Karolina Gmerek – Strona 5

Numer 1(26)/2021 „Archiwum…”: „Obrazy prawa w sztuce filmowej” już dostępny

Zapraszamy do zapoznania się z numerem 1(26)/2021 „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej”: „Obrazy prawa w sztuce filmowej”. Redaktorami numeru są dr Paweł Jabłoński oraz dr hab. Maciej Pichlak z Uniwersytetu Wrocławskiego. W numerze znalazły się następujące artykuły:

Prof. dr hab. Kamil Zeidler: Prawo w filmie jako przejaw estetyki prawa i szczególny przypadek kierunku prawo i literatura
Mgr Marta Dubowska: Jurisprudence Popularized: Between Law, Literature, and Film
Prof. UG dr hab. Tomasz Widłak: Prawnicze wzorce osobowe na kanwie „małpiego procesu” w filmie Inherit the Wind Stanleya Kramera
Dr Paweł Jabłoński: Między sprawiedliwością a miłosierdziem. Porównanie amerykańskiej i rosyjskiej wersji Dwunastu gniewnych ludzi
Mgr Katarzyna Krzyżanowska: Andrey Zvyagintsev’s Leviathan: The Unbearable State of Nature
Mgr Szymon Osmala: They Live… and They Make Consumer Law a Poor Instrument of Distributive Justice
Mgr Karolina Kocemba: Bajkowa (r)ewolucja? Prawa kobiet a filmy Disneya
Mgr Mateusz Grabarczyk: Pasikowski’s “Pigs” as an Illustration of Vetting in a Transitional Society
Mgr Marlena Drapalska-Grochowicz: Uznawanie, niedostrzeganie, ignorowanie. O postawach prawodawcy wobec faktycznej bliskości

Ponadto w numerze ukazał się tekst wprowadzający Obrazy prawa w sztuce filmowej. Wprowadzenie autorstwa dr. Pawła Jabłońskiego oraz dr. hab. Macieja Pichlaka, a także tekst In Memoriam poświęcony pamięci dr. Macieja Kłodawskiego autorstwa prof. dr. hab. Krzysztofa Płeszki oraz dr. Michała Araszkiewicza.

Z numerem można zapoznać się TUTAJ.

“Lewiatan” Andrieja Zwagincewa: nieznośny stan natury

Mgr Katarzyna Krzyżanowska

European University Institute, Florencja

Abstrakt w języku polskim: “Lewiatan” Andrieja Zwagincewa to film, który ukazuje świat w stanie natury, bez żadnych szans na zawiązanie Hobbesowskiej umowy społecznej. Film, którego akcja dzieje się na rosyjskich rubieżach, ukazuje losy szanowanego oraz rodzinnego mężczyzny, który stopniowo zostaje pozbawiony wszystkich swoich dóbr ze względu na brak porządku politycznego zdolnego do wprowadzenia prawa i sprawiedliwości. Film ukazuje współczesne “upadłe państwo”, które można zrównać ze stanem natury, gdzie nie ma żadnej prawowitej władzy, a jedynym narzędziem do osiągnięcia swoich celów (w sferze prywatnej i publicznej) jest tylko przemoc. Religia to tylko puste rytuały, które służą utrzymaniu władzy przez skorumpowanych dygnitarzy. Ten świat nie jest w stanie przetrwać bez niewinnych ofiar, kozłów ofiarnych, którym okazuje się być bohater filmu. Artykuł jest prawną i filozoficzną analizą filmu, który korzysta przede wszystkim z teorii umowy społecznej w wersji Hobbesa. Artykuł ukazuje rosyjskie miasteczko jako symbol stanu natury opisanego przez Hobbesa, i wskazuje przyczyny, dla których umowa nie mogła zostać zawarta. Według teorii Hobbesa, w stanie natury pojęcia takie jak sprawiedliwość i niesprawiedliwość nie niosą żadnego sensu. To dlatego w artykule przedstawione są inne, teologiczne oraz antropologiczne pojęcia, które mogą pomóc rozszyfrować znaczenie filmu Zwagincewa.

