semantycznego przedstawienia znaczenia słowa „prawo”. W artykule została przedstawiona argumentacja Dworkina (obejmująca wpływową krytykę koncepcji Herberta Harta) wraz z analizą pozwalającą odpowiedzieć na pytanie, czy teoria prawa Jerzego Wróblewskiego (w swojej warstwie deskrypcyjnej podobna do teorii Herberta Harta) jest „semantycznie ukąszona”. Analiza ta odwołuje się do wypracowanej przez Jerzego Wróblewskiego koncepcji racjonalnego stosowania prawa. Odpowiedź – zgodna zresztą z argumentacją miękkich pozytywistów, takich jak Herbert Hart czy Jules Coleman – opera się na przyjęciu, że nawet jeśli argument Dworkina jest istotny, to nadal nie dotyczy miękkiego pozytywizmu. Problem, czy określona teoria jest „ukąszona semantycznie” może być właściwie sprowadzony do wątpliwości dotyczącej doboru trafnej metodologicznie teorii prawa i relacji takiej teorii do interpretacyjnej jurysprudencji Ronalda Dworkina. W końcu argumentuje się, że teoria Jerzego Wróblewskiego może być traktowana jako metateoria, która w procesie stosowania prawa skutecznie odpowiada na Dworkinowski argument ze sporów teoretycznych dotyczących podstaw prawa.

Słowa kluczowe: Ronald Dworkin, Herbert Hart, Jerzy Wróblewski, semantyczne ukąszenie, pozytywizm prawniczy, racjonalne stosowanie prawa

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(1)/2010, s. 39-47.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 663

Bibliografia:

  1. Coleman J. (red.), Hart’s Postscript: Essays on the Postscript to the Concept of Law, Oxford 2001.
  2. Coleman J., Methodology, w: Coleman J., Shapiro S. (red.), The Oxford Handbook of Jurisprudence and Philosophy of Law, Oxford 2002.
  3. Coleman J., The Practice of Principle: In Defence of a Pragmatist Approach to Legal Theory, Oxford 2001.
  4. Coleman J., Shapiro S. (red.), The Oxford Handbook of Jurisprudence and Philosophy of Law, Oxford 2002.
  5. Davidson D., Preface, w: LePore E., McLaughlin B.P., Actions and Events. Perspectives on the Philosophy of Donald Davidson, Oxford 1985.
  6. Dworkin R., Imperium prawa, Warszawa 2006.
  7. Gizbert-Studnicki T., Zasady i reguły prawne, „Państwo i Prawo” 1988/3.
  8. Hart H.L.A., Definition and Theory in Jurisprudence, Oxford 1953.
  9. Hart H.L.A., Pojęcie prawa, Warszawa 1998.
  10. LePore E., McLaughlin B.P., Actions and Events. Perspectives on the Philosophy of Donald Davidson, Oxford 1985.
  11. MacCormick N., Legal Reasoning and Legal Theory, Oxford 1978.
  12. Raz J., Two Views of the Nature of the Theory of Law: A Partial Comparison, w: Coleman J. (red.), Hart’s Postscript: Essays on the Postscript to the Concept of Law, Oxford 2001.
  13. Shapiro S., What is Law? (And Why Should We Care?), 1st Conference On Philosophy And Law Neutrality And Theory Of Law, Girona, 20-22.05.2010
  14. Wróblewski J., Ronald Dworkin Law’s Empire, „Państwo i Prawo” 1988/3.
  15. Wróblewski J., Rozumienie prawa i jego wykładnia, Wrocław 1990.
  16. Wróblewski J., Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972.
  17. Wróblewski J., Zagadnienia teorii wykładni prawa ludowego, Warszawa 1959.
  18. Zabala S., The hermeneutic nature of analytic philosophy: a study of Ernst Tugendhat, New York 2008.
  19. Zirk-Sadowski M., Wprowadzenie, w: Dworkin R., Imperium prawa, Warszawa 2006.

Czym jest Prawo? Cele i środki

Prof. Dr. Dietmar von der Pfordten

Uniwersytet Georga-Augusta w Getyndze


Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest próba zakreślenia sfery badań filozoficznych zmierzających do zdefiniowania warunków adekwatnej definicji prawa. Autor jest zdania, że definicję tę uzyska się identyfikując określone cele i środki charakterystyczne dla prawa, poprzez które społeczny fenomen prawa się realizuje. Definicja ta ma być odpowiedzią na normatywizm w teorii prawa, to jest na próbę wyjaśnienia tego pojęcia za pomocą szczególnych środków używanych przez prawo (norm prawnych). Autor stara się wykazać, że to podejście nie tylko pełniej charakteryzuje prawo, ale także przyczynia się do lepszego zrozumienia powiązań pomiędzy prawem a etyką, moralnością, polityką i pozostałymi społecznym faktami konwencjonalnymi.
(tłumaczenie abstraktu z języka angielskiego pochodzi od redakcji)

