Wyniki wyszukiwania dla: konstytucjonalizm

Społeczne odczytanie Konstytucji RP a aksjologia konstytucyjna i konstytucyjna ontologia społeczna

Dr Paweł Skuczyński

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest zaproponowanie społecznego odczytania Konstytucji RP jako alternatywy dla liberalnych i republikańskich interpretacji. Zostało ono wypracowane przy pomocy metodologii o interdyscyplinarnym charakterze obejmującej wykorzystanie konstytucjonalizmu społecznego jako jego podstawy teoretycznej, a także jego formalno-dogmatyczne uzasadnienie oraz teoretycznoprawne scharakteryzowanie jako odnoszącego się ontologii społecznej zawartej w Konstytucji RP. Postawiono tezę, że społeczne jej odczytanie polega na uznaniu szeregu podmiotów społecznych za podmioty konstytucyjne, obok jednostek i państwa. W konsekwencji normy ich dotyczące powinny być interpretowane jako nakazujące organom państwa zapewnienie ich wpływu na polityki publiczne i tworzone prawo oraz uwzględnianie oddolnego tworzenia norm i szeroko rozumianej samoregulacji. Przedstawione zostały cztery argumenty za społecznym odczytaniem Konstytucji RP, tj. 1) z zakresu przedmiotowego (szerokie uregulowanie w Rozdziale 1 podmiotów społecznych takich jak samorządy terytorialne i zawodowe, związki zawodowe i organizacje pracodawców, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, kościoły i związki wyznaniowe), 2) ze sposobu ich uregulowania (mimo tożsamości desygnatu uregulowanie tych podmiotów obok pojęcia suwerennego narodu i nałożenia na organy państwa pewnych obowiązków wobec nich), 3) z historycznego kontekstu jej powstania (budowanie autonomii społeczeństwa w stosunku do państwa jako strategia oporu od lat 70.), 4) z przebiegu prac na projektem Konstytucji RP (stopniowe dodawanie przepisów dot. podmiotów społecznych często pod ich wpływem, co było wyrazem daleko idącej samokonstytucjonalizacji).

Słowa kluczowe: konstytucjonalizm społeczny, ontologia społeczna, wartości konstytucyjne

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(30)/2022, s. 100-112

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2022.1.100

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 491

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Wprowadzenie do zagadnienia posłuszeństwa konstytucyjnego

Szymon A. Gasz, Marek P. Kaczmarczyk

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku polskim: Czas zmian zachodzących w porządku konstytucyjnym, zarówno tych konstytucyjnych jak i tych prowadzonych metodą faktów dokonanych, stanowi niewątpliwie ciekawą okazję do pogłębionych analiz. Analizy te czynione mogą być z różnych perspektyw. Autorzy skupiają się na trzech podstawowych perspektywach – prawnej, filozoficznej i politologicznej po to, aby zbadać zjawisko, które określają mianem posłuszeństwa konstytucyjnego. Ograniczone ramy tekstu pozwalają jedynie na wprowadzenie do rzeczonego zagadnienia. W niniejszym tekście Autorzy wskażą na podstawowe kategorie dotyczące posłuszeństwa konstytucyjnego, zastanowią się nad wymiarami tego posłuszeństwa i spróbują zaproponować rozwiązanie zagadki przyszłości polskiego konstytucjonalizmu. Cała analiza nawiązuje wielokrotnie do kategorii socjologicznych i poniekąd psychologicznych, gdyż posłuszeństwo konstytucyjne jest przede wszystkim właściwą postawą obywatelską i relacją, której świadomość częstokroć odkrywa się dopiero w kryzysowym momencie.

Słowa kluczowe: Konstytucja, konstytucjonalizm, posłuszeństwo konstytucyjne, kryzys konstytucyjny, interpretacja prawa, społeczeństwo obywatelskie

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(30)/2022, s. 17-32

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2022.1.17

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 472

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Powrót do przeszłości? O przemianach prawnych mechanizmów regulacji pamięci zbiorowej w Hiszpanii z perspektywy Europy Środkowej.

Dr Filip Cyuńczyk

SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny

Abstrakt w języku polskim: Głównym celem artykułu jest przebadanie studium przypadku hiszpańskiej polityki pamięci i jej porównanie z aktywnością państw środkowoeuropejskich na tym samym polu. Główną hipoteza tekstu opiera się na stwierdzeniu, że poszczególne polityki pamięci zastosowane w Europie Środkowej mogą posłużyć w badaniu zmian na tym polu zachodzących w Królestwie Hiszpanii. Celem niniejszego tekstu jest pokazanie podobieństw i różnic pomiędzy hiszpańskim a środkowoeuropejskimi modelami radzenia sobie z przeszłością, ze szczególnym uwzględnieniem zastosowania w nich narzędzi prawnych. Zaprezentowane zostaną więc specyficzne elementy postkomunistycznej konstytucjonalizacji w Europie Środkowej i Wschodniej, włączając w to wyekwipowanie poszczególnych regionalnych konstytucji w narracje pamięci. Dodatkowo chciałbym pokazać wpływ narracji pamięci na politykę instytucjonalną Hiszpanii i państw środkowoeuropejskich . Wreszcie chciałbym wykazać ukryty potencjał ustawodawstwa pamięciowego do przebudowy hiszpańskiej wspólnoty politycznej.