Słowa kluczowe: Lewiatan, Hobbes, Legendre, Agamben, kryzys, rytuał, religia, prawo

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 1(26)/2021, s. 62-75.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2021.1.62

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 570

Między sprawiedliwością a miłosierdziem. Porównanie amerykańskiej i rosyjskiej wersji Dwunastu gniewnych ludzi

Dr Paweł Jabłoński

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt w języku polskim: Celem artykułu jest tematyzacja dwóch różnych typów postaw wobec prawa – które w nawiązaniu do M.J. Siemka i L.L. Fullera określam mianem „wschodniej” i „zachodniej”. Zadanie to realizowane jest przez porównawczą interpretację dwóch znanych filmów – tj. Dwunastu gniewnych ludzi (reż. S. Lumet, USA 1957) oraz rosyjski wersji obrazu Lumeta – 12 (reż. N. Michałkow, 2007). Staram się pokazać, że jakkolwiek dzieła te przedstawiają podobne historie, to zachodzą między nimi istotne różnice dotyczące sposobu postrzegania prawa. W wersji amerykańskiej prawo jest systemem mechanizmów, które realnie działają i które traktowane są poważnie. W wersji rosyjskiej prawo stanowi w dużym stopniu coś pozornego, co w rzeczywistości musi być zastąpione przez etykę.

Słowa kluczowe: prawo, szacunek dla prawa, etyka, „Zachód”, „Wschód”, sprawiedliwość, miłosierdzie

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(26)/2021, s. 45-61.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2021.1.45

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 594

Prawnicze wzorce osobowe na kanwie „małpiego procesu” w filmie Inherit the Wind Stanleya Kramera

Prof. UG dr hab. Tomasz Widłak

Uniwersytet Gdański

Abstrakt w języku polskim: Artykuł analizuje film Inherit the Wind (“Kto sieje wiatr”) z 1960 r. w reżyserii Stanleya Kramera według scenariusza inspirowanego wydarzeniami tzw. „małpiego procesu Scopesa”, który odbył się w 1925 r. w Dayton, Tennessee (USA). Twórcy dzieła dość swobodnie potraktowali motyw kontrowersyjnego „procesu stulecia”, proponując widzowi, zamiast historycznej dokładności, alegorię politycznych wydarzeń lat 50. XX w. w USA a zarazem uniwersalne studium skutków instytucjonalizacji ideologiczno-religijnego fundamentalizmu. Ponadczasowość obrazu Kramera można upatrywać jednak także w kontekście jego pozytywnego zaangażowania w kształtowanie etyki prawniczej. Osią fabuły filmu jest zderzenie postaci prawniczych, nawiązujących do rzeczywiście biorących udział w małpim procesie wybitnych jurystów swojej epoki: Williama Jenningsa Bryana oraz Clarenca Darrowa. Film Kramera przedstawia pozytywny wzorzec prawnika w osobie obrońcy – adwokata Drummonda, kontrastując go z anty-bohaterem – wspierającym oskarżenie prawnikiem i politykiem Bradym. Rekonstrukcja filmowych osobowości Drummonda i Brady’ego przeprowadzona została z perspektywy etyki cnót z wykorzystaniem egzemplarystycznej teorii moralnej Lindy Trinkaus Zagzebski, która pozwala na uzyskanie pełniejszego obrazu wykreowanych postaci niż w przypadku deontycznej oceny słuszności moralnej ich poszczególnych czynów.

Słowa kluczowe: egzemplaryzm, etyka cnót, etyka prawnicza, jurysprudencja cnót, małpi proces

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(26)/2021, s. 33-44.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2021.1.33

Download: Download
Number of downoads: 524

Prawoznawstwo popularne: pomiędzy prawem, literaturą i filmem

Mgr Marta Dubowska

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

Abstrakt w języku polskim: W niniejszym artykule rozważam rzekome podobieństwa pomiędzy metodologią „studiów literackich w prawie” a metodologią „mediów wizualnych w prawie”. Następnie poddaję ocenie argumenty na rzecz przydatności drugiego z tych podejść. Wygląda na to, że choć oba podejścia nawiązują do podobnych podstaw humanistycznych, to stanowią jednak stanowiska oddzielne. To rodzi potrzebę, aby uzasadnić wartość „mediów wizualnych w prawie” niezależnie od uznania wartości „studiów literackich w prawie”. Rozważam w szczególności zasadność oskarżeń pod adresem ruchu „prawa i filmu” jako zagrożenia dla prawa i jego autorytetu (w odniesieniu do argumentacji Richarda K. Sherwina o „popularyzacji prawa”).

Słowa kluczowe: prawo i literatura, prawo i film, prawo i kultura popularna, narracja, prawoznawstwo

Język artykułu: angielski

Opublikowano: Numer 1(26)/2021, s. 21-32.

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2021.1.21

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 581

« Poprzednia strona