Słowa kluczowe: definicja prawa, cele prawa, prawo a etyka, prawo a fakty konwencjonalne
(słowa kluczowe pochodzą od redakcji)

Język artykułu: polski
Tłumaczenie: Mateusz Klinowski

Opublikowano: Numer 1(1)/2010, s. 7-18.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 743

Bibliografia:

  1. Arystoteles, Etyka Nikomachejska.
  2. Arystoteles, Polityka.
  3. Austin J., The Province of Jurisprudence Determined. Cambridge 1995.
  4. Bentham J., The Principles of Morals and Legislation, Buffalo (N.Y.) 1988.
  5. Cicero, De Legibus.
  6. Dworkin R., Taking Rights Seriously, London 1977.
  7. Dworkin R., Law’s Empire, Cambridge 1986
  8. Hart H.L.A., The Concept of Law, Oxford 1961.
  9. Hegel G.W.F., Grundlinien der Philosophie des Rechts. W: E. Moldenhauer, K.M. Michel (red.), Werke, Vol. 7, Frankfurt am Main 1970.
  10. Hobbes T., Lewiatan, Cambridge 1991.
  11. von Jhering R., Der Zweck im Recht, Leipzig 1893.
  12. Kant I., Kritik der reinen Vernunft, Edited by the Prussian Akademie, Vol. III, Berlin 1904.
  13. Kant I., Metaphysik der Sitten, Metaphysische Anfangsgründe der Rechtslehre, Berlin 1907.
  14. Kelsen H., Reine Rechtslehre. Wiedeń 1960.
  15. Locke J., Second Treatise on Government, Raleigh (N.C.) 1991.
  16. von der Pfordten D., Deskription, Evaluation, Präskription, Berlin 1993.
  17. von der Pfordten D., Rechtsethik, München 2001.
  18. von der Pfordten D., Was ist und Wozu Rechtsphilosophie?. „Juristenzeitung” 2004/59, 157-166.
  19. Platon, Laches.
  20. Platon, Państwo.
  21. Radbruch G., Rechtsphilosophie, Heidelberg 2003.
  22. Raz J., Legal Positivism and the Sources of Law, w: Raz J., The Authority of Law, Oxford 1979.
  23. Ross A., Tû-Tû, „Harvard Law Review” 1956-57/70, 812-825.
  24. Schopenhauer A., Die Welt als Wille und Vorstellung, Darmstadt 1961.
  25. Tomasz z Akwinu, Summa Theologiae.
  26. Wittgenstein L., Tractatus logico-philsophicus, Frankfurt am Main 1995.

 

 

Wytyczne dla autorów

Zastanawiasz się, czy złożyć tekst w „Archiwum”? Zobacz, dlaczego warto u nas publikować – punktacja, indeksacja, brak opłat i warunki otwartego dostępu w jednym miejscu.

Zapraszamy wszystkich do nadsyłania propozycji tekstów do publikacji w „Archiwum”. Poniżej znajdują się niezbędne informacje dotyczące zgłaszania artykułów, podejmowania przez Redakcję decyzji o dopuszczeniu tekstu do publikacji, procesu recenzyjnego, a także zasad etyki publikacyjnej. Redakcja dokłada wszelkich starań, aby stosować najwyższe standardy publikacyjne zgodne z wymogami etyki oraz zapewnić najwyższy poziom merytoryczny czasopisma.