Słowa kluczowe: ustawodawstwo pamięciowe, jurydyzacja pamięci, pamięć zbiorowa, konstytucjonalizm, transformacja demokratyczna

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 3(28)/2021, s. 22-38

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2021.3.22

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 423

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Numer 2(15)/2017 [PL]

Artykuły:

Dr Michał BARAŃSKI
Dialog personalistyczny a poznanie prawa naturalnego

Dr Arkadiusz BARUT
Sąd jak inkarnacja Ludu. Dekonstrukcja idei ludowego konstytucjonalizmu

Prof. dr hab. Andrzej MALINOWSKI
Kilka uwag o formalizacji wnioskowań w trybie analogia legis i a contrario

Dr Łukasz MIROCHA
Granice argumentacji religijnej w sferze publicznej. Między partycypacją a przymusem

Dr Maciej PICHLAK
Rozróżnienie ius et lex we współczesnej filozofii prawa

Prof. UŚ dr hab. Olga SITARZ, Dr Dominika BEK, Mgr Jakub HANC
Wpływ klauzuli sumienia i obrony przez kulturę na ocenę elementów struktury przestępstwa

Mgr Wojciech ZOMERSKI
Krytyczna analiza dyskursu sądowego dotyczącego prawnej sytuacji osób homoseksualnych w świetle art. 18 Konstytucji RP

Mgr Mariola ŻAK
Racjonalność komunikacyjna jako podstawa legitymizacji good governance

Sprawozdania:

Dr Rafał MAŃKO
III Międzynarodowe Warsztaty o Prawie i Ideologii Rządy prawa a polityka konfliktu, Tbilisi, Gruzja, 23–24 maja 2016 r.

Mgr Konrad KOBYLIŃSKI, Dr Rafał MAŃKO
XXXI Krytyczna Konferencja Prawnicza, Canterbury, Wielka Brytania, 1–3 września 2016 r.

Mgr Filip RAKOCZY
XXII Zjazd Katedr Teorii i Filozofii Prawa Prawo – polityka – sfera publiczna, Wrocław, 18–21 września 2016 r.

Filozofia prawa międzynarodowego Ronalda Dworkina

Dr Tomasz Widłak

Uniwersytet Gdański

Abstrakt: Ronald Dworkin nie poświęcał uwagi fundamentalnym filozoficznym pytaniom dotyczącym specyfiki prawa międzynarodowego. Zmieniło się to pod koniec jego życia, gdy napisał artykuł zatytułowany „Nowa filozofia prawa międzynarodowego”, opublikowany już po jego śmierci. Celem niniejszego tekstu jest rekonstrukcja zasadniczych tez charakterystycznych dla podejścia Dworkina, odniesienie się do krytyków jego propozycji oraz umiejscowienie tej debaty w kontekście nurtu konstytucjonalizmu globalnego. W pierwszej części artykułu, autor rekonstruuje trzy tezy nowej filozofii prawa międzynarodowego Dworkina. Zgodnie z pierwszą z nich, prawo międzynarodowe wymaga pojmowania interpretywistycznego i ugruntowania w moralności politycznej społeczności międzynarodowej (wspólnoty międzynarodowej). Drugą tezę amerykańskiego uczonego można sformułować następująco: legitymizacja polityczna władzy na poziomach narodowym i międzynarodowym jest jednolita. Trzecią tezą Dworkina jest postulat wdrożenia w prawie międzynarodowym zasady istotności (principle of salience) jako podstawowej zasady strukturalnej. Po krytycznym omówieniu teorii Dworkina, w drugiej części artykułu zaproponowana zostanie konstytucyjna interpretacja nowej filozofii prawa międzynarodowego. Aby teoria mogła kwalifikować się jako podejście konstytucyjne, musi spełnić dwa warunki konstytucjonalizmu globalnego. Pierwszym z nich jest prymat praw podmiotowych, drugim zaś prymat norm konstytucyjnych w ramach systemu prawnego. Konkluzją artykułu jest teza, że nowa filozofia prawa międzynarodowego Ronalda Dworkina spełnia te warunki, zaś zasada istotności stanowi de facto fundamentalną zasadę konstytucyjną opartą na uzasadnieniu moralnym. Propozycja przedstawiona przez Dworkina stanowi jedynie ogólny zarys jego teorii prawa międzynarodowego i może być w przyszłości rozwijana. Bez względu na polityczne uwarunkowania, prawnicy i filozofowie mają co najmniej intelektualne zobowiązanie tworzenia nowych modeli teoretycznych dla prawa międzynarodowego.

Słowa kluczowe: Ronald Dworkin, prawo międzynarodowe, społeczność międzynarodowa, zasada istotności, konstytucjonalizm globalny, konstytucjonalizacja prawa międzynarodowego, filozofia prawa międzynarodowego, prawo globalne

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(12)/2016, s. 64-77.

Ściągnij plik: Download

Liczba ściągnięć: 541

« Poprzednia strona