Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej

Journal of the Polish Section of IVR (ISSN:2082-3304)

IVR

Beata Polanowska-Sygulska, Harmonia i dysonans. Wokół rozmów z oksfordzkimi filozofami – uwagi o książce

Prof. dr hab. Andrzej Bator

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt w języku polskim: Tekst jest esejem o książce Beaty Polanowskiej-Sygulskiej Harmonia i dysonans. Wokół rozmów z filozofami oksfordzkimi. Esej zawiera uwagi o kontekście społecznym i politycznym w którym powstawały poszczególne fragmenty książki, o specyfice stylu pisarskiego autorki oraz wyjątkowym charakterze źródeł z których autorka pozyskiwała swoją wiedzę o oksfordzkich filozofach. Z prezentowanych w książce filozofów w tekście niniejszym postanowiłem skupić swoją uwagę tylko na wybranych postaciach: I. Berlinie, L. Kołakowskim oraz J. Grayu. O wyborze dwóch pierwszych zdecydował fenomen problemowej zbieżności zainteresowań obu filozofów. To właśnie podejmowane przez Berlina i Kołakowskiego dylematy etyczne stały się wiodącą ideą całej książki, a nadto wyzwaniem, którego aktualność współcześnie odczuwamy w sposób wyjątkowy (np. kontekst wojny w Ukrainie). W eseju formułuję również pewne krytyczne uwagi gdy chodzi o ocenę autorki teoretycznego ugruntowania filozofii L. Kołakowskiego. We fragmentach poświęconych J. Grayowi i jego Kociej filozofii – zgadzając się krytyczną oceną autorki zarysowanej tam postawy filozoficznej i społecznej – próbuję dodatkowo wskazać na jej destrukcyjny wpływ na filozofię prawa. Rozsądną alternatywą dla etycznego i prawniczego nihilizmu Graya może być właśnie nurt pluralizmu wartości Berlina-Kołakowskiego oraz dostrzegana przez obu filozofów możliwość „pragmatycznej równowagi”, której przykładów dostarczać może nurt Comprehesive Law Movement.

Słowa kluczowe: filozofowie oksfordzcy, harmonia i dysonans, pluralizm wartości, agonizm, holizm prawniczy

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(38)/2024, s. 5-18

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2024.1.5

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 305

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Numer 3(32)/2022 „Archiwum…” jest już dostępny

Zapraszamy do zapoznania się z numerem 3(32)/2022 „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej”. W numerze znalazły się następujące artykuły: 

  • Prof. KUL dr hab. Tomasz BARANKIEWICZ, Prof. UJD dr hab. Bogusław PRZYWORA: O metodologicznej jedności i różnorodności nauk prawnych: wkład w podstawowe badania metodologiczne
  • Prof. US dr hab. Agnieszka CHODUŃ: Precedens jako argument w interpretacji prawniczej z perspektywy derywacyjnej koncepcji wykładni prawa
  • Dr hab. Adam DYRDA: Refleksyjny pozytywizm prawniczy
  • Mgr Marta Zuzanna HUK: Równość narracyjnej inkluzji z procesach decyzyjnych: podejście deliberatywne
  • Mgr Łukasz ŁYŻWA: Etyka głosowania strategicznego w wyborach powszechnych
  • dr hab. Beata POLANOWSKA‑SYGULSKA: Trzyczęściowe filozoficzne credo Johna Graya
  • Mgr Cezary WĘGLIŃSKI: Teoria instytucji M. Hauriou. Instytucjonalizm prawny a nauka o państwie
  • dr hab. Jerzy ZAJADŁO: Sędziowskie nieposłuszeństwo, sędzia Lemuel Shaw i sprawa Commonwealth v. Aves

oraz recenzja:

  • Dr Dawid KOSTECKI: Ile piękna w prawie? Ile prawa w pięknie? Recenzja książki Kamila Zeidlera Estetyka prawa (Gdańsk–Warszawa 2020, ss. 309)

Z numerem można zapoznać się  TUTAJ.