Zgłaszanie artykułów

Zgłoszeń tekstów w języku polskim lub języku angielskim należy dokonywać droga mailową na adres: archiwum@ivr.org.pl.
Przed wysłaniem zgłoszenia prosimy upewnić się, że tekst mieści się w zakresie tematycznym „Archiwum” (więcej informacji tutaj) oraz spełnia poniższe wymagania.
Zgłoszenie powinno zawierać wyraźną deklarację, jaki rodzaj tekstu zawiera. W „Archiwum” publikowane są następujące rodzaje tekstów:
1. Artykuły naukowe – powinny zawierać oryginalne i aktualne wyniki badań. Ich objętość nie powinna być krótsza niż 15.000 znaków wraz ze spacjami i przypisami oraz nie powinna przekraczać 40.000 znaków wraz ze spacjami, przypisami i wykazem cytowanej literatury. Dotyczy to także tekstów po zakończeniu procesu recenzyjnego.
2. Tłumaczenia – powinny dotyczyć tekstów ważnych dla celów i zakresu czasopisma. Zalecany jest wcześniejszy kontakt z Redakcją dotyczący zainteresowania ze strony czasopisma. Od Autora tłumaczenia wymagane jest uzyskanie zgody na publikacje od Autora oryginału oraz ewentualnego właściciela majątkowych praw autorskich, a następnie dołączenie do zgłoszenia oświadczenia, że zgody takie posiada. Wymogi dotyczące objętości są takie jak w przypadku artykułów.
3. Recenzje oraz polemiki – powinny dotyczyć aktualnych publikacji książkowych mieszczących się w zakresie tematycznym czasopisma lub być odpowiedzią Autora na recenzję, która wcześniej ukazała się w czasopiśmie. Za zgodą Autora recenzji Redakcja może przekazać tekst recenzji Autorowi recenzowanej książki celem wydania recenzji i odpowiedzi na nią w jednym numerze czasopisma. Teksty nie powinny być dłuższe niż 15.000 znaków.
4. Sprawozdania – powinny zawierać opis i ewentualną ocenę wydarzeń naukowych ważnych dla celów i zakresu czasopisma, takich jak kongresy naukowe, zjazdy i inne rodzaje konferencji, seminaria i sympozja, a także sprawozdania z wręczania nagród i z innych uroczystości akademickich. Ich objętość nie powinna przekraczać 10.000 znaków.
5. In Memoriam – powinny zawierać wspomnienie dotyczące niedawno zmarłych osób, ważnych dla polskiej teorii, filozofii i socjologii prawa. Ich objętość nie powinna przekraczać 20.000 znaków.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach Redakcja może odstąpić od wymogów dotyczących objętości poszczególnych rodzajów tekstów.
Każdy tekst powinien zawierać tytuł, oznaczenie autora, jego afiliację, numer ORCID i adres e-mail, a także informację o jego ewentualnych źródłach finansowania.
Wszystkie nadsyłane teksty powinny być dostosowane do standardów redakcyjnych czasopisma.
Artykuły naukowe należy przesłać wraz ze streszczeniem w języku angielskim i wykazem cytowanej literatury w jednym pliku Word.

Wszystkie nadsyłane teksty powinny być dostosowane do standardów redakcyjnych czasopisma. Redakcja czasopisma zastrzega sobie prawo odesłania autorom tekstów celem dostosowania ich do standardów redakcyjnych jeszcze przed wysłaniem do recenzji.

STANDARDY REDAKCYJNE DLA TEKSTÓW W JĘZYKU POLSKIM:

1) TEKST
• w przypadku artykułów naukowych objętość do 40 tys. znaków ze spacjami – liczone wraz z przypisami dolnymi oraz wykazem cytowanej literatury
• format doc lub docx (Word, nie pdf)
• czcionka 12 pkt Times New Roman, interlinia 1,5 wiersza
• przypisy dolne z odnośnikami w indeksie górnym, czcionka przypisów 10 pkt
• wykaz literatury uporządkowany alfabetycznie umieszczony na końcu artykułu, opracowany dokładnie wg tego samego stylu co przypisy
• krótki abstrakt w języku angielskim
• słowa kluczowe w j. angielskim: 4-6 słów

2) CYTOWANIE
Wszystkie cytaty zawarte w tekście powinny być opatrzone przypisem z odwołaniem do numeru cytowanej strony. Cytaty zapisujemy taką samą czcionką jak tekst główny, nie wydzielamy ich z tekstu. Cytaty obcojęzyczne powinny być przetłumaczone na język polski, jeśli uzasadnione i celowe jest podanie cytatu także w oryginale, należy zamieścić go w przypisie.

3) PRZYPISY
Przypisy dolne sporządzone zgodnie z poniższymi zasadami:
• podajemy podstawowe informacje:
inicjał imienia i nazwisko autora, tytuł publikacji kursywą, nazwę wydawnictwa, miejsce i rok wydania oraz numer strony lub zakres stron;
• w przypadku przekładów książek z języków obcych zawsze należy podać inicjał imienia i nazwisko tłumacza po skrócie: tłum.;
• tytuły czasopism zapisane w pełnej formie (nie stosujemy skrótów) i w cudzysłowie, wraz z podaniem roku oraz tomu, numeru bądź zeszytu, w zależności od systematyki stosowanej w danym czasopiśmie;
• w przypadku odwołania się do stron internetowych przed linkiem powinien pojawić się jak najdokładniejszy opis bibliograficzny dotyczący cytowanej treści (autor, tytuł, nazwa portalu/gazety, bloga, data publikacji na stronie), a po adresie strony w nawiasie należy wskazać dzienną datę dostępu; nie jest akceptowalne wklejanie samych linków jako formy cytowania do przypisów;
• w opisach publikacji obcojęzycznych stosujemy oznaczenia i skróty właściwe dla danego języka, zaczerpnięte z kart tytułowych, np. no. – ang. number – numer; vol. – ang. volume – tom, rocznik; Bd. – niem. Band – tom; Aufl. – niem. Auflage – wydanie;
• cytowane publikacje z języków korzystających z innego alfabetu niż łaciński (np. grażdanka, alfabety języków azjatyckich) należy zapisać w transkrypcji na język łaciński, a w nawiasie kwadratowym obok podać zapis w oryginale, ponadto tytuły publikacji innych niż polskojęzyczne, anglojęzyczne i niemieckojęzyczne należy dodatkowo przetłumaczyć na język polski, wpisując tłumaczenie po tytule oryginału w nawiasie kwadratowym;
• w przypadku cytowania orzeczeń, po sygnaturze akt proszę podać publikator, a jeśli nie było publikowane, wpisujemy skrót: niepubl.;
• akty normatywne cytujemy w dokładnym brzmieniu, podając ich tytuł za oficjalnymi publikatorami wraz z datą uchwalenia oraz aktualnym publikatorem
• w przypadku ponownego przywołania danej publikacji należy powtórzyć nazwisko autora i podać skrót tytułu (pierwsze 2-3 słowa), nie stosujemy skrótu op. cit.

