aksjologia

Prawo a wartości inne niż moralne. O poszukiwaniu tropów w pracach Józefa Nowackiego

Prof. dr hab. Kamil ZEIDLER

Uniwersytet Gdański

Abstrakt w języku polskim: Autor stawia pytanie, w jakim stopniu rozważania z zakresu aksjologii dotyczące relacji prawa i moralności mogą być przydatne dla rozwijania nurtu filozoficznoprawnego określanego mianem estetyki prawa, gdzie przedmiotem zainteresowania są – najogólniej rzecz biorąc – relacje prawa i piękna. Punktem wyjścia do rozważań jest zagadnienie aksjologii w kontekście prac pozostawionych przez Józefa Nowackiego, w tym przede wszystkim artykułu pt. „Wartościowanie w nauce prawa”. Przedmiotem artykułu jest więc aksjologia, ale w znaczeniu, które obejmuje zarówno etykę, jak i estetykę. Autor rozróżnia cztery rodzaje opisu, jakimi posługują się nauki prawne: opis normatywny, empiryczny, teoretyczny i – wyróżniony przez autora – opis aksjologiczny, który może być uzasadniany w ramach subiektywizmu aksjologicznego. Polega on na ocenie wartości i ich przydawaniu albo odejmowaniu, a także wartościowaniu, czyli porównywaniu i ważeniu wartości. Autor rozważa, co w tym zakresie inspirującego mogą podpowiadać dociekania aksjologiczne w ogólności, a prace J. Nowackiego w szczególności.

Słowa kluczowe: aksjologia, wartości, wartościowanie, prawo i moralność, zasady prawa, estetyka, estetyka prawa

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 3(36)/2023, s. 44-50.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2023.3.44

Ściągnij plik: Download Liczba ściągnięć: 253

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Etyka zawodowa urzędnika administracji publicznej w Polsce: Perspektywy rozwoju deontologii zawodowej

Dr Dawid Kostecki

Katolicki Uniwersytet Lubelski

Abstrakt w języku polskim: Współczesny rozwój cywilizacji, związany z rewolucją cyfrową stawia przed administracją publiczną zupełnie nowe wyzwania również w zakresie etyki. O ile zawód prawnika czy lekarza wytworzył już praktyczne narzędzia etyczne w postaci kodeksów dobrych praktyk, o tyle wewnętrzne zróżnicowanie zawodu urzędnika (urzędnik administracji państwowej, urzędnik administracji samorządowej) oraz stan transformacji administracji publicznej nie sprzyjały wypracowaniu właściwych standardów etycznych. Autor podejmuje próby odpowiedzi na pytanie na jakich fundamentach aksjologicznych powinien być oparty kodeks zawodowy urzędnika? Z jednej strony rozmaite doświadczenie historyczne zdają się ukierunkowywać odpowiedź na tak postawione pytanie, jednak z drugiej strony współczesny deprecjacja zawodu urzędnika oraz postęp technologiczny stawiają refleksję etyczną w zupełnie nowym świetle.
Modele dotychczas obowiązujące w administracji publicznej nie zdały egzaminu – model idealnej biurokracji, model odpowiedzialności, model menadżerski (New Public Menager). Jednakże zdaniem autora, kultura organizacyjna good governance stanowi oryginalne rozwiązanie, które na gruncie administracji publicznej może przynieść pozytywne rezultaty. W tym kontekście relewantny czynnik może stanowić proces restytucji etosu urzędniczego. Tym bardziej, że etos urzędniczy tworzy płaszczyznę rozwojową dla kształtowania profesjonalnej kadry urzędniczej, a zarazem jest warunkiem dobrego funkcjonowania administracji publicznej.
Wskazanie determinant rozwojowych dla etosu urzędniczego w połączeniu z oryginalną propozycją kodeksu dobrych praktyk opartego na triadzie uczciwość – życzliwość – odpowiedzialność stanowi aksjologiczną propozycję, godną uwagi dla deontologii zawodu urzędnika.

Słowa kluczowe: etyka, administracja publiczna, etos, aksjologia, wartości, dobre praktyki

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 2(27)/2021, s. 26-40.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2021.2.26

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 436

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Rola wartości w interpretacji prawa. Ujęcie normatywne

Prof. US dr hab. Olgierd Bogucki

Uniwersytet Szczeciński

Abstrakt w języku polskim: Artykuł przedstawia i analizuje pewną teorię wartości i ich roli w interpretacji prawnej. W artykule teoria ta została nazwana „składnikową” teorią wartości. Zgodnie z tą teorią wartości w prawie tworzą struktury oparte na ocenach globalnych – kompleksowych sądach aksjologicznych uwzględniających wszystkie istotne w danym przypadku wartości i stopnie ich realizacji. Podstawowym twierdzeniem teorii jest twierdzenie o izomorfii między globalną oceną a treścią normy prawnej. „Składnikowa” teoria wartości stanowi podstawę normatywnego modelu interpretacji. Zgodnie z tym modelem interpretator powinien zrekonstruować ocenę globalną i wybrać jeden możliwy wynik interpretacji – jedną normę postępowania – która będzie najbardziej spójna z tą oceną. Aby zrekonstruować wspomnianą ocenę globalną interpretator powinien uwzględnić tekst prawny, orzecznictwo i doktrynę, materiały legislacyjne i domniemanie interpretacyjne.

Artykuł rekonstruuje filozoficzne założenia wspomnianej teorii i modelu. Artykuł wskazuje, że podstawową wartością wskazanego modelu normatywnego jest intersubiektywność interpretacji prawnej jako element praworządności. W artykule wskazano również, że opisana teoria i model są oparte na pozytywizmie prawniczym, ale mają również znaczące powiązania z hermeneutyką prawniczą, Dworkina teorią prawa oraz argumentacyjnymi ujęciami prawa. Ponadto, opisana teoria wydaje się również zakładać słabą współmierność wartości.

Słowa kluczowe: interpretacja prawa, teoria prawa, filozofia prawa, aksjologia

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 2(23)/2020, s. 96-108.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.2.96

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 796