Piotr Winczorek – badacz, nauczyciel i przyjaciel

Prof. UW dr hab. Tomasz Stawecki

Uniwersytet Warszawski

Abstrakt w języku polskim: Przedstawiony artykuł został napisany, aby upamiętnić Profesora Piotra Winczorka, który zmarł 9 lutego 2015 r. Był on związany z Wydziałem Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego przez ponad 50 lat. Artykuł skupia się jednak na trzech wymiarach aktywności akademickiej Profesora: badacza, nauczyciela i przyjaciela.
Zainteresowania naukowe Piotra Winczorka ewoluowały. Początkowo badał funkcjonowanie partii politycznych zwłaszcza w Polsce w czasach systemu komunistycznego. Starał się przy tym badać różne postacie pluralizmu społecznego i politycznego. W latach 1980-tych Piotr Winczorek skoncentrował się na zagadnieniach teorii prawa, rozwijając własne ujęcie realizmu prawniczego. Po 1989 r. Profesor skupił się na zagadnieniach prawa publicznego, szczególnie na założeniach aksjologicznych i praktyce konstytucjonalizmu, zwłaszcza prymacie konstytucji w porządku prawnym, praworządności, podziale władz oraz równości wobec prawa.
Piotr Winczorek był też niezwykłym nauczycielem. Prowadził zajęcia ze studentami, inicjował nowe przedmioty i nowe programy nauczania. Napisał kilka podręczników i skryptów dla studentów, w tym podręcznik ze wstępu do prawoznawstwa, który w ciągi 30 lat opublikowano w 14 wydaniach. Profesor znany był również dzięki opublikowaniu wielu artykułów i komentarzy na tematy konstytucyjne.
Dla koleżanek i kolegów Piotr Winczorek był prawdziwym przyjacielem. Zapraszał młodych do codziennej współpracy, wspólnych badań naukowych i publikacji. Wykazywał się też wielką odwagą cywilną, gdy bronił nas przed atakami biurokratycznymi lub politycznymi. Jego uczciwość i mądrość została zapamiętana nie tylko na Uniwersytecie Warszawskim.

Słowa kluczowe: Piotr Winczorek, badacz, nauczyciel, przyjaciel, teoria prawa, konstytucjonalizm

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(30)/2022, s. 8-16

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2022.1.8

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 393

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Polskie spory między populistycznym a prawnym konstytucjonalizmem wobec refleksyjności konstytucji

Dr hab. Maciej Pichlak

Uniwersytet Wrocławski

Abstrakt w języku polskim: Artykuł ma na celu analizę konstytucjonalizmu prawnego oraz konstytucjonalizmu populistycznego, jako dwóch dominujących stanowisk ideowych w dyskursie konstytucyjnym ostatnich dekad. Analiza jest prowadzona w kontekście polskiego kryzysu konstytucyjnego państwa prawa oraz z perspektywy filozofii refleksyjności. Takie podejście teoretyczne i metodologiczne pozwala wykazać, że dwa omawiane stanowiska – mimo zachodzących między nimi różnic – podzielają wspólne błędne założenia dotyczące relacji prawa, demokracji i praktyki konstytucyjnej. Oba bowiem dążą do ukształtowania tej praktyki na sposób zamknięty i monologiczny, poddany jednemu partykularnemu typowi racjonalności. Dla konstytucjonalizmu prawnego będzie to racjonalność jurydyczna, zaś dla jego populistycznego odpowiednika – racjonalność polityczna. Ten wspólny błąd sprawia, że trwający między nimi spór okazuje się jałowy. Alternatywą jest takie podejście do konstytucjonalizmu, które będzie uwzględniać zasadniczą refleksyjność praktyki konstytucyjnej (rozumianej jako praktyka tworzenia, stosowania i interpretowania konstytucji oraz publicznego debatowania o tym akcie). Zgodnie z ogólną charakterystyką refleksyjności, praktyka konstytucyjna przedstawia się wtedy jako proces otwarty, pluralistyczny i pośredniczący między różnymi społecznymi punktami widzenia. Taka alternatywa okazuje się istotna nie tylko w odniesieniu do polskich sporów konstytucyjnych, ale także w szerszym kontekście współczesnego kryzysu liberalno-demokratycznych porządków konstytucyjnych.

Słowa kluczowe: konstytucjonalizm prawny, konstytucjonalizm populistyczny, konstytucjonalizm refleksyjny, refleksyjność, refleksyjność prawa, kryzys konstytucyjny, kryzys państwa prawa

Język artykułu: polski

Opublikowano: Numer 1(30)/2022, s. 63-73

DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2022.1.63

Ściągnij plik: Download
Liczba ściągnięć: 426

Tekst jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

Numer 4(29)/2021 „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” już dostępny

Zapraszamy do zapoznania się z numerem 4(29)/2021 „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej”. W numerze znalazły się następujące artykuły:

  • Prof. dr Stanley L. Paulson, Kelsen jako odmieniec. Obrona radykalnej teorii norm (w tłumaczeniu prof. dr. hab. Tomasza Gizberta-Studnickiego)
  • Dr Anna Budzanowska: Od „Theophrastus Redivivus” do Du Maraisa. Źródła laickości w podziemnej filozofii radykalnego Oświecenia we Francji
  • Dr Aneta Jakubiak-Mirończuk, Deliberatywna edukacja prawnicza – refleksja nad związkami uniwersytetu i kultury prawnej
  • Mgr Zuzanna Krzykalska, Koncepcja „natury rzeczy” w metodzie „konstrukcji prawniczej” Gustawa Radbrucha a założenia pozytywizmu prawniczego
  • Dr Tomasz Snarski, Mądrość chińskich aforyzmów. Kilka uwag o filozofii prawa karnego pomiędzy chińskimi a europejskimi rudymentariami
  • Mgr Michał Stachurski, Od Tischnerowskiej krytyki rozumienia pracy w marksizmie do apoteozy pracy jako dialogu
  • Bartosz Szyler, O pojęciu antynomii idei prawa Gustawa Radbrucha

Ponadto w numerze ukazało się sprawozdanie z Międzynarodowej Konferencji Naukowej Professionalization of the Profession of Mediator: Current State and Perspectives of Changes in the Legal Systems of Poland and Ukraine, Lublin–Łuck–Odessa, 20 maja 2021 r., autorstwa dr. Pawła Kłosa.

Z numerem można zapoznać się TUTAJ.

Komunikat Ministra Edukacji i Nauki w sprawie wykazu czasopism naukowych

Uprzejmie informujemy, że zgodnie z Komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 grudnia 2021 r. w sprawie wykazu czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” otrzymało 100 punktów. Tak jak dotychczas jest ono zakwalifikowane do dwóch dyscyplin naukowych: nauk prawnych i filozofii.

W związku z tym pragniemy podziękować wszystkim którzy przyczyniają się do rozwoju naszego czasopisma, w szczególności autorom i recenzentom, a także wszystkim członkom Stowarzyszenia Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej – Sekcji Polskiej IVR.

Jednocześnie jak zawsze zachęcamy do zgłaszania propozycji artykułów do kolejnych numerów oraz zainteresowania przygotowaniem numerów tematycznych czasopisma.

Call for Papers: anglojęzyczny numer ogólny – 31.01.2022 r.

Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej ogłasza nabór tekstów do ogólnego numeru anglojęzycznego czasopisma, który ukaże się jako jeden z tomów w 2022 r. Nadsyłane teksty mogą być poświęcone wszelkim zagadnieniom mieszczącym się w zakresie tematycznym czasopisma: teorii prawa, filozofii prawa, socjologii prawa, filozofii społecznej, filozofii politycznej czy etyce prawniczej. Podjęte zagadnienia powinny być przy tym interesujące także z perspektywy zagranicznego czytelnika.

Artykuły, napisane w języku angielskim, nie powinny przekraczać 45.000 znaków ze spacjami i przypisami. Do tekstu załączyć należy formularz i oświadczenie autorskie. Potrzebne pliki oraz istotne informacje dotyczące procesu recenzyjnego są dostępne TUTAJ. Zachęcamy osoby, dla których język angielski nie jest pierwszym językiem, do poddania artykułu korekcie dokonanej przez natywnego użytkownika języka jeszcze przed złożeniem tekstu do czasopisma. Teksty należy przesyłać do 31 stycznia 2022 r. na adres: archiwum@ivr.org.pl.

Anglojęzyczny numer 2(27)/2021 „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” już dostępny

Zapraszamy do zapoznania się z anglojęzycznym numerem 2(27)/2021 „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej”. W numerze znalazły się następujące artykuły:

  • Dr Martin Hapla: The Problem of Recognition of Human Rights: Does Explicative Existential Justification Really Work?
  • Dr Maciej Juzaszek: Philosophical Analysis of Two Types of Legal Responsibility
  • Dr Dawid Kostecki: Ethics of a Public Administration Official in Poland: Prospects for the Development of Professional Deontology
  • Doc. dr Pavel Ondřejek: Threshold of Justification of Emergency Regulations: On Coherentism Requirement for the Justification of Measures Adopted in the Czech Republic during the COVID-19 Pandemic
  • Dr Łukasz Perlikowski: A Theory of Argumentation: The Case of Ethical, Political, and Utopian Thinking
  • Prof. dr hab. Tomasz Pietrzykowski: Against Dignity: An Argument for a Non-Metaphysical Foundation of Animal Law
  • Prof. dr Torben Spaak: Legal Realism and Functional Kinds: Michael Moore’s Metaphysically Reductionist Naturalism
  • Prof. dr Giovanni Tuzet: Norms and Novelty: Reflections on Legal Knowledge, Norms and Evolutionary Systems

Ponadto w numerze ukazał się tekst In Memoriam poświęcony pamięci prof. dr. hab. Ryszarda Sarkowicza. Autorem tego tekstu jest prof. dr hab. Tomasz Gizbert-Studnicki.

Z numerem można zapoznać się TUTAJ.