Przykłady zapisu w przypisach dla poszczególnych rodzajów publikacji:

– publikacje autorskie i współautorskie:
J. Jabłońska-Bonca, Prawo w kręgu mitów, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1995.

M. Zirk-Sadowski, Prawo a uczestniczenie w kulturze, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1998.

J. Stelmach, B. Brożek, Metody prawnicze, wyd. 2, Wolters Kluwer, Warszawa 2006.

V.E Vozgrin. [В.Е.Возгрин], Istoriczeskije sudby krymskich Tatar [Исторические судьбы крымских татар, pol. Historyczne losy Tatarów krymskich], Moskva 1992.

L.L. Fuller, Morality of Law, Yale University Press, New Haven 1969.

E. Łętowska, K. Pawłowski, O błędach pospolitych i niepospolitych, czyli o początkach świata i prawa [w:] iidem, O prawie i o mitach, Wolters Kluwer, Warszawa 2013, s. 18.

– publikacje zbiorowe (pod redakcją):
Fascynujące ścieżki filozofii prawa 2, red. J. Zajadło, K. Zeidler, Wolters Kluwer, Warszawa 2021.

Aesthetics of Law. From Methodology to Manifestations, eds. K. Zeidler, J. Kamień, series: Law and Visual Jurisprudence, Springer, Cham 2024.

Politische Ikonographie. Ein Handbuch, Bd. 1–2, Hrsg. U. Fleckner, M. Warnke, H. Ziegler, Verlag C.H. Beck, München 2014.

– rozdziały w publikacjach zbiorowych:
J. Zajadło, Co to są hard cases [w:] Leksykon współczesnej teorii i filozofii prawa. 100 podstawowych pojęć, red. J. Zajadło, wyd. 2 zm. i uaktualnione, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 11-12.

J. Łakomy, Wpływ koncepcji ontologicznej złożoności prawa i wielopłaszczyznowości metodologicznej prawoznawstwa na ogólną refleksję o prawie [w:] Wpływ teorii JerzegoWróblewskiego na współczesne prawoznawstwo, red. T. Bekrycht, M. Zirk-Sadowski, Wydawnictwo C.H.  Beck, Warszawa 2011, s. 1-14.

M. Minow, Stories in law [w:] Law’s Stories: Narrative and Rhetoric in the Law, eds. P. Brooks, P. Gewritz, Yale University Press, New Haven – London 1996, s. 24–36

– artykuły w czasopismach
L. Leszczyński, A developed conception of the sources of law: the context of the role of political justification, custom and precedent, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2023, z. 2, s. 17–29.
J. Zajadło, Osoba czy rzecz – przyczynek do historii orzecznictwa sądów amerykańskich w sprawach niewolniczych, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2018, t. 29, s. 447-457.

G. Radbruch, Statutory lawlessness and supra-statutory law (1946), trans. B. Litschewski Paulson, S.L. Paulson, “Oxford Journal of Legal Studies” 2006, vol. 26, no. 1, s. 1–11.

T. Pietrzykowski, Bezstronność sędziowska. Lekcje z kryzysu, „Przegląd Sądowy” 2022, nr 1, s. 5-19.
A. Peczenik, Can Philosophy Help Legal Doctrine?, „Ratio Iuris” 2004, vol. 17, no. 1, s. 106–117.

– artykuły w prasie codziennej (zamiast roku wydania i numeru należy podać datę wydania):
K. Zeidler, Trup nazisty w szafie, czyli raz jeszcze o grabieżach wojennych, „Rzeczpospolita. Rzecz o prawie”, 20.11.2013, s. I-007

– materiały ze stron internetowych:
P. Kowalewicz, Jak księgarze dali początek prawu autorskiemu, cykl: Prawo w kulturze. Prawo w praktyce, Legalna Kultura, 11.12.2020, https://legalnakultura.pl/pl/prawo-w-kulturze/prawo-w-praktyce/news/3547,jak-ksiegarze-dali-poczatek-prawu-autorskiemu (dostęp: 17.07.2022)

[jj], „Zabić drozda”, „Przygody Hucka” i „Myszy i ludzie” usunięte z listy lektur w amerykańskim Burbank, LubimyCzytać, 17.11.2020, https://lubimyczytac.pl/zabic-drozda-przygody-hucka-i-myszy-i-ludzie-usuniete-z-listy-lektur-w-amerykanskim-burbank (dostęp: 11.05.2025).
J. Limon, Po co Szekspir?, „Przegląd Polityczny” 2013, http://przegladpolityczny.pl/po-co-szekspir/ (dostęp: 3.03.2025).

J. Stelmach, Czy istnieją granice sztuki, Copernicus, 21.02.2014, https://www.youtube.com/watch?v=XoCOd5RIbNY (dostęp: 20.07.2025)

S. Palczewski, Rosja idzie na wojnę z „cenzurą” w sieci. Koniec z „dyskryminacją” państwowych mediów, CyberDefence24, 20.11.2020, https://cyberdefence24.pl/polityka-i-prawo/rosja-idzie-na-wojne-z-cenzura-w-sieci-koniec-z-dyskryminacja-panstwowych-mediow (dostęp: 18.07.2022);

Uwaga: Przywołując publikację ze strony internetowej, nigdy nie można ograniczać się tylko do podania adresu strony z datą dostępu. Niezbędne jest przed linkiem podanie jak najpełniejszych informacji bibliograficznych, tj. autor (jeśli jest podany), tytuł (zawsze), miejsce (nazwa portalu, strony czasopisma lub instytucji), data publikacji/zamieszczenia na stronie internetowej

4) STRESZCZENIE

Do artykułu prosimy dołączyć krótkie streszczenie w języku angielskim obejmujące ok. pół strony (max. 1200 znaków) przygotowane według wzoru:

Cel badań
Założenia badawcze/metodologia
Podstawowe tezy/ustalenia
Oryginalność wyników/wartość poznawcza

oraz 4 – 6 słów kluczowych.

5) WYKAZ LITERATURY
• zawiera uporządkowane alfabetycznie od nazwisk autorów wszystkie cytowane w przypisach publikacje;
• zapis bibliograficzny jest identyczny jak w przypisach, z tą jedną różnicą, że najpierw podajemy nazwisko, a potem inicjał imienia;
• w wykazie literatury w odniesieniu do artykułów w czasopismach i rozdziałów w książkach należy podać ich pełny zakres stron (nie tylko strony cytowane w przypisach).

Przykładowy wykaz literatury:
Fleckner U., Warnke M., Ziegler H. (Hrsg.), Politische Ikonographie. Ein Handbuch, Bd. 1–2, Verlag C.H. Beck, München 2014.
Fuller L.L., Morality of Law, Yale University Press, New Haven 1969.
Jabłońska-Bonca J., Prawo w kręgu mitów, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1995.
[jj], „Zabić drozda”, „Przygody Hucka” i „Myszy i ludzie” usunięte z listy lektur w amerykańskim Burbank, LubimyCzytać, 17.11.2020, https://lubimyczytac.pl/zabic-drozda-przygody-hucka-i-myszy-i-ludzie-usuniete-z-listy-lektur-w-amerykanskim-burbank (dostęp: 11.05.2025).
Kowalewicz P., Jak księgarze dali początek prawu autorskiemu, cykl: Prawo w kulturze. Prawo w praktyce, Legalna Kultura, 11.12.2020, https://legalnakultura.pl/pl/prawo-w-kulturze/prawo-w-praktyce/news/3547,jak-ksiegarze-dali-poczatek-prawu-autorskiemu (dostęp: 17.07.2022)
Leszczyński L., A developed conception of the sources of law: the context of the role of political justification, custom and precedent, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2023, z. 2, s. 17–29.
Limon J., Po co Szekspir?, „Przegląd Polityczny” 2013, http://przegladpolityczny.pl/po-co-szekspir/ (dostęp: 3.03.2025).
Łakomy J., Wpływ koncepcji ontologicznej złożoności prawa i wielopłaszczyznowości metodologicznej prawoznawstwa na ogólną refleksję o prawie [w:] Wpływ teorii Jerzego Wróblewskiego na współczesne prawoznawstwo, red. T. Bekrycht, M. Zirk-Sadowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 1-14.
Łętowska E., Pawłowski K., O błędach pospolitych i niepospolitych, czyli o początkach świata i prawa [w:] iidem, O prawie i o mitach, Wolters Kluwer, Warszawa 2013, s. 18.
Minow M., Stories in law [w:] Law’s Stories: Narrative and Rhetoric in the Law, eds. P. Brooks, P. Gewritz, Yale University Press, New Haven – London 1996, s. 24–36
Palczewski S., Rosja idzie na wojnę z „cenzurą” w sieci. Koniec z „dyskryminacją” państwowych mediów, CyberDefence24, 20.11.2020, https://cyberdefence24.pl/polityka-i-prawo/rosja-idzie-na-wojne-z-cenzura-w-sieci-koniec-z-dyskryminacja-panstwowych-mediow (dostęp: 18.07.2022)
Peczenik A., Can Philosophy Help Legal Doctrine?, „Ratio Iuris” 2004, vol. 17, no. 1, s. 106–117.
Pietrzykowski T., Bezstronność sędziowska. Lekcje z kryzysu, „Przegląd Sądowy” 2022, nr 1, s. 5-19.
Radbruch G., Statutory lawlessness and supra-statutory law (1946), trans. B. Litschewski Paulson, S.L. Paulson, “Oxford Journal of Legal Studies” 2006, vol. 26, no. 1, s. 1–11.
Stelmach J., Czy istnieją granice sztuki, Copernicus, 21.02.2014, https://www.youtube.com/watch?v=XoCOd5RIbNY (dostęp: 20.07.2025)
Stelmach J., Brożek B., Metody prawnicze, wyd. 2, Wolters Kluwer, Warszawa 2006.
Vozgrin V.E. [Возгрин В.Е.], Istoriczeskije sudby krymskich Tatar [Исторические судьбы крымских татар, pol. Historyczne losy Tatarów krymskich], Moskva 1992.
Zajadło J., Co to są hard cases [w:] Leksykon współczesnej teorii i filozofii prawa. 100 podstawowych pojęć, red. J. Zajadło, wyd. 2 zm. i uaktualnione, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 11-12.
Zajadło J., Osoba czy rzecz – przyczynek do historii orzecznictwa sądów amerykańskich w sprawach niewolniczych, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2018, t. 29, s. 447-457.
Zajadło J., Zeidler K. (red.), Fascynujące ścieżki filozofii prawa 2, Wolters Kluwer, Warszawa 2021.
Zeidler K., Trup nazisty w szafie, czyli raz jeszcze o grabieżach wojennych, „Rzeczpospolita. Rzecz o prawie”, 20.11.2013, s. I-007.
Zeidler K., Kamień J. (eds.), Aesthetics of Law. From Methodology to Manifestations, series: Law and Visual Jurisprudence, Springer, Cham 2024.
Zirk-Sadowski M., Prawo a uczestniczenie w kulturze, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1998.

Dla  potrzeb  procesu recenzyjnego  teksty  są  anonimizowane,  toteż  fragmenty  mogące  ujawnić  tożsamość  autora  (jego  poprzednie  publikacje,  informacja  o  źródłach finansowania  tekstu,  podziękowania,  dopiski  w  ramach  cytatów  zawierające inicjały autora itp.) powinny być zapisane czcionką czerwoną.

Standardy redakcyjne dla tekstów w języku polskim można też pobrać tutaj.

Każdy z Autorów wraz ze składanym do publikacji tekstem zobowiązany jest złożyć oświadczenie, które dostępne jest tutaj.

Autor zobowiązany jest także do zapoznania się z zasadami etyki publikacyjnej oraz z informacją o przetwarzaniu danych osobowych.

Do zgłoszenia należy załączyć wypełniony formularz autorski w formacie edytowalnym wraz ze skanem lub zdjęciem podpisanego oświadczenia autorskiego. Formularz autorski i oświadczenie autorskie dla tekstów w języku polskim znajduje się tutaj. Formularz dla tłumaczy tekstów obcojęzycznych jest zaś dostępny tu. Abstrakt artykułu zawarty w formularzu autorskim powinien być przygotowany w języku polskim i angielskim według wzoru:

  1. Cel badań
  2. Założenia badawcze/metodologia
  3. Podstawowe tezy/ustalenia
  4. Oryginalność wyników/wartość poznawcza.

Stanowisko w sprawie wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji (GenAI)

Czasopismo „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” dostrzega rosnącą rolę narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji (GenAI) w pracy naukowej, redakcyjnej i wydawniczej. Jako czasopismo naukowe zobowiązane do zachowania rzetelności, przejrzystości i wysokich standardów akademickich, publikujemy niniejsze stanowisko dotyczące korzystania z technologii GenAI.

  1. Dopuszczalne zastosowania
    Autorzy mogą korzystać z narzędzi GenAI (np. ChatGPT, Gemini, Claude itp.) w celach niesubstantywnych, takich jak:

    • pomoc w korekcie językowej lub tłumaczeniu,
    • sugestie dotyczące formatowania,
    • poprawa przejrzystości i czytelności tekstu,
    • tworzenie streszczeń na podstawie własnych treści autora.
  2. Obowiązek ujawnienia
    Każde istotne wykorzystanie GenAI przy opracowywaniu manuskryptu (np. przy redagowaniu treści, analizie danych, tworzeniu grafik) musi być wyraźnie ujawnione w przypisie (wraz z podziękowaniami lub informacją o źródłach finansowania) lub w części metodologicznej artykułu. Należy wskazać:

    • nazwę wykorzystanego narzędzia,
    • charakter jego użycia,
    • zakres wkładu narzędzia w przygotowanie pracy.
  3. Odpowiedzialność autorów
    Pełną odpowiedzialność za rzetelność, oryginalność i poprawność treści — także tych powstałych z pomocą GenAI — ponoszą autorzy. Narzędzia sztucznej inteligencji nie mogą być wymieniane jako współautorzy. Autorzy są zobowiązani do weryfikacji, że ich publikacja nie zawiera danych fikcyjnych, zmyślonych cytowań ani błędnych informacji.
  4. Zabronione zastosowania
    Bezwzględnie zakazane jest wykorzystywanie GenAI do:

    • fabrykowania wyników lub bibliografii,
    • generowania treści bez ich weryfikacji,
    • obchodzenia procedur recenzji naukowej lub zasad etycznych.

Takie działania mogą skutkować odrzuceniem manuskryptu lub wycofaniem opublikowanego artykułu.

Zachęcamy także do zapoznania się z informacją o przetwarzaniu danych osobowych, która znajduje się tutaj.

W razie wszelkich pytań lub wątpliwości Redakcja chętnie odpowie na pytania.

Decyzja o publikacji

Wszystkie zgłoszenia podlegają wstępnej ocenie przez Redakcję pod względem odpowiedniości do celu i zakresu tematycznego czasopisma, poziomu językowego oraz zgodności ze standardami redakcyjnymi. Redakcja może na tym etapie podjąć decyzję o odrzuceniu tekstu lub zaproponowaniu Autorom zmian umożliwiających publikację. Nie wyklucza to uwzględnienia tych kryteriów ponownie w procesie recenzyjnym.

Wszystkie teksty zgłoszone do „Archiwum” podlegają również kontroli antyplagiatowej przy pomocy aplikacji Similarity Check dostarczonej przez Crossref. Negatywny wynik kontroli skutkuje odrzuceniem tekstu.

Następnie teksty kierowane są do zewnętrznych recenzji. Podstawą decyzji o publikacji jest wynik procesu recenzyjnego, którego przebieg został opisany poniżej.

Nie podlegają ocenie zewnętrznej recenzje i polemiki oraz sprawozdania. Podlegają one merytorycznej ocenie przez Redakcję, która może podjąć decyzję o ich nieopublikowaniu bez podania przyczyny lub zaproponować Autorom dokonanie w nich zmian umożliwiających publikację.

Proces recenzyjny

Artykuły zgłoszone do „Archiwum” podlegają dwóm anonimowym recenzjom (double-blind review), sporządzanym przez wybitnych przedstawicieli prawoznawstwa i filozofii, według następujących zasad:

  1. Redakcja proponuje sporządzenie recenzji naukowcom specjalizującym się w problematyce ocenianego tekstu mając na uwadze, aby byli to fachowcy najwyższej klasy, co najmniej ze stopniem doktora. W razie, gdy tekst wykracza poza zakres ich wiedzy merytorycznej, recenzenci niezwłocznie informują o tym Redakcję.
  2. W przypadku tekstów w języku angielskim Redakcja dokłada starań, aby co najmniej jeden recenzent był afiliowany przy ośrodku akademickim poza Polską.
  3. Recenzenci pochodzą spoza jednostki, z którą powiązany jest autor artykułu i nie mogą znajdować się w sytuacji konfliktu interesów. W razie wykrycia konfliktu interesów – związanego z wykryciem autorstwa – recenzenci są zobowiązani do niezwłocznego powiadomienia o nim Redakcji.
  4. Recenzenci traktują teksty jako poufne i nie wykorzystują tekstu, do czasu podjęcia ostatecznej decyzji o jego opublikowaniu, we własnych badaniach.
  5. Recenzenci zachowują obiektywizm i oceniają wyłącznie wartość merytoryczną tekstu. Dopuszczalne są także oceny pod względem odpowiedniości do celu i zakresu tematycznego czasopisma, poziomu językowego oraz zgodności ze standardami redakcyjnymi. Recenzenci informują również redakcję o każdym podejrzeniu plagiatu lub innym naruszeniu zasad etyki naukowej.
  6. Redakcja proponuje sporządzenie recenzji w ciągu 21 dni. Na prośbę recenzenta oraz w innych szczególnych okolicznościach może zostać ustalony inny termin sporządzenia recenzji. Recenzenci wykonują recenzje terminowo. Poważne uchybienie terminowi sporządzenia recenzji jest podstawą do zmiany recenzenta przez Redakcję.
  7. Recenzje sporządzane są przede wszystkim na formularzu recenzyjnym, który dostępny jest tutaj. W porozumieniu z Redakcją możliwe jest sporządzenie recenzji także w innej formie, np. opisowej lub komentarzy do tekstu. Recenzja nie powinna być zdawkowa i powinna zawierać ocenę mocnych i słabych stron tekstu, przemawiających za konkluzją recenzji. Możliwe są cztery rodzaje konkluzji: (1) recenzja pozytywna: może zostać opublikowany, a wprowadzenie zmian pozostawia się uznaniu Autora; (2) recenzja pozytywna: może zostać opublikowany, pod warunkiem uwzględnienia wyszczególnionych przez Recenzenta zmian; (3) recenzja negatywna: przed decyzją co do druku winien zostać poddany ponownej recenzji pod kątem uwag zawartych w recenzji; (4) recenzja negatywna: nie może zostać opublikowany.
  8. Artykuł jest publikowany po uzyskaniu dwóch pozytywnych recenzji. W przypadku recenzji pozytywnej w wariancie nr 2 Redakcja czuwa przy tym, aby Autor wprowadził zmiany wyszczególnione w Recenzji. W przypadku, gdy jedna recenzja jest pozytywna, druga zaś negatywna w wariancie nr 4, Redakcja kieruje artykuł do trzeciej recenzji. W przypadku, gdy jedna recenzja jest pozytywna, druga zaś negatywna w wariancie nr 3, Redakcja pozostawia Autorowi wybór: może on po zapoznaniu się z uwagami z recenzji zdecydować o poprawieniu artykułu i przedstawieniu go do ponownej recenzji Recenzentowi, który sporządził recenzję negatywną bądź też o skierowaniu tekstu do trzeciej recenzji. Do trzeciej recenzji tekst jest kierowany także wówczas, gdy Recenzent, który sporządził recenzję negatywną, podtrzyma ją bądź odmówi ponownej weryfikacji tekstu. W przypadku uzyskania dwóch negatywnych recenzji artykuł jest odrzucany, z tym, że jeśli obie recenzje negatywne sporządzone są w wariancie nr 3, możliwy jest jego ponowny proces recenzyjny u tych samych bądź innych Recenzentów.

Lista dotychczasowych recenzentów „Archiwum” dostępna jest tutaj.

Zasady etyki publikacyjnej

Celem zasad etyki publikacyjnej przyjętych przez „Archiwum” jest zapewnienie najwyższych standardów rzetelności naukowej publikowanych tekstów oraz rozwijanie uczciwej i otwartej dyskusji naukowej przy poszanowaniu różnorodności poglądów i perspektyw badawczych. Przyjęte przez „Archiwum” zasady etyki publikacyjnej są zgodne z wytycznymi Komitetu do spraw Etyki Publikacyjnej (COPE – Committee on Publication Ethics), a w zakresie konfliktu interesów są również zgodne z Rekomendacjami Komitetu Nauk Prawnych PAN w sprawie ujawniania konfliktu interesów w prawniczych publikacjach naukowych.

Zasady etyki publikacyjnej stosowane są przez Redakcję i Radę Programową, a ich przestrzeganie jest wymagane przez Redakcję od autorów i recenzentów, a także innych osób zaangażowanych w proces publikacyjny. Więcej o naszej polityce zapewniania najwyższych standardów rzetelności naukowej i etyki publikacyjnej można dowiedzieć się na naszej stronie internetowej.

Pliki do pobrania:

  1. Formularz autorski i oświadczenie autorskie dla tekstów w języku polskim (TUTAJ)
  2. Formularz autorski i oświadczenie autorskie dla tłumaczeń tekstów obcojęzycznych (TUTAJ)
  3. Informacja o przetwarzaniu danych osobowych (TUTAJ)
  4. Standardy redakcyjne dla tekstów w języku polskim (TUTAJ)
Infrastruktura czasopismaISSN 2082-3304Otwarty dostępCC BY 4.0Crossref DOIDOAJ